Chương 8: Ngăn tủ khoá của má

Má trở ra, tay cầm một tờ giấy gấp tư, mép giấy ố vàng. Má không đưa tôi. Má đặt nó lên mâm cơm, cạnh dĩa cá kho, như đặt một món đồ cúng.

Tôi mở ra. Giấy khai sinh của xã, mẫu cũ, chữ đánh máy lẫn chữ viết tay bằng mực tím. Ngày sinh của tôi. Tên cha Trần Văn Tâm. Tên mẹ Lê Thị Huệ. Ô họ tên người con viết tay, nét chữ cán bộ xã nghiêng nghiêng:

Trần Thị Ngà.

Dưới góc giấy có một hàng chữ khác, mực xanh, ghi ngày cải chính, năm tám mươi tám, đổi thành Trần Thị Thanh Thảo. Ngang chữ Ngà có một đường gạch. Đường gạch đè lên nét chữ hai lần, như người gạch sợ một lần chưa đủ.

* * *

Ba cầm tờ giấy lên coi. Ba nói chậm, như người cố nhớ một giấc mơ:

"Có đổi tên. Ba nhớ có. Hồi đó ba chạy ghe xuống Cà Mau cả năm. Về thì má mày nói đổi tên con cho đẹp. Ba nghĩ cũng được."

Má ngồi xuống. Má nói, giọng đều đều, không khóc. Lâu sau tôi mới hiểu má đã tập nói câu chuyện này trong đầu suốt hai mươi bốn năm, để tới ngày phải nói thì nói được một hơi, không vấp.

"Đẻ mày ra ba mày không có nhà. Bà đi làm giấy. Bà về đưa má tờ giấy này. Má hỏi sao tên gì kỳ vậy má. Bà nói tên đẹp, tên ngoài quê, con nít tên vậy dễ nuôi."

"Từ hôm đó bà ôm mày suốt. Bà không cho má bồng nhiều. Bà ru mày ngủ trên võng sau hè. Lần đầu má nghe bà nói giọng Bắc là nghe bà ru mày. Đứng trong bếp nghe qua vách. Bà kêu mày Ngà ơi, Ngà ơi. Má đứng mà nổi da gà."

"Mày không bú. Đêm nào cũng khóc tới tím tái. Ốm nhom, cái đầu to hơn cái mình. Có đêm má thức dậy thấy dưới gối mày có nắm cơm nguội. Má hỏi bà. Bà nói để cho nó cầm, nó khỏi đói."

Tôi nhìn má. Má nhìn chén cơm trước mặt.

"Mười tháng mày bị tiêu chảy, nằm trạm xá bảy ngày, người ta nói chắc không qua. Má ôm mày đi Chợ Lách kiếm bà thầy. Bà thầy nhìn mày một hồi, nói cái tên này có chủ. Chủ nó còn đói, nó về giành phần. Đổi tên thì nó lạc, nó không kiếm ra."

"Má về đổi tên. Má tháo đôi bông tai bà mua cho mày, má đem đi quăng ngoài vườn. Má nói với bà, má còn nghe bà kêu cái tên đó một lần nữa thì má ôm mày về bên ngoại, bà khỏi thấy mặt. Bà khóc. Bà quỳ xuống xin má. Má không cho."

Má ngừng một chút.

"Từ đó bà kêu mày là nhỏ. Mày hết bệnh. Mày lớn lên mập ú."

Ba hỏi sao má không nói với ba. Má quay qua nhìn ba. Lần đầu tiên trong bữa cơm đó má lớn tiếng:

"Nói gì? Nói má anh đặt tên cho con anh theo tên đứa con gái chết đói của bả? Hồi đó ai biết bả có đứa con nào. Má anh không nói với ai hết. Tui chỉ biết bả kêu con tui bằng cái tên đó như kêu hồn."

* * *

Đôi bông tai má quăng ra vườn. Bà đã đi lượm lại, cất trong hộp thiếc, cạnh cái lắc của đứa nhỏ kia. Hai món đồ của hai đứa con gái cùng một tên, nằm cạnh nhau hai mươi bốn năm dưới đáy rương.

Tôi nhớ câu bà nói chiều hôm trước. Bà giữ lại cái tên nó. Bà tưởng giữ được.

Tôi hiểu ra bà đã giữ nó ở đâu. Không phải trong hộp thiếc. Bà giữ nó trên người tôi.

Và tôi nhớ tiếng dạ của mình đêm qua. Nó không đi qua đầu tôi. Nó đi ra từ chỗ nào đó rất sâu, chỗ của một đứa bé mười tháng tuổi nghe kêu Ngà ơi mỗi tối trên võng sau hè. Đứa bé đó đã quen dạ với cái tên đó trước khi biết mình tên gì.

Đứa trên giường kia không đòi cơm. Ông Bảy nói đúng. Nó đòi lại đồ của nó. Nó đòi cái tên. Và người đang mang cái tên đó vừa dạ.

* * *

Đêm đó ba ngủ dưới bếp. Má trải chiếu ngủ ngoài hiên, cửa mở. Không ai nói ra, mà cả nhà không ai muốn để tôi ở một mình với bà.

Tôi nằm võng. Cây kéo má lại nhét dưới gối. Cái lắc chân bạc tôi đã trả về hộp thiếc, hộp thiếc đặt trên đầu giường bà.

Ếch nhái kêu suốt đêm. Không có hơi lạnh. Không có mùi khói. Tôi nằm chờ mà không có gì tới. Chính cái yên đó làm tôi sợ hơn mọi đêm trước.

Gần sáng, gà bên kia rạch gáy. Tôi nghe trên giường bà thở ra một hơi dài. Dài lắm. Như người ta thở ra sau một ngày gánh nặng, đặt gánh xuống.

Rồi không có hơi kế tiếp.

* * *

Tôi kêu ba. Ba chạy vô, áp tai lên ngực bà, rồi ngồi sụp xuống chân giường. Má đứng ở cửa, tay bịt miệng.

Mặt bà thẳng lại. Không méo. Con mắt trái không sụp. Bà nằm như người đang ngủ trưa. Bàn tay phải của bà để ngửa trên mền, các ngón duỗi ra, trống không, lòng bàn tay hướng về phía võng. Kiểu người ta vừa trao cái gì cho người khác.

Tôi không đến gần. Tôi đứng sau lưng ba, nhìn bàn tay ngửa đó.

Ngoài kia trời hửng. Ếch nhái nín dần, để chim chào mào lên tiếng. Tôi đưa tay vuốt tóc mình cho gọn. Mùi trên tay tôi làm tôi đứng sững.

Mùi rơm ướt cháy âm ỉ. Mùi lá ngô úa.

Nó không còn ở trong buồng bà nữa. Nó ở trên tóc tôi.