Chương 1: Sạp đồ si ngõ Khâm Thiên

Tôi tên Vân, Phạm Khánh Vân. Năm 2017 tôi hai mươi lăm tuổi, làm thợ chế bản cho một xưởng in nhỏ ở Cầu Giấy, chuyên in tờ rơi với thiệp cưới. Tôi sống với bố trong một căn hộ ở khu tập thể Kim Liên, nhà B7, tầng bốn, hai phòng, cửa sổ nhìn ra một cây bàng già.

Bố tôi là bố nuôi. Chuyện đó tôi biết từ năm lên bảy, bố tự nói, không giấu. Bố nhặt tôi ở cổng một ngôi chùa dưới quê khi tôi chưa đầy một tuổi, làm giấy tờ rồi đưa lên Hà Nội. Sinh nhật tôi là ngày bố nhặt được tôi, bố tính theo âm lịch, cuối năm, giáp Tết. Bố không lấy vợ. Bố sửa đồng hồ ở một ô cửa kính đầu phố Hàng Bông, ba mươi năm không đổi chỗ.

Tôi kể trước chuyện bố, vì về sau mọi thứ đều quay về bố.

* * *

Mai là bạn cùng xưởng, thích chụp ảnh. Tháng Chín năm ấy Mai rủ tôi làm một bộ ảnh kiểu Hà Nội những năm chín mươi: xe Cub, tường vôi vàng, cô dâu áo đỏ đứng ở đầu ngõ. Mai bảo mặt tôi buồn buồn, hợp với ảnh cũ. Tôi nhận lời, vì cuối tuần cũng chẳng có việc gì.

Áo dài cưới thuê ở tiệm thì mới quá, đỏ chót, kim tuyến lấp lánh. Mai muốn thứ gì đã có người mặc thật. Chủ nhật, hai đứa đi các sạp quần áo si trong ngõ chợ Khâm Thiên.

Sạp cuối ngõ là của một chị bán đồ cũ đủ loại, quần bò, áo khoác, khăn len, chất đống trên mấy tấm bạt. Ở góc sạp có một cái bao tải dứa còn buộc miệng. Chị bảo lô này mới về, chưa kịp giặt, đồ của một nhà dưới Hưng Yên dọn đi. Chị cởi dây bao, lôi ra từng thứ cho chúng tôi xem.

Chiếc áo nằm dưới cùng, gấp làm tư, bọc trong một tờ báo Nhân Dân đã ố vàng.

Áo dài the đỏ, màu đỏ đã ngả sang màu gạch, thêu một đôi phượng bằng chỉ kim tuyến đã xỉn. Cổ cao, cài bằng cúc bấm. Vải mỏng, mềm, gấp lâu đến nỗi các nếp đã thành vệt bạc. Mùi băng phiến bốc lên đặc quánh, lẫn một mùi gì đó như gỗ ẩm.

Mai reo lên. Tôi cầm áo giơ lên ướm, và thấy hai chỗ không ổn.

Ở cổ áo có ba cúc bấm. Cúc trên cùng còn, cúc dưới cùng còn. Cúc ở giữa thì mất, chỉ còn hai sợi chỉ đỏ bị giật đứt, đầu chỉ xơ ra như bị kéo mạnh. Và bên trong lót, ngay dưới cổ, có một vệt nâu nhạt to bằng đồng xu, viền đậm hơn ở giữa, như nước chè đổ rồi khô.

Chị bán hàng bảo vệt ấy giặt là bay, cúc thì ra hàng khâu mua cái khác đơm vào. Chị lấy ba trăm năm mươi nghìn. Mai trả hộ một nửa.

* * *

Tối hôm ấy bố đi uống chè ở nhà ông Thịnh tầng dưới, nhà vắng. Tôi đóng cửa phòng, treo áo lên cánh tủ gương cho bay bớt mùi băng phiến, rồi đứng nhìn nó một lúc. Chiếc áo treo trên cái mắc sắt, hai ống tay thõng xuống, hơi đổ về phía trước.

Tôi thay quần áo, mặc thử.

Áo vừa khít. Không phải vừa kiểu áo may sẵn. Vừa như người ta đo người tôi mà cắt, eo đúng eo, vai đúng vai, tay dài chạm cổ tay. Tôi cài cúc bấm dưới cùng, rồi cúc trên cùng. Chỗ cúc giữa hở ra một khe nhỏ, tôi thấy hơi lạnh ở đúng chỗ ấy trên cổ, như có ai thổi nhẹ.

Rồi tôi nghe thấy tiếng.

Ban đầu tôi tưởng nhà bên cạnh. Tường tập thể mỏng, nhà bà Liên sát vách hay mở ti vi to. Tiếng một người đàn ông và một người đàn bà, nói nhanh, át lời nhau. Không rõ chữ. Chỉ rõ nhịp, cái nhịp của hai người đang cãi nhau mà cố nén giọng, sợ người ngoài nghe thấy.

Tôi đứng im, nghiêng đầu về phía tường. Tiếng không từ phía đó. Tôi quay sang cửa sổ. Không phải. Tôi đi một vòng quanh phòng, và tiếng không to lên, không nhỏ đi, không đổi phía.

Nó ở trong đầu tôi. Ngay sau hai tai, như khi người ta đeo tai nghe.

Người đàn bà khóc, nghẹn, nói được nửa câu lại tắc. Người đàn ông nói đều đều, trầm, không to tiếng, nhưng mỗi câu đều chặn đứng câu của chị kia. Tôi bắt được một chữ "về". Rồi một chữ "nhà". Rồi không bắt được gì nữa.

Tay tôi lạnh. Tôi đưa tay lên cổ, bấm mở cúc trên cùng, rồi cúc dưới cùng, kéo áo qua đầu.

Tiếng cãi nhau tắt. Tắt ngay, gọn, như có ai rút phích cắm.

Phòng yên đến nỗi tôi nghe được tiếng quạt trần kêu cót két và tiếng ti vi nhà bà Liên đang chiếu thời sự, thật, rõ, từ phía tường. Tôi đứng đó, cầm chiếc áo trong tay, tim đập ở cổ họng.

* * *

Tôi ngồi xuống mép giường rất lâu. Tôi tự bảo mình mệt, ù tai, ngửi băng phiến nhiều quá. Tôi tự bảo cái kiểu vừa người đến lạ kia là do vải the co giãn. Hai mươi lăm tuổi, tôi không tin ma, tôi chỉ tin mình đang thiếu ngủ.

Để thử, tôi chỉ khoác áo lên vai, không xỏ tay, không cài cúc. Không có gì. Tôi thở ra.

Tôi xỏ một tay. Không có gì.

Tôi xỏ nốt tay kia, kéo vạt áo cho ngay, và đưa tay lên cài cúc bấm trên cùng ở cổ.

Lần này không có tiếng cãi nhau. Chỉ có một giọng. Giọng người đàn ông lúc nãy, nhưng không còn ở xa nữa. Gần, rất gần, như người đứng ngay sau lưng tôi, cúi xuống nói sát gáy. Giọng nhẹ, gần như dịu dàng.

"Cài cúc vào."

Tôi giật áo ra khỏi người mạnh đến nỗi nghe vải kêu roạt. Tôi quay lại. Sau lưng tôi là cánh tủ gương. Trong gương chỉ có tôi, mặc áo ba lỗ, tóc rối, tay cầm chiếc áo đỏ.

Và cái khe hở ở cổ áo, chỗ cúc bấm thứ hai đã mất, đang nằm ngay trên ngón tay cái của tôi, lạnh như một miệng giếng.