Chương 8: Hố đào ngang ngực

Sáng hôm sau ông Khăm làm lễ ở bìa bãi ngô. Một con gà trống luộc, một chai rượu trắng, một nắm xôi gói lá chuối, mấy cây nến sáp ong. Ông khấn bằng tiếng Lào, dài, đều, lâu lâu lại rót rượu xuống đất. Hai người con trai ông vác cuốc xẻng đứng sau, mặt không vui.

U tôi đứng đó, mắt đỏ, áo vẫn còn vệt sương khô từ đêm. Sáng ra u không nhắc gì chuyện ban đêm. Tôi cũng không. Tôi đã rửa tay ở suối ba lần, kỳ đến rát da, mà kẽ móng vẫn còn màu đỏ.

Chị Hoa đóng quán nửa ngày, đi theo. Chị bảo không đi thì không yên.

* * *

Chú Thản cắm cọc, căng dây, khoanh một ô đất giữa gốc me với tảng đá, đầu ô quay về phía suối. Hai người con ông Khăm cuốc lớp trên. Đất đỏ, rắn, lẫn sỏi. Xuống được một gang tay thì gặp rễ me, to bằng cổ tay, đan chéo nhau như cái lưới. Phải lấy dao quắm chặt từng cái.

Tôi xuống thay. Tôi cuốc, chú Thản xúc. Cái nắng bắt đầu lọt qua tán me, đốt sau gáy. Mồ hôi chảy vào mắt cay xè. U ngồi xổm trên miệng hố, tay ôm túi cói, không rời mắt khỏi lưỡi cuốc.

Càng xuống sâu đất càng ẩm, càng đỏ thẫm, bám vào lưỡi cuốc thành từng mảng dẻo. Cái màu đất này tôi đã thấy trên mặt ghế đẩu nhà mình. Trên đệm cói nhà trọ. Trên năm đầu ngón tay mình đêm qua.

Tôi nhớ câu dặn. Nhẹ tay. Tôi đổi cuốc lấy cái bay thợ nề chị Hoa mượn ở công trình mới.

Đến ngang ngực tôi thì bay chạm vào một thứ mềm.

* * *

Một tấm bạt dứa xanh, loại người ta lợp lán. Mục nát, rách tơi, bọc lấy một hình dài. Chú Thản nhảy xuống cùng tôi. Hai chú cháu lấy tay gạt đất. Mùi ẩm mốc xộc lên, không tanh, không thối như tôi tưởng, chỉ là mùi đất và mùi cái gì đã thành đất.

Tấm bạt mủn ra dưới tay. Bên trong là xương. Nằm ngửa, chân duỗi về phía gốc me, đầu về phía suối. Đúng như lời.

U tôi kêu lên một tiếng. Không phải khóc. Một tiếng ngắn, như người bị ai đánh vào bụng.

Chú Thản bảo tôi lên đi, để chú. Tôi không lên. Tôi gạt đất quanh hai bàn tay xương. Gạt quanh ngực. Và tay tôi chạm vào một vật cứng nằm dọc theo xương sườn, như được ai đặt vào đấy trước khi lấp đất.

Một ống điếu tre. Loại điếu cụt, ngắn chừng gang tay rưỡi, người ta mang theo đi làm cho tiện. Nõ điếu bằng đồng đã xanh. Trong nõ còn một ít bã thuốc, đất lấp kín.

Tôi cầm nó lên, đứng trong hố, nhìn mãi.

* * *

Chú Thản bê cái sọ lên trước. Đất bám đầy hốc mắt, hốc mũi, hàm dưới đã rời ra. Chú xoay nó trong tay. Ở phía sau, chỗ gáy, có một mảng vỡ lõm vào, to bằng cái miệng chén, mép xương nứt hình sao.

Chú nhìn tôi. Tôi nhìn chú. Không ai nói ra chữ lũ, hay chữ ngã. Lũ không đập vỡ gáy người rồi bọc vào bạt, đặt cái điếu lên ngực, chôn sâu ngang ngực.

U tôi giật lấy cái sọ trong tay chú, ôm vào lòng. U lấy vạt áo lau đất trên trán nó, chậm rãi, như lau mặt cho đứa trẻ ngủ dậy.

"Con tôi đây rồi."

Tôi định nói gì đó. Tôi nhớ câu đêm qua, đào lên thì nhìn vào mồm tao. Nhưng u ôm cái sọ kín trong vạt áo, áp mặt vào, và tôi không thể giật nó khỏi tay u.

* * *

Chị Hoa đứng bên tảng đá từ nãy. Lúc tôi trèo lên, tay cầm cái điếu tre, mặt chị biến sắc.

"Cái điếu ni..."

Chị bỏ lửng. Chị liếc sang u tôi, lúc ấy đang ngồi cùng chú Thản rửa từng đốt xương bằng rượu trắng, xếp lên tấm vải đỏ. Chị kéo tôi ra sau tảng đá, nói khẽ.

"Cái lán nớ tám người, chỉ có một người hút thuốc lào. Điếu tre cụt như ri, đi mô cũng kè kè, ngồi ăn cơm cũng gác bên đùi. Anh Tuấn thì ghét mùi thuốc, hay đuổi ra ngoài."

Tôi hỏi là ai. Chị nhìn tôi lâu, như muốn tôi tự nói ra.

"Anh Lộc."

Chú Thản nghe loáng thoáng, nói vọng sang. Thì thằng Lộc chôn bạn, bỏ cái điếu của nó vào cho bạn có cái hút. Tình nghĩa thế còn gì. U tôi gật gù, tay vẫn không ngừng lau xương.

Tôi hỏi chị Hoa, anh Lộc ở đâu. Chị bảo thị trấn dưới chân đèo, cách đây bốn chục cây. Người ta nói có một anh người Việt mở hiệu sửa xe máy cạnh ngã ba, vợ Lào, tên Lộc. Chị chưa xuống bao giờ.

* * *

Đêm ấy ở nhà ông Khăm, u ngủ ôm bọc vải đỏ vào lòng như ôm một đứa trẻ. Hơi thở u đều. Lần đầu tiên sau ba năm, tôi thấy u ngủ được như thế.

Tôi ngồi dậy. Thắp ngọn đèn dầu, vặn nhỏ. Tôi gỡ từng ngón tay u ra khỏi mép vải, rất khẽ. Mở nút buộc. Cái sọ nằm trên cùng, đã lau sạch, trắng ngà dưới ánh lửa.

Tôi nâng nó lên bằng hai tay, xoay mặt nó về phía ngọn đèn.