Chương 1: Dép cao su đỏ

Tôi về Lệ Thủy vào một buổi chiều đầu tháng Chín năm 2020, trên chuyến xe khách từ Đồng Hới vào. Xe dừng ở ngã ba thị trấn Kiến Giang, bác phụ xe quăng va li của tôi xuống vệ đường như quăng bao cám. Trời nắng gắt, mùi lúa phơi trên mặt đường ngai ngái. Tôi đứng đó, váy công sở, giày cao gót năm phân, tay cầm tờ quyết định biệt phái sáu tháng.

Tôi hai mươi bốn tuổi, tốt nghiệp kỹ sư hệ thống điện được hai năm. Công ty bên Hà Nội có chương trình đưa kỹ sư trẻ về các điện lực huyện ở miền Trung cho "cọ xát thực tế". Trong phòng tôi có bốn người đủ điều kiện. Ba người kia đều có lý do, người sắp cưới, người con nhỏ, người mẹ ốm. Tôi không có lý do nào, thế là tôi đi.

Điện lực huyện là một dãy nhà hai tầng sơn vàng, sân trồng hai cây bàng. Đội trưởng kỹ thuật là chú Hiếu, năm mươi hai tuổi, da đen bóng, nói chậm và hay cười. Chú đọc quyết định của tôi xong thì gấp làm tư, nhét vào túi áo ngực.

"Kỹ sư Hà Nội về với tụi chú, mừng. Mà con biết bơi không?"

Tôi bảo không. Chú gật gù như vừa nghe tôi nói không biết ăn rau muống.

Tôi không biết bơi thật. Năm tôi lên sáu, về quê ngoại ở Phú Xuyên, tôi trượt chân xuống cái ao sau nhà. Ông ngoại kéo tôi lên ngay, tôi chỉ uống vài ngụm nước, nhưng từ đó cứ thấy mặt nước đen là chân tôi cứng lại. Bể bơi bốn mùa ở Hà Nội tôi đứng trên thành mà run. Tôi tự nhủ, mình làm điện, mình ở trên cột, nước thì liên quan gì.

Tháng đầu tiên, tôi làm sổ sách, kiểm tra công tơ, đi theo đội ra các trạm biến áp. Tôi học sơ đồ lưới điện cả huyện bằng cách chép tay vào một cuốn vở kẻ ô. Mỗi tối, trong phòng tập thể trên tầng hai, tôi vẽ lại từng xuất tuyến, từng nhánh rẽ, đánh số từng trạm. Anh em trong đội gọi tôi là "cô giáo", nửa trêu nửa nể.

Tôi cũng hơi kiêu, tôi biết. Tôi hay sửa người khác cách đọc số hiệu cột. Tôi nghe giọng ở đây như nghe một thứ tiếng khác, người ta nói ba câu tôi hiểu được một.

Đầu tháng Mười, trời đổi. Mưa không to, mà dai, dai như ai treo một tấm màn xám trên đầu cả huyện. Sông Kiến Giang lên dần, đục ngầu, chảy nhanh hơn hẳn. Đài tỉnh bắt đầu đọc tin cảnh báo lũ. Chú Hiếu gọi cả đội lên phòng họp, trải tấm sơ đồ lớn ra bàn.

"Nước tới tủ điện hạ thế là phải cắt. Không cắt thì người lội qua, chết như chơi."

Tôi về phòng, mở va li, lôi ra đôi dép cao su đỏ. Đôi dép tôi mua ở chợ Hôm trước hôm đi, mẹ bảo mua đi con, về miền Trung mùa mưa lội nước. Nó đỏ chót, quai to, đế dày, còn thơm mùi cao su mới. Tôi cũng lôi ra cái đèn pin đội đầu, loại có dây chun và ba chế độ sáng, mua trên mạng.

Sáng ngày mùng bảy, nước đã tràn qua đường vào mấy thôn dưới trũng. Trạm biến áp Bàu Sen 2 ở giữa cánh đồng, xe không vào được nữa. Chú Hiếu bảo phải đi bằng ca nô. Xã có một đội cứu hộ tình nguyện, mấy chiếc ca nô nhỏ của dân, chú đã gọi nhờ.

Chú dẫn tôi ra bến chợ Chè, nơi các ghe đánh cá và thuyền chở hàng đậu sát nhau. Mưa lất phất. Tôi đi đôi dép đỏ, quần bảo hộ xắn tới gối, áo phao khoác ngoài, đầu đội mũ bảo hộ, trên mũ quấn cái đèn pin. Tay tôi xách hộp dụng cụ và cái sào thao tác cách điện dài gần ba mét.

Ở cuối bến có một cái xưởng mái tôn nhỏ, trước cửa la liệt máy ghe tháo rời, can dầu, bánh lái. Một người đàn ông ngồi xổm cạnh chiếc ca nô vỏ nhôm sơn xanh đã bạc, đang vặn cái gì đó trong máy. Anh cởi trần, khăn rằn quấn cổ, lưng rám như gỗ mít. Nghe tiếng chú Hiếu gọi, anh ngẩng lên.

"Mạnh ơi, đây là kỹ sư Thư, con đưa o đi trạm Bàu Sen hỉ."

Anh nhìn tôi từ mũ xuống. Cái nhìn dừng lại ở đèn pin trên đầu, lâu một chút, rồi trôi xuống chân. Anh nhìn đôi dép đỏ lâu hơn nữa.

"Tiểu thư đi dép cao su đỏ mà đi lũ, chú Hiếu ơi."

Giọng anh nặng trịch, nói nhanh như ném đá. Tôi chỉ nghe rõ "tiểu thư" với "dép cao su đỏ". Thế là đủ.

"Anh nói gì cơ?"

"Tui nói dép o đẹp."

Mấy bà bán cá bên cạnh cười rúc rích. Tôi biết anh không nói thế. Mặt tôi nóng lên, nóng cả hai tai.

Chú Hiếu vỗ vai anh, cười giảng hoà. Chú bảo chú sẽ đi cùng, ba người. Anh gật đầu, không nói gì thêm, cúi xuống vặn nốt cái ốc. Tôi cầm cái sào, nhìn xuống dòng nước nâu cuồn cuộn ngay dưới chân bến.

Đúng lúc chú Hiếu bước xuống ca nô, chân chú trượt trên tấm ván rêu. Chú khuỵu xuống, ôm cổ chân, mặt nhăn lại. Mạnh nhảy tới đỡ. Cổ chân chú sưng lên nhanh như bánh đa nhúng nước.

"Trẹo rồi. Chú khỏi đi."

Chú Hiếu nhìn tôi. Tôi nhìn chú. Rồi cả hai cùng nhìn sang Mạnh, người đang lau tay vào ống quần, mắt nhìn trời.

"Thư đi một mình với thằng Mạnh được không con? Trạm đó con thuộc rồi mà."

Tôi muốn nói không. Tôi muốn nói rằng tôi không biết bơi, rằng tôi sợ nước, rằng tôi không muốn ngồi trên cái vỏ nhôm bé tí đó với một người vừa gọi tôi là tiểu thư. Nhưng mấy bà bán cá vẫn đang nhìn. Mạnh cũng đang nhìn, một bên khoé miệng nhếch lên.

"Được ạ."

Tôi bước xuống. Ca nô chòng chành, tôi ngồi phịch xuống tấm ván ngang, hai tay bám chặt hai mạn. Mạnh giật dây đề, máy nổ giòn. Anh ngồi phía sau, tay cầm cần lái, nhìn tôi.

"O mà rớt xuống nác, tui vớt người chớ không vớt dép mô nghe."

Ca nô lao ra giữa dòng. Đôi dép đỏ của tôi ướt sũng ngay lập tức.