Chương 5: Bản án năm ấy

Cuối tuần ấy tôi không về bản. Tôi nhờ người xe khách nhắn mẹ là con bận làm sổ sách. Tôi nằm trong phòng hai ngày, ăn mì tôm, phơi hai cái chìa khoá lên bậu cửa sổ. Đến chiều Chủ nhật chúng vẫn chưa khô hẳn. Kim loại mà cứ rịn nước ra, như đá mồ hôi trước mưa.

Sáng thứ Hai, anh Quang gọi tôi lên phòng trước khi tôi kịp ra kho.

"Anh nghe ông Thể nói em đọc hồ sơ."

Tôi nói em không đọc, nó tự mở. Anh Quang khoát tay.

"Tự mở hay không anh không biết. Anh chỉ nói một lần. Văn thư không đọc hồ sơ án. Đấy là quy định. Có chuyện gì lọt ra ngoài, người ta hỏi ai đọc, anh không bảo vệ được em đâu."

Rồi anh đưa tôi một tờ công văn. Trên tỉnh yêu cầu chuyển toàn bộ hồ sơ án hình sự đã thi hành xong từ năm 1990 trở về trước lên kho lưu trữ tỉnh. Hạn cuối tháng.

"Em lập danh mục. Cuối tháng xe tỉnh xuống lấy. Xong đợt ấy kho nhẹ được một nửa."

Tôi cầm tờ công văn đi ra. Còn mười chín ngày.

* * *

Kho sáng hôm ấy lạnh hơn mọi hôm. Không phải cái lạnh của mưa. Cái lạnh đứng yên, đặc, như bước vào một gian nhà ngập nước vừa rút.

Tập hồ sơ nằm trên bàn. Lần này không có dấu ngón tay.

Cả trang giấy ướt.

Ướt sũng, ướt từ mép này sang mép kia, như tờ giấy vừa được vớt từ dưới suối lên. Nước đọng thành vũng mỏng trên mặt bàn quanh nó. Mực tím trên trang chảy ra thành những vệt dài, loang xuống dưới như tóc. Tôi phải cúi sát mới đọc được tiêu đề: "Bản án hình sự sơ thẩm".

Tôi đọc được mấy chữ còn sót. "Tử hình". "Tịch thu". Và dưới cùng trang là một tờ nhỏ hơn được ghim vào, chữ đánh máy còn rõ vì giấy dày hơn: "Biên bản thi hành án tử hình. Ngày... tháng Mười năm 1988." Con số chỉ ngày đã bị nước làm nhoè mất.

Tôi đứng lặng một lúc. Rồi tôi làm việc anh Quang vừa cấm. Tôi tự tay giở trang.

* * *

Tôi giở ngược về trước. Giấy ướt dính vào nhau, phải lấy móng tay tách từng tờ. Tôi tìm thấy bản án phúc thẩm, giữ nguyên. Một lá đơn xin ân giảm, chữ của Lâm, ngắn hơn bản tự khai, chỉ ba dòng. Một tờ quyết định bác đơn.

Rồi đến một tập dày ghim riêng, đầu trang ghi "Biên bản phiên toà". Phiên toà xử lưu động ở bản Pheo, tháng Mười hai năm 1987.

Biên bản ghi ai có mặt, ai vắng mặt. Đến mục người làm chứng thì giấy dính chặt thành một khối, ba bốn tờ liền như một miếng bìa. Tôi lấy móng tay cạy mép, giấy rách một chút. Tôi dừng lại.

Tôi giở tiếp ra sau. Ở trang cuối biên bản, có mục "Lời nói sau cùng của bị cáo". Người ghi biên bản chép một câu duy nhất:

"Tôi không xin gì. Tôi chỉ xin người làm chứng nói lại một lần."

* * *

Trưa hôm ấy tôi ngồi ăn cơm với chị Thoa ở quán đầu cổng. Tôi hỏi chị về người ngồi bàn cạnh cửa sổ trước tôi. Chị gắp miếng thịt bỏ vào bát tôi.

"Con Huệ. Hồi chị mới lên, năm chín lăm. Nó cũng hợp đồng như em. Cũng được giao xếp kho."

Tôi hỏi rồi sao. Chị Thoa nhìn ra đường.

"Rồi nó bảo có người đọc hồ sơ ban đêm. Nó bảo sáng nào cũng có một tập mở trên bàn. Mọi người cười nó. Ba tháng sau nó bỏ về xuôi, lương tháng cuối cũng không lấy."

Tôi hỏi chị có tin không. Chị Thoa không trả lời câu ấy.

"Hồi ấy chị trẻ, chị cười nó nhiều nhất. Giờ chị không vào kho. Thế thôi em ạ."

Rồi chị nói thêm, giọng nhỏ lại, như chỉ để mình nghe:

"Nó bảo cái người ấy đọc mãi một tập. Lật đi lật lại. Như tìm một chữ mà tìm mãi không thấy."

* * *

Chiều ấy tôi lấy giấy báo cũ lót, đặt tập hồ sơ lên bàn cho khô. Tôi không cất vào tủ. Tôi nghĩ có cất cũng vậy.

Lúc khoá cửa ra về, tôi đứng ở ngưỡng nhìn lại lần cuối. Tập hồ sơ nằm dưới ánh đèn đường hắt qua song cửa sổ, mỏng và thẫm như một vũng nước.

Rồi tôi thấy mấy tờ dính chặt ở mục người làm chứng đang nhích lên.

Không ai chạm vào. Mép giấy cứ cong dần lên, chậm, rung rung, như có một đầu ngón tay ở bên dưới đang cố lách vào khe giữa hai tờ mà không lách được.