Chương 2: Mười bảy đứa trẻ

Người Mông ở Lủng Chá không hỏi tôi nhiều. Họ cho gạo, cho rau cải mèo, cho một can rượu ngô. Ông Pó dặn thầy cứ dạy, có gì thì nói với tôi. Tôi hỏi về thầy giáo trước, ông chỉ nói thầy Thiện, người Tuyên Quang, nghỉ từ Tết năm ngoái.

"Nghỉ thế nào ạ?"

"Nghỉ không báo. Đi xuống xã ăn Tết rồi lên muộn. Lên được một tháng thì bỏ đi hẳn."

Ông nói xong thì nhồi thuốc lào vào cái điếu cày dựng ở góc nhà, rít một hơi dài. Tôi để ý cái điếu ấy còn mới, thân nứa còn vàng. Ông Pó bảo điếu của thầy Thiện để lại, thầy ấy hút cả ngày, lớp học lúc nào cũng khét mùi thuốc lào. Tôi không hỏi nữa.

* * *

Mười bảy đứa trẻ của tôi, mất gần một tháng tôi mới nhớ hết mặt và tên.

Lớp một có Vàng Mí Lử, bé nhất, mồm miệng nhanh nhất, cái gì cũng nói. Có Thò Thị Say hay khóc. Lớp hai có Sùng Mí Dế to như đứa mười hai tuổi, tay bế em quen nên cầm bút như cầm cuốc. Lớp ba chỉ bốn đứa, học được nhất là Vàng Thị Chở.

Chở mười tuổi, người gầy, mặt nhỏ, lúc nào cũng quấn cái khăn len đỏ đã bạc thành hồng. Nó ngồi bàn cuối, sát cửa, một mình một ghế dài dù chỗ ấy đủ cho ba đứa. Nó không ngồi giữa ghế. Nó ngồi dịch hẳn về đầu trong, chừa đầu ghế phía cửa trống, như để dành cho ai.

Bàn tay trái của Chở thiếu hai đốt. Ngón trỏ và ngón giữa cụt đến khớp thứ hai, đầu ngón da bóng và tím. Nó viết bằng tay phải, tay trái giữ vở, úp xuống để không ai nhìn.

Tôi hỏi Lử tay chị Chở làm sao. Lử nói nhanh như mọi khi:

"Rét ăn mất rồi. Mùa rét năm ngoái. Chị ấy đi tìm."

Rồi nó nhìn về phía Chở và im bặt. Tôi quay lại. Chở đang nhìn Lử. Nó không nói gì. Lử cúi xuống vở.

Tôi định hỏi đi tìm gì. Nhưng Chở đã cầm bút viết tiếp, bàn tay cụt úp trên trang giấy, và tôi thấy mình không hỏi nổi.

* * *

Đôi dép xanh tôi để ở bậc cửa, đến chiều thì không thấy nữa. Tôi nghĩ đứa nào lấy lại rồi, mừng.

Hôm sau quét lớp, tôi thấy nó dưới gầm bàn Chở. Vẫn hai chiếc để sát nhau, mũi quay vào trong. Tôi hỏi Chở dép của em à. Nó lắc đầu. Tôi hỏi của ai. Nó nhìn ra cửa, rồi nhìn xuống vở.

Tôi không để dép lên bậc cửa nữa. Tôi để nguyên chỗ cũ. Đôi khi quét lớp tôi thấy đế dép lại ướt, dù mấy hôm liền trời hanh.

* * *

Tiếng kẻng đêm cứ ba bốn hôm lại một lần. Bao giờ cũng ba tiếng, cách đều, bao giờ cũng khoảng gần bốn giờ sáng. Tôi bắt đầu không ra sân nữa.

Tôi nằm đếm. Một. Nghỉ. Hai. Nghỉ. Ba. Rồi im.

Một tối tôi gỡ khúc gỗ nghiến khỏi cái đinh, mang vào buồng, để dưới gầm giường. Tôi nghĩ không có dùi thì không ai gõ được. Gió có đập vành bánh xe vào thân cây cũng ra tiếng khác.

Gần bốn giờ, ba tiếng kẻng. Đúng cái âm đục, ngắn của gỗ nghiến vào sắt.

Tôi không bật đèn. Tôi nằm cho đến sáng. Lúc trời mờ mờ tôi cúi xuống gầm giường. Khúc gỗ không còn ở đấy. Tôi ra sân. Nó treo trên đinh ở thân sa mộc, đầu bóng ướt sương.

Tôi hỏi bọn trẻ ai dạy chúng đánh kẻng. Lử nói thầy Thiện bảo đứa nào đến trước thì đánh, đánh ba tiếng cho các bạn biết lớp mở rồi. Tôi hỏi đứa nào hay đến trước. Lử há miệng định nói. Chở gõ ngón tay cụt xuống mặt bàn, một tiếng cạch khô. Lử ngậm miệng lại.

Chưa từng có đứa nào đến trước tôi. Sáng nào tôi cũng là người đánh kẻng.

* * *

Tôi lấy một quyển vở học sinh, kẻ bảng, mỗi ngày ghi một dòng. Ngày, số học sinh đếm được, số tiếng thưa.

Mười bảy. Mười tám. Mười bảy. Mười tám. Ba tuần liền không có ngày nào lệch.

Tôi đổi chỗ ngồi của chúng, tiếng thưa thừa vẫn từ phía cửa. Tôi đứng ở cuối lớp mà đọc tên, tiếng ấy vẫn ở cửa, ngay sau lưng tôi, cách chừng một bước chân. Tôi quay phắt lại. Bậc cửa trống. Sương ngoài sân đứng im.

Tôi viết thư về nhà, kể chuyện bản, chuyện bọn trẻ, chuyện mèn mén ăn nghẹn cổ. Tôi không kể chuyện này. Viết ra giấy thì nó thành thật.

Một sáng, lúc tiếng thưa ấy vừa dứt, tôi cúi xuống Lử và hỏi khẽ, ai vừa thưa đấy em.

Lử ngẩng lên nhìn tôi, mắt tròn, như tôi hỏi một câu quá dễ. Nó chỉ ngón tay về phía bậc cửa.

"Nó đấy. Nó thưa ngày nào mà."

Tôi hỏi nó là ai.

Lử định trả lời. Rồi mắt nó trượt qua vai tôi, về phía bàn cuối. Nó cúi xuống, úp mặt vào vở, không nói nữa. Suốt buổi hôm ấy Lử không nói một câu nào, lần đầu tiên từ ngày tôi lên.