Chương 1: Về xóm bãi

Quê nội thằng Bin ở một xóm bãi sát sông Thu Bồn, thuộc huyện Đại Lộc. Người trong xóm gọi là xóm Bến Gạo, vì đầu xóm có một cây gạo già mọc chênh vênh trên bờ đất lở, rễ thò xuống nước như một bàn tay xoè. Dưới gốc gạo là bến tắm. Mấy bậc đá ong ai xếp từ đời nào, mòn trũng ở giữa, bậc cuối cùng chìm dưới nước tới đầu gối.

Tôi lớn lên ở đó. Mười tám tuổi tôi ra Đà Nẵng học nghề điện lạnh, rồi ở luôn, cưới vợ, mua nhà trong kiệt. Ba tôi mất năm 2010. Mạ tôi không chịu ra phố, nói ra ngoài nớ bà ngồi đâu cũng thấy bốn bức tường.

Hè năm 2019, vợ tôi bận lớp hè ở trường, tôi chở thằng Bin về quê một tháng. Bin chín tuổi, lần đầu về ở lâu. Nó mang theo cái điện thoại cũ của mạ nó, một cuốn truyện tranh và cái phao tay màu cam mua ở hồ bơi phường.

Đường về men theo đê, nắng tháng Sáu trắng lóa. Mía hai bên đã cao quá đầu. Gần tới xóm thì gió sông thổi lên, mùi bùn non, mùi rơm ủ, mùi khói bếp đốt lá tre. Tôi nghe mùi đó là biết mình về tới nhà, chưa cần thấy cây gạo.

Mạ đứng ngoài ngõ, tay che nắng. Bà ôm thằng Bin, hít đầu nó một hơi dài rồi mới nói:

"Răng mà ốm rứa con. Ngoài nớ bây cho hắn ăn chi?"

* * *

Chiều đầu tiên, thằng Cu Tí nhà bên kéo thằng Bin ra bến. Cu Tí mười tuổi, đen như cột nhà cháy, cởi trần, quần đùi xanh bạc màu. Hắn là cháu nội o Sáu, người ở sát vách nhà tôi từ hồi tôi còn bò.

"Chú Lợi cho thằng Bin ra tắm sông với tụi con nghe chú."

Tôi nói Bin chưa biết bơi giỏi. Cu Tí cười, nói tắm chỗ cạn thôi, nước tới bụng, chỗ đó con nít trong xóm tắm từ hồi mới biết đi. Mạ tôi đứng sau lưng, nói nhỏ:

"Cho hắn đi. Mi đứng trên bờ coi là được."

Tôi đứng trên bờ coi thật. Tôi đứng dưới tán gạo, lưng dựa vào thân cây sần sùi, chân không bước xuống bậc đá nào. Hai mươi bốn năm rồi tôi chưa bước xuống bậc đá nào ở bến này.

Bến Gạo nằm ở khúc sông quành. Phía ngoài, cách bờ chừng hai sào, có một cái hũm, người xóm gọi vậy, là chỗ đáy sông sụp xuống thành hố. Mặt nước trên hũm phẳng lặng hơn chỗ khác, màu sẫm hơn, như có ai trải tấm vải đen. Hồi tôi nhỏ, người lớn đã cắm một cây sào tre ở mép hũm làm dấu. Cây sào giờ không còn. Mà con nít trong xóm vẫn biết chỗ đó, không đứa nào bơi ra.

Thằng Bin lội xuống, la lên vì nước mát. Cu Tí té nước vào mặt nó. Ba bốn đứa nữa ở đâu chạy tới, nhảy ùm ùm. Tiếng con nít la hét vang cả khúc sông.

Tôi nhìn chúng nó một hồi rồi cúi xuống, vì có cái gì đỏ ở bậc đá cuối cùng, sát mép nước.

Một bông gạo.

Bông còn tươi, năm cánh dày, đỏ thẫm, đọng nước. Nó nằm ngửa trên bậc đá như ai vừa đặt xuống. Tôi ngẩng lên nhìn cây gạo. Tháng Sáu. Cây chỉ có lá xanh, mấy trái gạo khô đã nứt từ tháng trước, bông trắng bay hết. Mùa hoa gạo là tháng Hai tháng Ba. Không có bông nào trên cây.

Tôi không nhặt nó. Tôi không biết vì sao tôi không nhặt.

Cu Tí bơi vào, đứng dưới nước ngó lên thấy tôi nhìn, nói tỉnh queo:

"Bông đó chú hả? Ngày mô cũng có hết. Tụi con hổng đứa mô lượm."

"Ai bỏ đó?"

Cu Tí nhún vai, lặn mất.

* * *

Tối đó mạ nấu canh cá bống thệ với rau tập tàng, kho thêm nồi cá rô. Thằng Bin ăn ba chén, khen bà nấu ngon hơn mạ nó. Mạ tôi cười tới chảy nước mắt. Điện ở xóm vẫn hay cúp, bà để sẵn cây đèn sạc trên bàn thờ.

Ăn xong tôi ngồi ngoài hiên. Đêm ở xóm bãi đặc hơn đêm phố. Tiếng ếch nhái dưới ruộng mía, tiếng dế, tiếng con chó nhà o Sáu tru một hồi rồi nín. Gió sông lên mang theo hơi lạnh và mùi tanh của bùn.

Mạ ngồi xuống cạnh tôi, têm miếng trầu.

"Mi ra bến chiều ni hả?"

"Dạ. Con đứng trên bờ."

Bà nhai trầu, không nói gì thêm. Tôi biết bà muốn nói gì. Cả xóm này đều biết vì sao tôi không xuống bến. Không ai nhắc. Hai mươi bốn năm, người ta tử tế với tôi bằng cách không nhắc.

Khuya tôi vào nằm cạnh thằng Bin trên bộ ván gỗ. Mùng cũ, có mùi long não. Tôi tưởng nó ngủ rồi. Nó trở mình, mắt mở thao láo trong bóng tối.

"Ba ơi."

"Ngủ đi con."

"Ba ơi, cái anh đứng giữa sông chiều ni là ai rứa ba?"

Tôi chống tay ngồi dậy.

"Anh mô?"

"Cái anh mà đứng chỗ nước đen đen tê. Ảnh đứng hoài, nước tới cổ. Ảnh vẫy con. Con hỏi Cu Tí, Cu Tí nói đừng có ngó."

Ngoài kia, tiếng ếch dưới ruộng mía tắt cùng một lúc, như ai cúp cầu dao.