Chương 9: Chuyện năm Ín ra đời

Ông Pánh nhặt cái chén lên khỏi đống tro, lau bằng vạt áo, rót đầy lại. Tay ông run đến mức rượu sóng ra ngoài. Ông uống một hơi, rồi ngồi im rất lâu, nhìn vào lớp tro ủ trên bếp.

"Con nói lại một lần nữa."

Tôi nói lại. Mấy tiếng Thái ngắn, khàn, tôi bắt chước theo trí nhớ. Ông Pánh nhắm mắt nghe. Rồi ông dịch cho tôi, từng chữ, như người đọc một bản án.

"Mẹ cho con qua. Tiếng khóc của nó, mẹ giữ cho em nó."

Mẹ. Không phải bà, không phải ma. Người ngồi ở đầu cầu thang sau, trong đêm mưa, đã gọi tôi là con theo cách mẹ vợ gọi con rể.

"Em nó là ai hả bố?"

Ông Pánh nhìn về phía chân suối, qua vách ván, như nhìn thấy được chỗ đó trong bóng tối.

"Thằng út. Em trai của Ín. Đứa không khóc được tiếng nào."

* * *

Ông kể. Lần đầu tiên ông kể, và cũng là lần duy nhất. Ông nói bằng tiếng Kinh, chậm, có lúc dừng rất lâu để tìm chữ, có lúc bật ra tiếng Thái rồi lại dịch.

Năm 1989, ma nhà của ngôi nhà này là mẹ ông. Bà mất hai năm trước đó, được mời về góc hóng theo phong tục. Bà khó tính lúc sống, lúc chết cũng khó tính. Đêm nào ông cũng để ống nước, để miếng trầu, vì bà nghiện trầu đến lúc nhắm mắt.

Tháng Ba năm ấy Phiêng trở dạ đứa đầu lòng. Đêm khuya, không mưa, nhưng đứa bé nằm ngược. Phiêng đau suốt từ chập tối, đến nửa đêm thì lả đi. Ông Pánh hai mươi sáu tuổi, trạc tuổi tôi bây giờ, đứng giữa nhà nghe vợ thở mỗi lúc một yếu.

"Bố đi cửa phụ. Bố không nghĩ gì cả. Bố kéo then ra là chạy."

Mẹ ông ngồi ở đầu cầu thang sau. Bà nhai trầu, nhường đường cho con trai. Lúc ông chạy xuống đến bậc cuối, bà nói một câu.

"Mẹ cho con qua. Nước mắt của nó, mẹ giữ."

Ông không hiểu. Ông chạy đi gọi bà Thoong. Đứa bé được xoay lại, ra đời lúc gần sáng, con gái, lành lặn. Nó không khóc. Bà Thoong phải vỗ mãi mới thở.

Lớn lên nó cũng không khóc. Ngã không khóc. Đau không khóc.

"Ín," ông nói. "Bà nội nó lấy nước mắt nó. Đổi mấy bước chân của bố."

* * *

Tôi ngồi im. Tôi nghĩ đến bàn tay Ín bị dao cắt ở lán cơm, nghĩ đến đám cưới, nghĩ đến lúc cô áp mặt vào cái áo cóm của mẹ. Gần hai năm tôi ở cạnh cô, chưa từng thấy cô khóc. Tôi đã nghĩ đó là tính người miền núi.

"Năm chín hai thì sao hả bố?"

Ông Pánh cúi đầu. Đêm ấy mưa to, Phiêng trở dạ đứa thứ hai. Ông đứng trước cửa phụ, tay đặt lên then. Ông nghĩ đến đứa con gái ba tuổi đang ngủ trong màn, không bao giờ khóc được. Ông nghĩ, lần này mẹ sẽ lấy gì.

"Bố không dám. Bố đi cầu thang trước."

Phiêng chết lúc gần sáng, đứa con trai chết trước mẹ nó. Phiêng không trách ông câu nào. Chỉ một lần, lúc bà Thoong quay đi lấy nước, cô níu tay ông, hỏi rất khẽ: anh đi đường nào.

Một năm sau, bà nội đi lên mường trời. Thầy mo bảo bà đã đủ ngày ở lại. Từ đó góc hóng chỉ còn Phiêng. Ông vẫn để ống nước. Vẫn để trầu, vì Phiêng cũng ăn trầu, học theo mẹ chồng. Hai mươi năm, đêm nào cũng nghe vợ ru đứa con không có tiếng khóc.

"Bài ru ấy," tôi nói. "Ín ư ử bài ấy từ bé."

"Nó nghe qua vách. Ba tuổi đã nằm nghe. Mẹ nó ru em nó, nó học theo."

Ông lại rót rượu, mà không uống. Ông nhìn chén rượu trên tay.

"Ma nhà không lấy của người ngoài. Con là rể, là người Kinh, không cùng máu. Nên mẹ nó không lấy của con. Mẹ nó lấy của cháu."

* * *

Tôi hỏi câu tôi đã muốn hỏi từ đêm thứ mười một.

"Có lấy lại được không bố?"

Ông Pánh cời lớp tro, để lộ một hòn than đỏ, rồi lại vùi nó xuống. Ngoài kia suối chảy. Bếp ủ đỏ lờ mờ dưới tro. Ở góc nhà, trong màn, Ín và con bé đang ngủ.

"Được. Một đổi một."

"Đổi cái gì?"

Ông nhìn tôi. Trong mắt ông có một thứ tôi không đọc được, giữa thương và sợ.

"Mẹ nó cần một tiếng khóc cho thằng út. Không phải của cái Ơn thì... của đứa khác. Đứa nào đẻ trong nhà này sau cái Ơn."

Tôi chưa kịp nói gì thì nghe tiếng sàn ván kêu sau lưng.

Ín đứng ở đầu màn. Không biết cô dậy từ lúc nào, nghe được bao nhiêu. Cô bế con bé trên tay, tóc rối, áo ướt hai vệt sữa. Cô không nhìn tôi, không nhìn bố. Cô nhìn về phía cửa phụ.

"Mẹ em ở ngoài ấy à?"

Ông Pánh đứng bật dậy. Nhưng Ín đã bước đi, chân trần trên sàn ván, từng bước một, về phía tấm ván cài then. Trên tay cô, con bé Ơn quay đầu theo, mắt mở to, miệng nhoẻn cười không thành tiếng.

Bên kia cánh cửa, tiếng khóc trẻ sơ sinh lại bắt đầu.