Chương 8: Hộp sắt trên nóc tủ

Mai muốn đưa tôi về phòng trọ. Tôi bảo Mai thả tôi ở Kim Liên. Ô cửa kính ở Hàng Bông chưa đóng, bố chưa về. Tôi có chừng hai tiếng.

Cuốn album bìa nhựa xanh vẫn nằm ở ngăn trên tủ sách. Tôi bóc tấm ảnh trang đầu ra khỏi lớp nhựa. Lớp keo cũ dính lại, xé rách mất một góc, đúng góc có cái hốc ở gốc đại. Lật mặt sau, có ba chữ bút bi đã phai: Trà Đông, Nhâm Thân.

Tôi vào phòng bố, kê ghế, lấy cái hộp sắt trên nóc tủ xuống.

* * *

Đó là một cái hộp bánh quy cũ, nắp in hình cối xay gió đã tróc sơn. Bên trong chia ngăn bằng bìa các tông. Bánh xe răng cưa nhỏ như hạt vừng, kim đồng hồ, mặt kính tròn, một cái kính lúp đeo mắt, mấy cái tua vít bé xíu. Mùi dầu máy và mùi sắt.

Tôi nhấc cái khay bìa lên. Dưới đáy hộp, lót một lớp giấy báo, có ba thứ.

Một tấm ảnh cưới đen trắng cỡ bàn tay. Cùng một kiểu với tấm ảnh trong tủ chè nhà cô Lụa, cùng cái cổng dán chữ song hỷ, cùng cô dâu cúi mặt. Nhưng tấm này không bị cạo. Chú rể đứng nhìn thẳng vào ống kính, tóc chải ngôi lệch, lông mày rậm, đầu hơi nghiêng sang trái. Khuôn mặt tôi đã thấy dưới ánh đèn dầu trong phòng trọ của Mai. Khuôn mặt bố tôi, khi bố hai mươi sáu tuổi.

Một tờ giấy đánh máy, gấp tư, giấy pơ luya mỏng đã giòn. Giấy xác nhận của ủy ban xã về việc nhận nuôi một bé gái bị bỏ rơi tại cổng chùa thôn Trà Đông, khoảng mười tháng tuổi. Người nhận nuôi: Phạm Đức Khải, sinh năm 1964. Ngày tìm thấy: 18 tháng Chạp năm Nhâm Thân.

Và một gói giấy bóng mờ, gấp nhỏ bằng đốt ngón tay.

Tôi mở ra. Một cúc bấm bằng đồng, loại người ta đơm áo dài ngày xưa, nhỏ bằng hạt đỗ, đã xỉn đen. Mặt sau cúc còn dính hai đoạn chỉ đỏ, đầu chỉ xơ ra như bị giật mạnh.

Tôi cầm cái cúc trên lòng bàn tay. Nó lạnh. Lạnh như vừa vớt lên từ dưới nước.

Và tôi nghe tiếng mưa.

Tôi không mặc áo. Chiếc áo vẫn nằm trong ba lô, ngoài phòng ngoài. Vậy mà tiếng mưa phùn vẫn lắc rắc trên mái ngói trong đầu tôi. Con chó xích không sủa. Tôi nghe sợi xích bị giật căng một cái, rồi một cái nữa, như nó đang cố chạy về phía tôi. Rồi giọng cô Ngần, rất gần, như cô đang cúi xuống nhìn qua vai tôi.

"Đấy. Nó đấy."

* * *

Tôi không nghe thấy tiếng chìa khoá. Tôi không nghe thấy tiếng dép. Khi tôi ngẩng lên, bố đã đứng ở cửa phòng.

Bố không ngạc nhiên. Bố nhìn cái hộp sắt mở toang trên giường, nhìn tấm ảnh cưới, tờ giấy, rồi nhìn cái cúc trong tay tôi. Bố đứng như thế rất lâu. Rồi bố cởi áo khoác treo lên đinh, đi vào, ngồi xuống cái ghế đẩu cạnh cửa sổ, hai bàn tay đặt trên đầu gối.

Ngón cái tay phải của bố xoa lên vết sẹo hình vành trăng ở cổ tay trái. Từng chấm nhỏ xếp thành hàng. Dấu răng người.

Tôi hỏi bố có phải là Thìn không. Giọng tôi bình thường đến lạ.

"Ở quê người ta gọi thế."

Tôi hỏi bố có giết cô Ngần không.

Bố không trả lời ngay. Bố nhìn ra cây bàng ngoài cửa sổ, lá đã bắt đầu đỏ. Khi bố nói, giọng bố đều đều, trầm, không to, không nhỏ. Cái giọng tôi đã nghe trong căn buồng cưới. Chỉ già hơn.

"Bố không định thế. Bố chỉ muốn cô ấy nín. Ngoài kia người ta đang dọn cỗ. Cô ấy cứ khóc. Cứ đòi về. Cứ nói tên thằng kia."

"Bố bịt miệng. Cô ấy cắn. Rồi... bố không nhớ. Đến lúc nhớ thì cô ấy nằm yên rồi."

Bố nói cái giếng, nói đêm mưa, nói bố kéo cô ấy ra sân thế nào. Bố nói sáng hôm sau bố đứng cạnh mẹ mình nhìn người ta vớt cô ấy lên. Bố nói bố tìm thấy cái cúc dưới gầm giường lúc dọn buồng. Bố định ném xuống ao. Rồi không ném được. Từ đấy bố mang nó theo người.

"Hai năm sau bố về thắp hương, đúng ngày giỗ. Trời chưa sáng. Qua cổng chùa thì nghe trẻ con khóc. Con nằm trong cái làn nhựa dưới gốc đại, quấn chăn đỏ. Khóc to lắm. Bố bế lên."

Bố ngừng rất lâu. Ngón cái bố dừng trên vết sẹo.

"Bố dỗ con bằng đúng câu ấy. Con nín ngay. Bố nghĩ ông trời trả cho bố một đứa con. Đứa con bố đã làm mất của cô ấy."

* * *

Tôi ngồi trên giường bố, cái cúc trong lòng bàn tay. Tôi muốn khóc mà không khóc được. Tôi muốn hét mà cổ họng tôi thắt lại, đúng như khi mặc chiếc áo.

Hai mươi lăm năm. Bố bế tôi những đêm tôi sốt. Bố đạp xe chở tôi đi thi đại học dưới trời mưa. Bố cài cúc cổ áo cho tôi mỗi sáng. Bàn tay ấy. Cái giọng ấy. Cái câu ấy.

Tôi hỏi bố, bố có biết vì sao cái áo ấy lại vừa người con không.

Bố quay lại nhìn tôi. Lần đầu tiên trong buổi tối ấy, mặt bố có cái gì đó giống như sợ.

"Đầu năm nay mẹ cô ấy mất, bố có về. Bố đứng ở đầu ngõ, không dám vào. Bố nghe người ta bảo con cháu sẽ dọn nhà. Bố đã biết thế nào cái áo cũng đi tìm con. Từ hồi con lớn, con đứng ở cửa, bố nhìn mà giật mình. Cái dáng ấy. Cái cổ ấy."

Bố đứng dậy, đi ra cửa. Đến ngưỡng cửa, bố dừng lại, không quay đầu.

"Con muốn làm gì thì làm. Con đi báo công an, bố đi. Bố chỉ xin con một việc."

Bố nhìn xuống bàn tay tôi.

"Đừng đơm cái cúc ấy vào áo."