Chương 1: Bể bơi trên hồ lấp

Tôi về Việt Trì làm cứu hộ đầu tháng Sáu năm 2017. Trước đó tôi bơi cho đội tỉnh mấy năm, rồi đau vai, giải nghệ, ở nhà Hạ Hoà phụ bố mẹ hái chè. Một người quen trong đội giới thiệu tôi cho anh Hùng, chủ bể bơi Hồ Ngọc. Anh cần một người có chứng chỉ, biết sơ cứu, chịu đứng nắng cả ngày. Tôi hai mươi tám tuổi, chưa vợ, việc gì cũng đứng được.

Bể bơi Hồ Ngọc nằm ở rìa một phường phía tây thành phố, sát chân một quả đồi đá vôi đã bị bạt mất một nửa. Sườn đồi còn lại trắng nhợt, lởm chởm vết khoan, cỏ mọc thành từng búi trong khe. Người quanh đấy gọi chỗ này là Gò Chè. Bể mở từ hè năm ngoái, xây trên nền một cái hồ khai thác đá đã lấp. Anh Hùng nói thế lúc dẫn tôi đi một vòng, giọng như khoe.

"Hồ ấy sâu lắm, đổ hết sáu trăm xe đất mới đầy. Giờ thì phẳng như sân đình."

Bể dài hai mươi lăm mét, sáu làn, lát gạch men xanh nhạt. Đầu nông một mét hai, đầu sâu một mét tám, phía giáp chân đồi. Giữa các làn có dây phao đỏ trắng, hai đầu móc vào khoen inox gắn trên thành bể. Có một bể nhỏ cho trẻ con, một dãy mái tôn có ghế nhựa, một quầy bán nước và cho thuê kính bơi. Cái ghế cứu hộ của tôi cao hai mét, sơn trắng, đặt ở góc đầu sâu, nhìn được hết mặt nước.

Người đầu tiên tôi quen là anh Sửu, bảo vệ. Anh Sửu ba mươi hai tuổi mà tóc đã bạc gần hết, người gầy khô, da đen sạm, cằm có một vết sẹo nhỏ hình lưỡi liềm. Bọn trẻ con gọi anh là ông Sửu, anh cũng không cãi. Anh ngủ trong cái chòi bảo vệ cạnh cổng, sáng nào cũng dậy từ lúc trời còn xám để quét lá và vớt rác trên mặt bể bằng cái vợt cán dài.

Tôi để ý ngay một chuyện. Anh Sửu không bao giờ chạm vào nước. Vớt rác thì đứng xa mép bể, vươn cán vợt ra. Nước bắn lên gạch thì đi vòng. Có hôm anh Hùng bảo anh xuống bể nông nhặt cái kính bơi của khách đánh rơi, anh Sửu đứng im, rồi bảo để thằng cứu hộ nhặt.

Sáng thứ hai tôi đi làm, tôi đến sớm hơn giờ mở cửa một tiếng để thử nước. Trời vừa sáng. Mặt bể phẳng lặng, có vài cái lá bàng trôi. Tôi đứng ở đầu nông nhìn dọc sáu làn, và thấy sợi dây phao của làn sáu nằm không thẳng.

Không phải chùng xuống như dây lỏng. Nó cong hẳn thành một vòng cung, bụng cong kéo về phía góc sâu sát chân đồi, như có ai đứng dưới nước túm lấy khúc giữa mà lôi. Hai đầu dây vẫn móc chặt vào khoen. Tôi lội xuống, nắm khúc dây kéo về. Dây nặng hơn tôi tưởng, căng như đang bị giữ. Rồi nó buông ra một cái, tôi suýt ngã ngửa.

Tôi kể với anh Sửu. Anh đang quét lá, cái chổi dừng lại một nhịp.

"Gió đêm đấy. Gió từ trên đồi xuống."

Đêm qua không có gió. Tôi biết vì tôi ngủ ở dãy trọ ngay dưới dốc, cả đêm nóng không thở được, lá mít ngoài cửa sổ không động một cái. Nhưng tôi mới đi làm hai ngày, tôi không cãi.

Ngày đầu đông khách. Học sinh nghỉ hè, bố mẹ đi làm, gửi con vào bể từ sáng đến chiều. Tôi ngồi trên ghế, mũ rộng vành, còi đeo cổ, mắt quét đi quét lại. Trẻ con ở Việt Trì bơi giỏi hơn tôi tưởng, nhiều đứa lặn được cả nửa bể. Chỉ có góc sâu sát chân đồi là bọn trẻ ít ra. Tôi hỏi một thằng bé vì sao, nó nhún vai, bảo chỗ ấy nước lạnh.

Đến trưa tôi mới hiểu. Tôi xuống bể kiểm tra khoen móc dây phao làn sáu. Càng bơi về góc sâu, nước càng lạnh, lạnh từng lớp, như bước từ chỗ có nắng vào chỗ bóng râm. Đến góc thì lạnh buốt hai bàn chân. Bể này không có ống nước ngầm nào đổ vào góc ấy. Tôi lặn xuống nhìn. Gạch men nguyên vẹn, ron trắng, không một vết nứt.

Chiều sáu giờ đóng cửa. Anh Hùng về trước, dặn tôi thử nước lần cuối rồi bỏ thuốc. Anh Sửu khoá cổng, vào chòi nấu cơm. Còn mình tôi đứng bên mép bể, tay cầm hộp que thử.

Trời chạng vạng. Ve trên đồi kêu ran rồi tắt dần. Lúc ấy tôi ngửi thấy một mùi khác.

Bể bơi nào cũng có mùi thuốc khử trùng, cay cay, hăng hăng, quen đến mức không ai để ý. Nhưng mùi bốc lên từ mặt nước lúc ấy không phải mùi thuốc. Nó là mùi đá vôi ướt, mùi bột đá mới khoan, lẫn với mùi rêu, mùi nước tù lâu ngày. Hồi bé tôi theo bố đi lấy đá ở một mỏ đá trên Đoan Hùng, cái mùi ấy tôi nhớ mãi.

Tôi cúi xuống nhúng que thử. Đầu nông, que lên màu bình thường. Tôi đi dọc thành bể về đầu sâu, nhúng que thứ hai ở góc sát chân đồi.

Que chuyển màu tím sẫm, gần như đen. Nước kiềm đến mức ấy thì không ai dám cho trẻ con xuống tắm.

Tôi đứng thẳng dậy, cầm que thử giơ lên chỗ còn chút ánh sáng cuối ngày. Rồi tôi nhìn xuống góc bể. Ở đúng góc ấy, nước đã đục. Một quầng trắng như sữa, như ai vừa hoà một nắm vôi bột, loang ra chừng một sải tay, quầng ấy chậm chạp xoay tròn. Mấy chỗ khác vẫn trong vắt, nhìn rõ từng viên gạch.

Phía sau lưng tôi, sợi dây phao làn sáu kêu "cạch" một tiếng ở khoen móc, rồi từ từ căng ra.