Chương 10: Then cửa phụ

Ông Pánh không kịp giữ Ín. Tôi cũng không. Cô đi đến trước cửa phụ thì dừng lại, cách tấm ván một bước chân, đúng chỗ đêm cô mộng du năm nào.

Cô không kéo then. Cô chỉ đứng đó, bế con, nghe tiếng khóc bên kia vách. Rồi tiếng ru cất lên, khàn và chậm. Ín cúi đầu, môi mấp máy, ư ử theo. Hai giọng đàn bà, một trong một ngoài, cách nhau một tấm gỗ nghiến dày ba đốt ngón tay.

Tiếng khóc nhỏ dần rồi im. Ín áp lòng bàn tay lên tấm ván. Tôi thấy vai cô run lên từng đợt, ngực cô thắt lại như người đang nấc. Lúc cô bỏ tay ra, lòng bàn tay cô ướt đẫm, như vừa áp vào một khuôn mặt đầy nước mắt. Mặt cô thì khô.

Ông Pánh đến sau lưng con gái, đặt tay lên vai cô, nói một câu tiếng Thái rất khẽ. Ín để bố dắt về màn. Đêm ấy không ai trong nhà ngủ được, trừ con bé Ơn. Nó ngủ say, miệng còn nhoẻn cười.

* * *

Ba hôm sau tôi đi cửa phụ lần thứ hai.

Tôi không nói với ai. Tôi mua một con gà trống, một chai rượu, một gói trầu cau ở chợ Ít Ong. Tôi mang theo cái lọ thuốc cũ đựng sợi tóc dài và chiếc cúc bạc hình bướm. Tôi nghĩ, mình là người ngoài, mình không có gì để ma nhà lấy, nhưng mình có thể xin.

Đợi bố vợ và vợ ngủ say, tôi kéo then. Lần này nó kẹt, tôi phải giật đến lần thứ hai mới tuột ra.

Trời không mưa. Trăng thượng tuần treo trên đỉnh núi, mảng sàn phơi sáng mờ. Bà ngồi ở đầu cầu thang sau, chỗ cũ, lưng quay về phía tôi. Lần này trong lòng bà có một cái bọc nhỏ, quấn bằng tấm khăn piêu, bà đung đưa nó theo nhịp ru.

Từ trong bọc vọng ra tiếng khóc. Tiếng khóc tôi đã nghe qua vách mười mấy đêm.

Tôi quỳ xuống sau lưng bà. Tôi đặt con gà, chai rượu, gói trầu lên sàn. Tôi mở lọ thuốc, đặt sợi tóc và chiếc cúc bạc lên trên cùng. Tôi nói bằng tiếng Kinh, vì tôi không biết tiếng nào khác. Con xin mẹ trả tiếng khóc cho cháu.

Bà ngừng ru. Bà quay lại.

Lần đầu tiên tôi thấy mặt mẹ vợ. Đó là mặt Ín, già hơn Ín bây giờ chừng mười tuổi, gò má cao, môi đỏ thẫm vì trầu. Chỉ khác một điều. Từ hai mắt bà, nước mắt chảy ra thành hai vệt dài, ướt cả cổ áo cóm. Nước mắt chảy không dứt, như đã chảy như thế hai mươi năm.

Bà cúi nhìn tôi, gần đến mức một giọt nước mắt rơi xuống mu bàn tay tôi. Nó ấm. Cả người bà lạnh như nước suối, riêng giọt nước mắt thì ấm như của người sống. Rồi bà cầm chiếc cúc bạc lên, nắm trong tay. Những thứ khác bà không động đến. Bà nói mấy tiếng Thái, quay lưng lại, đung đưa cái bọc trong lòng và ru tiếp.

Sáng hôm sau tôi nói lại mấy tiếng ấy cho bà Thoong. Bà nghe xong thì quay mặt đi, nói bằng tiếng Kinh, rất nhỏ.

"Khi nào nó có em, mẹ trả."

* * *

Đó là chuyện của mùa mưa năm 2012.

Tháng Hai năm 2014, ông Pánh mất. Ông ho cả mùa đông, nằm bên bếp hai tháng rồi đi trong một đêm có sương muối. Trước khi nhắm mắt, ông nắm tay tôi, nói đừng bỏ cái nhà này, đừng để ống nước cạn. Thầy mo làm ma cho ông ba ngày, rồi mời ông về góc hóng theo phong tục.

Hết ba năm ở rể, tôi không về xuôi. Tôi vẫn làm thợ hàn, giờ cho một xưởng cơ khí ở thị trấn. Tối nào về tôi cũng ủ bếp, rót đầy ống bương, đặt một miếng trầu. Bây giờ tôi đặt thêm một cái điếu cày nhỏ, nhồi sẵn thuốc. Sáng ra ống nước cạn, miếng trầu mất, và nõ điếu có một nhúm tro.

Có những đêm tôi nghe hai người ngồi ngoài mảng sàn phơi. Tiếng ván kêu hai lần. Tiếng ru, và tiếng ai đó rít điếu cày rất khẽ.

Con bé Ơn năm nay lên ba. Nó lanh lợi, chạy nhảy khắp nhà, hiểu hết mọi điều người lớn nói. Nó chưa từng phát ra một âm thanh nào. Không khóc, không cười thành tiếng, không gọi bố, gọi mẹ. Nó chỉ nhìn. Đêm nào có tiếng khóc bên kia vách, nó cũng mở mắt nhìn về phía cửa phụ.

Ín có mang lần nữa. Đến tháng thứ bảy rồi. Cô biết chuyện một đổi một. Tôi biết cô biết. Chúng tôi chưa bao giờ nói với nhau chuyện ấy. Có những đêm tôi đặt tay lên bụng cô và thấy đứa bé trong đó trở mình theo nhịp ru vọng qua vách. Tiếng ru dứt thì nó đạp mạnh một cái vào lòng bàn tay tôi, như đòi.

* * *

Tối qua tôi làm đủ mọi việc như mọi tối. Lúc kéo thử then, tôi thấy đầu then nhẵn bóng hơn mọi khi, ở đúng tầm tay một đứa trẻ, như có ai ngày nào cũng sờ vào. Tôi đẩy nó vào thật sâu rồi chui vào màn, nằm xuống cạnh vợ.

Đêm ấy lũ dế dưới gầm sàn im bặt cùng một lúc. Rồi tôi nghe tiếng khóc bên kia vách. Rồi tôi nghe một tiếng khác, ngay trong nhà, gần cửa phụ. Tiếng gỗ trượt trên gỗ.

Tôi ngồi dậy. Dưới ánh bếp ủ đỏ lờ mờ, con bé Ơn đứng trước cửa phụ, kiễng chân, hai bàn tay nhỏ nắm lấy cái then. Nó đã kéo được một nửa.

Nó quay lại nhìn tôi. Mắt nó sáng. Miệng nó há ra, như sắp khóc lần đầu trong đời.