Chương 6: Chị tôi

Tháng Tám, bác Nhàn ở Gia Lộc xuống chơi. Bác là chị cả của mẹ, hơn mẹ chín tuổi, goá, sống một mình, mỗi năm xuống một hai lần. Bác đến lúc trưa, đứng ở cổng gọi vọng vào, mẹ chạy ra. Hai chị em đứng nói chuyện ở cổng rất lâu trước khi vào nhà. Tôi đứng trong bếp nhìn ra, thấy bác nhìn về phía tôi mấy lần, rồi lại quay sang mẹ, rồi lắc đầu.

Bữa cơm trưa có bốn cái bát. Bác Nhàn nhìn cái bát có đôi đũa cắm, nhìn mẹ, không nói gì. Bác ăn như thường, gắp cho tôi, hỏi tôi chuyện thi cử, chuyện có người yêu chưa. Mẹ ăn im lặng.

Chiều mẹ đi chợ. Bác Nhàn gọi tôi ra hiên, ngồi xuống bậc thềm cạnh bác. Bác cầm tay tôi, lật lên lật xuống như xem tướng.

"Mẹ mày kể chuyện chị mày chưa?"

Tôi nói cháu không có chị. Nhà cháu có mỗi cháu.

Bác thở dài. Bác nói mẹ không kể cũng phải. Rồi bác kể.

* * *

Năm 1985, bố mẹ tôi lấy nhau được hai năm. Mẹ sinh con đầu lòng ở trạm xá xã, đẻ khó, đứa bé ra thì yếu, nuôi trong khăn hai ngày rồi mất. Con gái. Chưa kịp làm giấy khai sinh. Mẹ gọi nó là Ngần. Bố tôi định đặt tên khác, mẹ không nghe, mẹ bảo tên ấy mẹ đã nghĩ từ lúc có mang, phải để nó mang đi.

Hai năm sau tôi ra đời. Mẹ lại đặt Ngần.

Bố tôi phản đối. Ông bà nội phản đối. Người ta kiêng đặt tên con sau trùng tên con đã mất, sợ đứa trước về đòi. Mẹ không nghe ai. Mẹ nói với bác Nhàn, tên ấy là của con mẹ, con nào của mẹ cũng được mang.

"Con bé ấy mất ngày nào bác có nhớ không?"

Bác nhớ. Bác nói cả nhà nhớ, vì hôm ấy là hôm ông Táo chầu trời, nhà nào cũng thả cá, mà nhà mình thì đi chôn con.

"Hai mươi ba tháng Chạp."

Tôi ngồi im trên bậc thềm. Nắng chiều chiếu xiên qua gốc nhãn, nóng trên đùi, mà hai tay tôi lạnh.

Bác Nhàn nói tiếp. Bác nói mẹ tôi sau lần ấy không bình thường một thời gian dài. Mẹ nói chuyện một mình. Mẹ để một bát cơm riêng trong bữa ăn, cả năm trời. Rồi mẹ có tôi, mẹ đỡ dần. Rồi mẹ thành cô đồng. Bác nói, bác không biết hai việc ấy có liên quan gì không, bác chỉ biết trước khi mất con, mẹ tôi là người chỉ biết cấy lúa và hát chèo.

"Hôm nọ người ta đồn mẹ mày gọi nhầm, bác nghĩ ngay. Nhầm đâu mà nhầm. Gọi Ngần thì đứa Ngần nào chả về được. Nó đấy. Chị mày đấy."

* * *

Đêm ấy tôi nằm nghĩ.

Chị tôi. Nếu còn sống chị hơn tôi hai tuổi, năm nay hai mươi mốt. Người ta bảo trẻ con chết non thì dưới ấy vẫn lớn, lớn theo năm, đến tuổi thì lấy chồng dưới ấy, nhà nào kỹ còn làm lễ cưới cho. Một người con gái hai mươi mốt tuổi. Giọng con gái trẻ. Khàn khàn vì lạnh, vì nằm trong đất hai mươi mốt năm.

Cái áo len thì tôi tự trả lời được. Đốt vàng mã sai tên sai tuổi thì người dưới không nhận, mà chị tôi không có giấy khai sinh, không có tuổi. Nên mẹ đan áo thật.

Còn dòng chữ trong sổ là chữ tôi. Chị em một mẹ, chữ giống nhau cũng có thể, tôi nghĩ thế, và biết mình nghĩ thế để được ngủ. Còn cống Đồng Lau, còn anh Khoa, tôi gạt sang một bên.

Tôi thấy nhẹ đi. Lần đầu tiên từ hôm đọc nhầm, tôi thấy nhẹ đi. Hồn về là chị tôi. Mẹ nói chuyện với tôi bằng giọng ấy vì mẹ nhìn tôi mà thấy chị. Mẹ lẫn hai đứa con, vì chúng tôi cùng tên. Mẹ sẽ hết lẫn. Thế thôi.

* * *

Sáng hôm sau tôi dậy, với tay lấy cái lược trên bàn, và nhìn lên tấm gương để chải.

Tấm gương không còn.

Cái gương soi hình chữ nhật, viền nhựa xanh, treo trên tường buồng tôi từ hồi cấp hai, chỗ ấy giờ chỉ còn cái đinh và một khoảng tường sáng hơn xung quanh. Tôi tìm khắp buồng. Tôi ra hỏi mẹ.

Mẹ đang quét sân. Mẹ nói, không dừng chổi:

"Mẹ cất rồi."

Tôi hỏi tại sao. Mẹ quét thêm vài nhát.

"Người về thì không soi gương. Soi thì thấy."

Tôi nói, con không phải người về. Chị mới là người về. Con là Ngần này, mẹ. Bác Nhàn kể hết với con rồi.

Chổi mẹ dừng. Mẹ đứng quay lưng về phía tôi, vai mẹ cứng lại. Bác Nhàn đứng ở cửa bếp, chắc đã nghe hết. Hai người nhìn nhau qua sân.

Rồi mẹ quay lại. Mẹ nhìn tôi, và mẹ nói:

"Ừ. Chị con."

Mẹ ừ nhanh quá. Ừ như người lớn ừ với trẻ con hỏi mặt trăng có ai ở không. Rồi mẹ cúi xuống quét tiếp, và nói thêm, nhỏ, như nói với cái chổi:

"Nhưng gương thì mẹ vẫn cất."