Chương 1: Đám cưới muộn

Làng tôi tên Động Cát, một làng bãi ngang ở phía nam huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh, đi thêm chừng một buổi nốc là tới chân Đèo Ngang. Bãi ngang nghĩa là không có cửa sông, không có bến. Thuyền đi về phải đẩy lên cát bằng con lăn gỗ, mười người hò một lượt. Cát làng tôi trắng như muối, nắng trưa nhìn lâu chói mắt.

Bọ tôi là thợ đóng thuyền. Cái xưởng của ông chỉ là một mái tranh dài sát bãi, dưới mái có giá kê sống thuyền, có bếp hơ ván, có cái rương gỗ đựng đục, bào, dùi đục đầu đã mòn vẹt. Tôi lớn lên trong mùi nhựa thông và mùi ván sến hơ lửa. Mười tuổi tôi đã biết trét chai, mười lăm tuổi biết uốn ván be.

Năm hai mươi hai tuổi tôi bỏ làng. Hai mươi bảy năm sau tôi mới về.

Tôi kể chuyện bỏ làng sau. Chỉ nói rằng tôi vô Nam, làm thợ ở một xưởng đóng tàu cá dưới Phước Tỉnh, ở trọ một mình, không vợ. Bọ tôi mất năm chín mươi, tôi không về chịu tang được. Năm 2012 tôi về, dựng lại cái xưởng, sửa lại ngôi nhà ngói ba gian bọ để lại. Bàn thờ vẫn còn tấm ảnh bọ, còn cái ghe mẫu ông đóng bằng gỗ mít, dài chừng một gang rưỡi, khoang có nắp đậy. Hồi nhỏ tôi xin chơi, bọ không cho.

Năm 2014 tôi năm mươi mốt tuổi. O Huê ở đầu xóm làm mai cho tôi một người tên Nga, ba mươi chín tuổi, quê một xã trong núi phía tây huyện. Nga ở vậy nuôi bọ bệnh mười mấy năm, bọ mất thì lỡ thì. Lần đầu gặp, Nga ngồi mép ghế, rót nước cho tôi bằng hai tay, nói chuyện nhỏ như sợ làm vỡ cái chi.

O Huê nói với tôi lúc tiễn ra ngõ:

"Người hiền như cục đất. Eng mà để hắn khổ thì tau nỏ tha."

Tôi xin ngày ở thầy Lương bên xóm Trại. Thầy lật lịch, chỉ ba ngày trong tháng Chín, tháng Mười âm. Tôi chọn mồng sáu tháng Mười. Thầy hỏi răng chọn ngày nớ, ngày kia đẹp hơn. Tôi nói không biết, nghe quen quen. Nói xong tôi cũng thấy lạ, vì tôi không phải người tin ngày.

Đám cưới làm gọn. Hai mâm bên nhà gái, sáu mâm bên nhà trai, chủ yếu là bạn nghề và mấy nhà hàng xóm. Nga mặc áo dài đỏ thuê ở thị trấn, tóc vấn, không trang điểm mấy. Lúc lạy bàn thờ, Nga cúi rất lâu trước ảnh bọ tôi. Tôi đứng cạnh, nhìn cái ghe mẫu, tự nhiên thấy nghẹn, tưởng vì nhớ bọ.

Nhà tôi có hàng rào tre bao quanh, tre gai bọ trồng từ hồi tôi còn bé, giờ cao quá đầu. Cửa rào là một tấm phên tre đan, gài bằng cái then gỗ. Từ cửa rào vô tới hiên chừng mười bước, sân lát gạch thẻ đã vỡ nhiều chỗ. Đứng ở hiên nghe được tiếng sóng ngoài bãi, gió nồm thì nghe rõ như ngay sau vườn.

Đêm đó khách về hết, Nga dọn dẹp tới khuya. Tôi nằm trước, nghe tiếng chén bát lách cách dưới bếp, nghe tiếng sóng, rồi ngủ lúc nào không hay.

Tôi mơ thấy mình đứng ở hiên nhà.

Sân tối. Trời không trăng mà vẫn sáng một thứ ánh xám như mặt biển lúc sắp rạng. Ngoài cửa rào có một người con gái đứng. Tóc dài, xoã, ướt sũng, nước nhỏ thành giọt từ đuôi tóc xuống vai. Tôi nghe rõ tiếng giọt nước rơi xuống cát, lộp độp, như nước nhỏ từ mái tranh sau một trận mưa.

Người đó không đẩy cửa rào. Tay buông xuôi, đứng sát tấm phên, mặt cúi. Tôi muốn bước xuống sân mà chân không nhấc lên được. Tôi muốn hỏi ai đó, mà miệng không mở ra được.

Người đó nói, giọng nhỏ, đều, không giận:

"Anh còn nợ em một lời hứa."

Rồi đứng yên. Không nói thêm. Chỉ có tiếng nước nhỏ xuống cát.

Tôi giật mình tỉnh. Nga nằm cạnh, thở đều. Ngoài kia sóng vẫn vỗ, côn trùng trong bụi tre kêu rả rích. Tôi nằm nghe tim đập tới khi gà gáy, nói với mình chắc tại uống rượu.

Sáng ra tôi mở cửa chính, bước ra hiên thì dừng lại.

Trên bậc cửa, bậc đá ong thứ hai từ dưới lên, có một vệt cát ướt. Vệt dài chừng một gang tay, hình như chỗ ai đứng lâu, nước từ người nhỏ xuống thành một vũng nhỏ rồi cát bám theo. Đêm qua không mưa. Sân gạch khô ráo, bụi tre khô, cái chổi rơm dựng ở góc hiên cũng khô.

Tôi ngồi xuống nhìn. Cát trong vệt ấy không trắng như cát làng tôi. Lẫn trong đó có những hạt đen lấm tấm như mè rang, bóng lên khi nắng chiếu.

Cạnh vệt cát có một mảnh lưới nhỏ, chừng bằng bàn tay, cước xanh, mắt lưới còn ướt. Tôi cầm lên. Chỗ mép mảnh lưới có một cái nút buộc lại, xoắn hai vòng rồi luồn ngược một vòng, chặt và gọn. Tôi sống ba mươi năm với lưới, ở làng mình rồi ở trong Nam. Tôi chưa thấy ai buộc nút kiểu đó.

Tôi đứng dậy, nhìn ra cửa rào. Then gỗ vẫn gài. Ngoài cửa rào, trên lối cát dẫn ra bãi, không có dấu chân nào. Chỉ có một vệt lõm dài, mờ, như ai kéo lê vật gì ướt.

Phía sau tôi, Nga đi ra, tay đang vấn lại tóc. Nga nhìn tôi, nhìn mảnh lưới trong tay tôi, rồi nhìn bậc cửa.

"Đêm qua eng có dậy ra sân không?"

Tôi nói không.

Nga đứng im một lúc, ngón tay còn kẹp sợi tóc.

"Rứa ai đi ngoài hiên. Em nghe tiếng dép lẹp xẹp, đi quanh nhà mấy vòng. Em tưởng eng."