Chương 3: Vết lõm trên cột

Tôi đem cái lon đó trả về bè hoang, móc lại lên cây đinh. Sáng hôm sau nó lại treo ở cột tôi, đầy cám ướt. Tôi đem trả lần nữa. Lần thứ ba thì tôi thôi, để nó treo đó. Hạnh hỏi lon gì, tôi nói lon múc cám tôi lượm được. Hạnh cầm lên coi, nhăn mặt, nói lon này ai xài mà bóng dữ vậy.

Tôi bắt đầu lau cây cột mỗi sáng. Không phải vì sạch. Vì tôi muốn nhìn kỹ cái vết lõm.

Vết lõm ở phía dưới cái móc sắt hai gang tay, chạy vòng quanh thân cột, sâu bằng ngón út, nhẵn như mài. Sáng nào vết lõm đó cũng ướt. Cả cây cột khô sương từ bảy giờ, riêng chỗ vết lõm cứ sẫm màu tới trưa, sờ vào thấy lành lạnh, hơi nhớt. Tôi lấy giẻ lau khô, nửa tiếng sau sờ lại, ướt.

Tôi đứng sát cột, đo thử. Vết lõm ngang trán tôi. Tôi cao một thước sáu lăm. Nếu một người cao hơn tôi chừng nửa gang, đứng thẳng, thì vết lõm đó ngang cổ.

Tôi không nghĩ tiếp. Tôi đi lau lưới.

* * *

Cuối tháng Tư tôi lên chợ cầu La Ngà trả tiền cám cho chú Hai Thạch. Chú ngồi trong sạp, quạt phành phạch, đang cân cá cho mối. Tôi đợi chú xong rồi hỏi, cây cột căm xe chú gắn cho tôi, chú lấy ở đâu.

"Cột cũ. Bè cũ tui mua lại, cột còn tốt, bỏ uổng."

"Bè nào chú?"

Chú Hai Thạch nhìn tôi, quạt chậm lại.

"Bè nào thì bè. Hỏi chi. Cột gỗ chớ đâu phải cột vàng."

Tôi hỏi tiếp, cái vết lõm vòng quanh cột là vết gì. Chú nói, dây neo xiết chứ vết gì, cột nào chẳng có. Rồi chú đứng dậy đi vô trong lấy sổ, nói với ra là tiền cám tháng này tôi còn thiếu hai trăm. Tôi để tiền lên bàn, đi về.

Trên đường về tôi ghé quán nước đầu dốc xuống làng bè, hỏi bà bán nước ông Bảy Lành đi đâu. Bà nói nghe đâu lên Bình Dương với con gái. Tôi hỏi con gái ổng tên gì. Bà nói con Thắm, làm công nhân trên đó mấy năm rồi, lâu lâu mới về. Tôi hỏi ổng đi hồi nào. Bà ngừng tay rót nước.

"Chú... ở bè ổng hả?"

"Dạ không. Tôi ở bè kế bên."

Bà rót nước tiếp, không nói gì nữa.

* * *

Hạnh phát hiện vết lõm ướt vào một buổi chiều đầu tháng Năm. Cô phơi đồ ở cột, với tay lên móc dây, tay chạm vô vết lõm, rụt lại.

"Chỗ này sao ướt vậy anh? Nhớt nhớt."

Tôi nói mủ cây. Hạnh nói cột căm xe làm gì có mủ. Rồi cô nhìn lên vết lõm, nhìn hồi lâu, mặt đổi sắc.

"Nhìn như vết dây."

"Dây neo. Chú Hai Thạch nói vậy."

"Dây neo ai cột trên đầu cột bao giờ."

Tôi không trả lời được. Hạnh nói anh thay cây cột khác đi, em thấy ghê. Tôi nói cột đang tốt, thay tốn tiền, mình đang nợ. Hạnh không nói nữa, nhưng từ bữa đó cô phơi đồ ở dây giăng phía bên kia nhà bè, không lại gần cây cột.

* * *

Tôi quyết định nhìn cho rõ.

Tối đó tôi tắt hết đèn bè mình từ tám giờ, để mắt quen tối. Tôi ngồi ở mé lồng, sát cây cột, nhìn thẳng qua bè hoang. Trăng mười hai, sáng vừa đủ thấy hình khối.

Ếch nhái tắt tiếng. Hơi lạnh từ mặt sông bò lên mắt cá chân tôi, lạnh như nước giếng, giữa một đêm tháng Năm nóng hầm. Đèn bên kia sáng.

Lần này tôi thấy người.

Một người đàn ông gầy, đứng quay lưng về phía tôi, ở góc bè, ngay chỗ cột cụt. Mặc áo sơ mi tay dài màu sáng, quần dài xắn tới gối, chân trần. Ngọn đèn treo ngang đầu ông ta, bên trái, soi xuống bờ vai nhô xương. Tay phải ông cầm lon, thọc vô cái bao đặt dưới chân, múc, vung. Rào rào. Rồi ông chắt lưỡi, cúi xuống nhìn nước, chờ, rồi múc tiếp.

Động tác đó tôi quen lắm. Tôi làm mỗi ngày. Ai nuôi cá cũng làm vậy.

Chỉ có một điều không giống. Ông ta đứng cao quá. Cái bè bên đó nổi thấp hơn bè tôi, vậy mà đỉnh đầu ông ngang với mái tôn còn lại. Như ông đang đứng trên một cái gì đó, một cái ghế, một cái thùng. Mà dưới chân ông, trong vệt sáng của ngọn đèn, tôi thấy ván sàn. Chỉ ván sàn. Hai bàn chân trần không chạm vào ván.

Giữa hai bàn chân và mặt ván, có một khoảng tối bằng một gang tay.

Tôi nắm lấy cây cột đèn để đứng dậy. Tay tôi chạm đúng vết lõm. Ướt, lạnh, nhớt.

Bên kia, người đàn ông ngừng rải. Ông đứng yên một lúc, lưng vẫn quay về phía tôi. Rồi đầu ông quay lại. Chỉ cái đầu, chậm, quay hết cỡ về phía bè tôi, trong khi vai và lưng vẫn hướng ra sông.

Tôi không thấy mặt. Ngọn đèn ở sau gáy ông, mặt ông chìm trong tối.

Ông giơ cái lon lên ngang vai. Giữ ở đó một lúc. Như người ta giơ ly rượu chào hàng xóm bên kia hàng rào.

Rồi đèn tắt.

Cá tôi dưới lồng vẫn ăn, lục bục, lục bục, như không có chuyện gì.