Chương 3: Chìa khoá tủ sắt

Tôi lấy giẻ lau mặt ghế. Nước lạnh ngắt, thấm qua giẻ vào lòng bàn tay. Lau xong tôi ngửi cái giẻ. Mùi mùn cưa, lẫn mùi rêu đá, mùi của nước suối chảy qua chỗ có gỗ mục.

Tôi mở tủ sắt. Cuốn sổ thụ lý bìa cứng vẫn nằm đó, nhưng không đè lên cái gì cả. Tập hồ sơ Đinh Văn Lâm đã nằm lên trên cuốn sổ, mở sẵn, trong lòng cái tủ khoá kín.

Trang mở là một tờ giấy học trò kẻ ô ly, chữ viết tay bằng bút bi. Đầu trang ghi "Bản tự khai". Chữ to, nghiêng, nét non như chữ đứa trẻ học hết lớp bốn rồi bỏ. Sai chính tả nhiều. Không viết hoa đầu câu.

"tôi là đinh văn lâm. tôi không giết anh sính. đêm đó tôi ở lán xẻ trên rừng một mình đến sáng mới về. tôi không có ai làm chứng vì lán xẻ chỉ có mình tôi."

Lần này không phải một dấu ngón tay. Có cả một hàng. Mỗi dòng chữ có một dấu ướt ở đầu dòng, dòng dưới thấp hơn dòng trên một chút, như người ít học đọc chữ, phải lấy ngón tay dò từng dòng để khỏi lạc.

Tôi đếm được mười một dấu. Dấu cuối cùng nằm dưới chữ ký, ấn mạnh đến mức giấy bị lõm xuống.

* * *

Trưa hôm ấy tôi ra chợ thị trấn mua một cái khoá Việt Tiệp loại to, giá mười tám nghìn, gần một ngày lương. Tôi nhờ ông Thể khoan thêm hai cái tai vào cánh tủ để móc khoá. Ông làm, không hỏi. Khoan xong, ông thổi phù mạt sắt, đưa tôi hai chìa.

"Một chìa mi giữ. Một chìa đưa tau."

Tôi giữ cả hai. Tôi xâu vào sợi dây dù, đeo ở cổ, nhét vào trong áo.

Chiều tôi sang phòng anh Quang. Tôi kể ngắn, cố nói như báo cáo công việc. Anh nghe được nửa chừng thì gỡ kính ra lau.

"Kho ẩm thế, giấy hút nước nở ra, bìa nó bật. Hồ sơ cũ hay thế. Em đừng nghĩ linh tinh."

Tôi nói hồ sơ nằm ra bàn chứ không phải bìa bật. Anh đeo kính vào, nhìn tôi lâu một chút.

"Thế thì có đứa nào nghịch. Để anh nói ông Thể khoá cổng kỹ. Em lo xếp cho xong, tháng sau tỉnh xuống, thiếu một tập là anh chịu kỷ luật đấy."

* * *

Phòng tôi ở cuối dãy tập thể, cửa sổ nhìn ra suối. Tối nằm trên giường sắt, tôi nghe nước chảy qua đá, nghe ếch nhái, nghe tiếng xe tải đổ đèo xa xa. Hai cái chìa khoá cộm trên ngực. Tôi nằm nghiêng, tay nắm lấy chúng qua lớp áo.

Tôi nghĩ đến những chữ trong bản tự khai. Lán xẻ trên rừng. Một mình đến sáng. Không có ai làm chứng.

Tôi nghĩ người viết những dòng ấy có lẽ chỉ hơn tôi vài tuổi. Viết xong thì ký. Ký xong thì người ta cất tờ giấy ấy vào một cái bìa các tông, buộc dây, đưa vào kho. Mười bốn năm.

Tôi ngủ lúc nào không biết. Tỉnh dậy, hai cái chìa vẫn trong tay, tay tôi tê dại vì nắm cả đêm.

* * *

Sáng hôm sau cái khoá Việt Tiệp vẫn khoá. Tôi tra chìa, bật khoá, mở tủ. Tủ trống ở chỗ tập hồ sơ nằm.

Nó nằm trên bàn.

Trang mở là "Biên bản ghi lời khai bị can, lần thứ hai". Lần này người hỏi ghi, Lâm trả lời. Có một đoạn tôi đọc đi đọc lại.

"Hỏi: Anh có mâu thuẫn với anh Hà Văn Sính không? Trả lời: Có. Anh Sính thuê tôi xẻ gỗ ba tháng, trả công thiếu. Tôi có lên nhà anh Sính đòi, có to tiếng trước mặt người trong bản. Tôi có nói một câu là anh không trả thì có ngày. Nhưng tôi nói thế thôi, tôi không giết."

Dấu ngón tay ướt nằm trên chữ "có ngày". Ấn mạnh, nhoè cả mực.

Tôi đứng nhìn câu ấy. Có ngày. Ở bản tôi, đàn ông nói câu đó khi say rượu, khi cãi nhau ruộng nương, khi bị ai lừa con lợn. Nói xong rồi thôi. Không ai coi là thật. Trừ khi có người chết.

Rồi tôi nhìn sợi dây vải. Lần này nó không vắt sang bên. Nó được buộc lại, nhưng không phải nút tôi thắt. Một cái nút lạ, vòng qua vòng lại hai lần rồi rút, gọn, chắc, có một đầu dây thò ra để kéo.

Tôi mang cả tập hồ sơ ra chòi bảo vệ. Ông Thể đang chẻ củi. Ông nhìn cái nút, đặt rìu xuống. Ông cầm đầu dây thò ra, kéo nhẹ. Nút tuột ra một cái, gọn như chưa từng buộc.

"Nút buộc gỗ. Thợ xẻ hay buộc rứa, để kéo cây xuống dốc, cần thì giật một cái là tuột."

Ông trả tập hồ sơ cho tôi. Ông chùi tay vào quần, chùi rất lâu, dù tay ông khô.

"Mi giữ hai chìa à?"

Tôi gật. Ông nhìn sợi dây dù trên cổ tôi.

"Hắn cần chi chìa."