Chương 11: Người thưa thay

Mẹ mặc áo sơ mi hoa của tôi. Áo rộng, vai trễ xuống, tay áo phải xắn hai vòng. Mẹ mặc cả cái quần âu, buộc ống bằng dây chuối. Mẹ xõa tóc ra, chải thẳng, để buông sau lưng như tôi vẫn để. Dưới ánh đèn dầu, nhìn từ phía sau, tôi thấy một người đàn bà gầy mặc quần áo của tôi, và tôi không biết đó là mẹ hay là tôi của ba mươi năm nữa.

Mẹ cầm hình nhân lên, lần đầu tiên từ lúc tôi mang nó về. Mẹ ôm nó vào ngực như ôm con. Mẹ bảo tôi vào buồng.

Tôi hỏi mẹ định làm gì. Mẹ ngồi xuống mép giường, nói rất chậm, như đọc lại một lời dặn đã thuộc.

"Mẹ gọi trước. Thì mẹ thưa. Nó dắt ai đi... cũng là dắt cái tên ấy."

Tôi níu lấy tay mẹ. Tôi nói con không cho mẹ đi. Mẹ gỡ từng ngón tay tôi ra. Tay mẹ không run nữa.

* * *

Mẹ cài cửa buồng từ bên ngoài. Tôi nghe tiếng then kéo vào, rồi tiếng một cái chốt tre chèn thêm. Tôi đập cửa. Mẹ đứng bên kia, áp tay lên cánh cửa, tôi cảm thấy hơi ấm qua lớp gỗ. Mẹ dặn câu cuối cùng.

"Dù nghe thấy gì cũng không được thưa. Kể cả giọng mẹ. Nhất là giọng mẹ."

Rồi tiếng chân mẹ đi ra cửa trước. Tiếng cầu thang kẽo kẹt bảy bậc. Tiếng cổng tre mở. Rồi không còn gì.

Tôi ngồi bệt sau cửa buồng. Qua khe ván tôi chỉ thấy một vệt sáng đỏ của bếp. Mưa đã tạnh. Dưới khe nước vẫn gầm. Tôi ôm bụng, đếm hơi thở, đếm mãi, đếm đến khi các con số không còn nghĩa gì.

Không có tiếng gà. Tôi chỉ biết đã đến lúc vì con chó nhà bác Nhình đang sủa thì nghẹn lại giữa chừng, và hơi lạnh từ khe cửa buồng bò vào, ngấm lên mắt cá chân trái.

Lốc cốc. Lốc cốc.

Tiếng mõ từ khe lên. Nhưng chỉ lên đến lưng chừng ngõ thì dừng lại. Dừng ở chỗ mẹ đứng.

Rồi tôi nghe giọng mẹ. Giọng thật của mẹ, vang lên giữa đêm, to và rõ như cái đêm năm bảy mươi bảy.

"Thoan ơi."

Tôi bịt chặt miệng bằng cả hai tay.

"Thoan ơi. Về với mẹ."

Rồi im một nhịp. Và một giọng khác đáp lại. Cũng là giọng mẹ. Nhưng nhỏ hơn, mềm hơn, ngoan ngoãn như giọng một đứa con gái thưa mẹ.

"Dạ. Con đây."

Hai giọng mẹ, một gọi một thưa, dưới cùng một con ngõ. Tôi không biết giọng nào là của mẹ, giọng nào là của nó. Có lẽ cả hai đều là của mẹ.

Tiếng mõ quay đầu đi xuống, nặng hơn, thưa hơn, như cái mõ đang bị kéo theo một bàn chân to. Và lần đầu tiên trong sáu đêm, cùng với tiếng mõ, tôi nghe tiếng bước chân. Bước chân người lớn, đi chậm, đều, trên đất ướt. Bước chân ấy đi xuống khe Nặm Đăm, không vội, không ngoảnh lại.

* * *

Sáng ra anh Thượng phá cửa buồng cho tôi. Cả bản đi tìm. Người ta thấy ở bờ khe một đôi dép nhựa của mẹ, đặt ngay ngắn trên một tảng đá phẳng, mũi dép quay xuống nước. Bên cạnh là hình nhân rơm, khô ráo lạ lùng giữa đám đá ướt. Sợi dây gai ở cổ chân nó đã được buộc lại. Đầu dây kia vẫn trống.

Người ta mò khe ba ngày. Rồi dọc sông Gâm bảy ngày. Không thấy mẹ.

Cơn sốt của tôi dứt từ buổi sáng hôm ấy. Cổ chân tôi khô lại, vòng sẹo trắng như cũ, chỉ có hôm nào trời trở mưa là nó lại ẩm. Đêm đầu tiên không có mẹ, tôi nằm giữa nhà nhìn bóng mình trên vách. Nó dài đúng bằng tôi.

Bà Then Lự làm lễ cho mẹ. Người ta đắp lại nấm mộ trên đồi vầu, đặt hình nhân vào lại. Hòn đá xanh được lật lên. Bà Then bảo để nguyên chữ cũ, đừng khắc thêm tên mẹ. Tên ai đã xuống đó rồi thì đừng viết ra.

Đường thông, anh Thượng đưa tôi ra xã. Tôi qua cầu treo, qua dốc sạt, không ngoảnh lại.

* * *

Tôi về Kiến Xương, nằm dưỡng thai đến tháng thứ tám. Tôi kể với chồng tôi rằng mẹ trượt chân xuống khe trong một đêm lũ. Toàn tin. Ở dưới xuôi, đó là một cái chết đủ để người ta tin.

Ở đây không ai biết lệ không gọi tên. Người ta gọi nhau ơi ới cả lúc nửa đêm, gọi con đi đái, gọi nhau ra tát nước. Tôi không nói gì. Tôi chỉ dặn Toàn, đứa bé đẻ ra, chưa đầy tháng thì đừng đặt tên, đừng gọi, đừng viết ra giấy. Toàn cười bảo tục trên ấy lạ. Tôi cũng cười.

Đêm hai mươi ba tháng Chạp, gà làng gáy canh ba.

Rồi cả làng im. Cái im mà ở Kiến Xương tôi chưa từng nghe. Chó không sủa. Gió ngoài đồng lặng hẳn. Tôi nằm cạnh Toàn đang ngủ say, tay đặt lên bụng.

Cộc. Cộc.

Không phải lốc cốc. Trên con đường gạch đầu làng, cái mõ va xuống nghe khô và cứng, như ai gõ vào cửa, rất chậm. Qua cây đa. Qua cái giếng. Đến cổng nhà chồng tôi thì dừng.

Rồi có tiếng gọi. Giọng mẹ. Dịu dàng, như đêm nào mẹ cũng đứng dưới ngõ Nà Pồng gọi tôi về ăn cơm.

"Hiên ơi."

Chỉ có chữ cuối không kéo dài như mọi khi. Nó tắt ngấm, như bị nước nuốt.

Tôi không thưa. Mẹ biết cả cái tên này. Mẹ đã gọi nó hơn hai mươi năm, ban ngày.

Đứa bé trong bụng tôi đạp một cái, rất mạnh, như ai vừa gọi nó.

Sáng ra, trên bậc cửa nhà chồng tôi có hai hàng dấu chân ướt. Một hàng của người lớn, đi chân trần. Một hàng rất nhỏ, chập chững. Cả hai dừng lại trước ngưỡng cửa, đứng song song, đợi.

Tôi lau đi trước khi Toàn dậy. Từ đó đến giờ, sáng nào tôi cũng dậy trước cả nhà, ra lau bậc cửa. Có sáng nó khô.