Chương 8: Nền nhà mới

Bố ra viện cuối tháng Sáu, bảo tôi gọi anh Thịnh xây tiếp. Bố nói đất ấy bố lấy rồi thì bố phải ở, bỏ thì nợ chuyển sang đứa khác.

Anh Thịnh đổ một lớp bê tông đè lên vệt ẩm rồi xây tường giữa. Cái hũ tôi chôn ngửa ở bãi sông Đuống. Tờ giấy đỏ tôi bỏ vào hộp sắt sau bát hương.

Lúc ấy mẹ mới kể với tôi một chuyện. Cái trưa hũ hiện trên móng, mẹ thấy bố ôm nó từ buồng đi ra vườn, lúc thợ về ăn cơm. Bố bảo mẹ ông đồ dặn hũ phải nằm ở chỗ chôn, mang đi đâu nó cũng về, về thì kéo theo người. Mẹ không dám nói với ai.

Nhà xong vào tháng Mười. Đêm nào bố cũng ra đứng ở chân tường giữa một lúc, chân đất, bảo là cho quen chỗ.

Một sáng tháng Chạp, mẹ thấy bố nằm ở đúng chỗ ấy, hai tay đặt dưới má, miệng còn mỉm cười. Trên đầu không còn sợi tóc nào. Bố mất cùng tháng với bác.

* * *

Đám tang có quyển sổ tang đặt trên bàn ở hiên. Chiều thứ hai, bác gái Thoa sang, có chị Thắm đi cùng. Bác thắp hương, đứng trước bàn thờ rất lâu, rồi cúi xuống viết vào sổ.

Tối ấy tôi lật sổ. Dòng của bác ghi: "Kính viếng chú Đỗ Văn Lâm."

Chữ Lâm tròn, thẳng, chữ L không có vòng khuyết. Tôi lấy tờ giấy đỏ ra đặt cạnh để so. Nhưng cái hộp sắt sau bát hương đã trống.

* * *

Sáng hôm sau tôi sang Mộc Thượng. Bác gái ngồi ở hiên như đã chờ sẵn. Chị Thắm bưng chè ra rồi đi vào buồng.

"Bác cầm tờ giấy rồi. Đốt ở mộ anh Tùng, tro bác rắc vào bát hương ngoài ấy."

Tôi hỏi tại sao bác lại viết tên bố cháu. Bác gái nhìn ra giàn mướp, kể chậm rãi.

"Năm chín hai làng có đám cưới. Cái Thắm lên cơn sốt, bác dắt nó về sớm, đi tắt qua sau đình. Trong vườn Cả có ngọn đèn bão. Chú Lâm ngồi xổm ở nền bếp cũ, cầm một nắm tóc hơ trên đèn. Mùi tóc cháy bay tận ra ngõ."

"Bác tưởng chú nhớ u, ra nền bếp đốt cái gì cho u. Đến lúc anh Tùng rụng tóc, bác mới hiểu."

Bác kể, lúc sắp mất bác Tùng biết cả. Bác Tùng bảo vợ đừng làm gì em mình, đất cứ để cho chú. Đêm cuối, bác nắm tay bố tôi, hát nửa câu quan họ.

"Anh ấy hát vế đầu, chờ chú đối lại. Chú không đối. Quan họ thì phải có người đối mới xong câu, con ạ."

* * *

Năm chín tư, mẹ tôi sang Mộc Thượng một mình. Mẹ không biết chuyện cái hũ, chỉ biết bố nằm mê hay gọi tên anh. Mẹ hứa nhà tôi sẽ không bao giờ xây trên vườn Cả. Bác gái giữ lời chồng, mẹ giữ lời mình, hai mươi năm.

"Cuối năm ngoái, người làng bảo nhà mày sắp động thổ. Bác nghĩ nhà nó định xây đè lên anh ấy thật à."

Đêm hai mươi tám Tết, bác gái cầm cái thuổng sang vườn Cả. Bác đào đúng khoảnh đất trọc, cạy đất sét, lấy dao cau cạo tên chồng, viết tên bố tôi bằng lọ mực tàu mua ở chợ phiên. Bác chôn lại úp ngược như cũ, rồi đứng ở gốc nhãn thắp ba nén hương. Đất sét bác trát không khéo, nên nó nứt sẵn.

"Người ta bảo ai đào lên thì cái vạ quay về người ấy. Bác già rồi. Bác chỉ muốn chú nếm một năm như anh Tùng."

Bác gái tháo khăn vấn. Tóc bác thưa đến mức nhìn thấy da đầu.

Tôi hỏi bác về cái bóng mặc áo bộ đội. Bác gái im lâu, rồi lắc đầu.

"Anh ấy không về đòi ai. Hũ dời đi đâu thì anh ấy đặt lại chỗ cũ, cho nó xong. Anh ấy chờ chú hát nốt câu."

Tôi nhớ đêm ở bệnh viện, cái giọng trong vang hát trọn hai vế từ cổ họng bố, và bố đã mỉm cười.

* * *

Bác gái Thoa mất mùa xuân năm 2014. Bác không đi viện, chỉ nằm nhà. Chị Thắm đưa sang cho tôi một tờ giấy bác ký từ trước, nhường phần đất hương hoả của chi trưởng cho tôi, con trai thằng Lâm.

Mẹ tôi đọc tờ giấy, khóc một trận rất lâu. Rồi mẹ nói câu bác gái nói ở đám ma bố.

"Thế là chị em hết nợ nhau rồi."

Vệt ẩm trên nền gạch phòng khách khô dần trong tháng ấy. Ba cái chấm sẫm hình tam giác, đúng chỗ ba cây đinh từng nằm, nhạt đi, rồi mất. Hộp bánh quy đầy tóc bố, mẹ đem chôn xuống chân mộ bố.

* * *

Bây giờ đã hơn mười năm. Tôi lấy vợ, có một đứa con trai lên bảy. Mộ bố và mộ bác nằm cạnh nhau ở nghĩa trang làng, giỗ cùng tháng. Mẹ làm một mâm chung, đặt hai chén rượu.

Nền phòng khách giờ trắng, khô, lau thế nào cũng sạch. Chỉ có tôi vẫn đi vòng qua chân tường giữa, một vòng cung, chân không chạm vào chỗ ấy.

Tôi không dạy con tôi như thế. Nhưng nó cũng đi vòng.