Chương 6: Mùa nước tháng Bảy

Tháng Sáu, tháng Bảy năm ấy mưa dầm. Mưa từ sáng đến tối, mưa từ tối đến sáng, cái mái rạ nhà ông Khóa dột ba chỗ, u tôi phải đặt nồi, đặt chậu hứng. Sông Hồng lên to, nước đỏ quạch dâng lút bãi ngô, liếm lên gần mặt đê. Đêm nào trai làng cũng ra đê canh, đốt đuốc, gõ mõ. Tàu Tây ít ghé hơn, vì nước xiết, nhưng tàu bay thì vẫn đến.

Hầm dưới bếp bắt đầu ngấm nước. Đầu tiên là vách đất rịn ra từng giọt, rồi nền hầm lép nhép như bùn ruộng, rồi một đêm, nước dâng lên tới mắt cá chân. U tôi bắt tôi với u thay nhau tát. Một người đứng dưới múc nước vào thùng sắt tây, một người đứng trên thang kéo lên, hắt ra rãnh sau bếp.

Tôi đứng dưới. Nước lạnh buốt, đục, có mùi rễ tre mục. Tôi múc từ phía cửa hầm, rồi lội dần vào trong.

Đến gần góc ấy, tôi dừng lại.

Góc ấy khô.

Nước dâng khắp hầm, mà quanh chỗ người ấy ngồi, một khoảnh đất bằng chiếc chiếu con, vẫn khô như ngày nắng. Mép nước dừng lại ở đó thành một đường cong, như có một cái bờ vô hình. Người ấy ngồi giữa khoảnh khô ấy, đầu cúi, tay áp ngực, chân quấn xà cạp. Đầu xà cạp trái không còn buông xuống đất nữa. Nó cụt hẳn đi một gang, mép đứt nham nhở, như có người đã cắt mang đi.

Tôi ngẩng lên nhìn u. U đứng trên thang, cầm dây thùng, mặt quay đi chỗ khác. U không hỏi sao tôi dừng lại. Tôi múc tiếp, không lội vào gần hơn nữa.

* * *

Mấy hôm sau thì bà nội tôi ngã.

Hôm ấy có tàu bay lúc chập tối. Bà đòi tự xuống thang, không cho ai đỡ, bảo bà còn chân còn tay. Đến bậc thứ tư, cái bậc tre đã mục vì nước, gãy đánh rắc. Bà ngã ngửa xuống nền hầm, hông đập vào đất, kêu một tiếng ngắn rồi im.

U tôi nhảy xuống, đỡ bà dậy. Bà không đứng được. Chân trái bà duỗi ra một góc lạ, mỗi lần chạm vào là bà rít lên qua kẽ răng. Tàu bay vẫn è è trên đầu. Nhà tôi ngồi dưới hầm suốt hai tiếng đồng hồ, bà nằm nghiêng trên đùi u, mồ hôi vã ra như tắm.

Lúc bà ngã, tôi đã nhìn về phía góc ấy. Tôi không biết vì sao. Người ấy đã ngẩng đầu lên. Không nhìn tôi. Nhìn bà.

Hôm sau ông lang ở xóm Bến sang xem. Ông bảo bà trật khớp hông, tuổi bà thì khó lành, phải nằm, đắp thuốc lá. Từ hôm ấy bà không ra bếp thắp hương được nữa. Tối nào bà cũng gọi tôi lại, đưa cho tôi nén hương, bảo tôi cắm cạnh bồ trấu, khấn thay bà.

"Khấn thế nào hả bà?"

"Thì cứ bảo bà gửi. Người ta biết."

* * *

Cũng trong những ngày mưa ấy, thằng Cốm nói câu đầu tiên về người trong góc.

Đêm đó tàu bay lượn qua làng hai lần. Lần thứ hai, cả nhà ở dưới hầm, bà nằm trên một tấm phản con u kê tạm. Thằng Cốm ngồi trong lòng tôi. Nó im lâu, rồi tự nhiên giơ tay chỉ vào góc trong, nói to, giọng trẻ con lanh lảnh:

"Chú ơi. Chú không ăn à?"

U tôi vung tay. Bàn tay u đập vào miệng thằng Cốm, đánh bốp một tiếng. Thằng Cốm ngã ngửa vào ngực tôi, miệng bật máu ở môi trên. Nó sững người, quên cả khóc.

Rồi u tôi ôm chầm lấy nó. Ôm cả tôi. U khóc, không ra tiếng, cả người rung lên như cái nong sàng gạo. Tôi nghe u thì thào vào tóc thằng Cốm, u xin lỗi, u xin lỗi con.

Bà nội tôi nằm trên tấm phản, mắt mở trừng trừng nhìn lên trần hầm. Bà không hỏi chú nào. Bà không hỏi gì cả.

* * *

Ở Ngọc Trì, không ai hỏi u tôi về thầy tôi nữa. Hồi đầu thì có. Bà Đồ, bà hàng nước đầu đình, mấy chị đi cấy cùng u, ai cũng hỏi chồng chị có tin gì không. U bảo chưa. Hỏi mãi rồi người ta thôi.

Tôi thì vẫn hỏi. Một buổi trưa, ngồi nhặt rau với u, tôi hỏi bao giờ thầy về. Thầy bảo sang Ngọc Trì tìm ông Mão, thế ông Mão có biết thầy ở đâu không. U cúi xuống rổ rau, tay vẫn nhặt, nhặt rất nhanh.

"Thầy bận đánh Tây. Đánh xong thầy về."

U nói câu ấy như người đọc thuộc lòng. Nói xong u đứng dậy đi ra giếng, bỏ rổ rau nhặt dở.

* * *

Đêm hôm sau trời tạnh. Lần đầu tiên sau mấy tháng, u tôi ngủ say. Tôi nghe u thở đều, sâu, như người đã mệt đến tận cùng.

Sáng ra tôi dậy sớm nhóm bếp. Đêm trước u đã cời tro ra cho khô, rải một lớp mỏng khắp nền bếp. Trên lớp tro ấy có dấu chân.

Dấu chân người lớn, không có dép. Mà cũng không phải chân trần. Mỗi dấu đều có những vằn chéo, như chân quấn vải. Dấu chân đi ra từ chỗ cái bồ trấu, qua cửa bếp, vào gian giữa.

Tôi đi theo. Dấu tro mờ dần trên nền đất, nhưng tôi vẫn nhận ra. Nó dừng lại ở mép phản, ngay chỗ u tôi nằm. Hai dấu chân đứng sát nhau, mũi chân quay vào. Đứng rất lâu, vì tro ở đó in đậm hơn hẳn.

U tôi vẫn đang ngủ, mặt quay ra phía ấy, khoé mắt còn ướt.