Chương 1: Góc rẫy phía rừng

Tôi tên Khiêm, họ Vũ, người xã Song Lãng, Vũ Thư, Thái Bình. Năm 2015 tôi năm mươi tuổi, bán bốn sào ruộng với cái nhà ngói ba gian, cùng vợ là Lành và thằng con út là Thắng khăn gói lên Gia Lai. Hai đứa con gái lớn đã lấy chồng dưới quê. Lên đây là do ông em họ tôi đi trước mười năm, gọi điện về bảo đất đỏ trồng gì cũng lên, cà phê được giá, người chịu khó không đói.

Ông em họ giới thiệu tôi mua lại rẫy của ông Phúc, người Quảng Ngãi, ở một xã phía nam thị trấn Chư Sê. Hai héc ta cà phê vối, cây sáu năm tuổi, có cái nhà gỗ lợp tôn, có cái hồ chứa nước đào sẵn ở đầu dốc, có con đường đất đỏ chạy ngang trước cổng. Phía cuối rẫy giáp một cánh rừng khộp, lá to như cái quạt nan, mùa khô rụng trơ cành. Qua rừng ấy, đi bộ chừng hai mươi phút là tới một làng người Jrai, người ở đây gọi là plơi.

Hôm làm giấy tay ở nhà ông Phúc, uống xong chén rượu, ông chỉ tay ra phía rừng mà nói.

"Cái góc đằng kia, chỗ bụi mua với cây dầu, là mả cũ của người làng. Hồi tôi mua của họ, họ dặn chừa ra. Anh đừng phát, đừng cày. Để yên đó là được."

Tôi gật. Lúc ấy trong đầu tôi chỉ tính tiền phân, tiền điện bơm nước, tiền thuê người hái. Câu ông dặn tôi nghe như nghe người ta dặn cái cống thoát nước bị tắc. Tôi có nói lại với thằng Thắng, nhưng nói qua loa, kiểu bố bảo con nhớ khóa cổng.

Vụ đầu tiên nhà tôi thu hái từ tháng Mười đến giữa tháng Chạp. Cà phê được mùa. Tôi thuê bốn người làng bên kia rừng hái, trả công theo bao. Họ hái nhanh, ít nói, trưa ăn cơm mang theo trong gùi rồi nằm dưới gốc cà phê ngủ. Có điều tôi để ý mà không hỏi. Hàng nào sát cái góc phía rừng, họ hái tới gốc thứ ba từ cuối thì quay ra, bỏ đó. Tôi phải tự đi hái mấy gốc còn lại.

Thắng năm ấy hai mươi ba tuổi. Nó học xong trung cấp điện ở Thái Bình, xin việc mãi không được, lên đây theo bố mẹ nhưng lòng không ở rẫy. Nó thích xe máy, thích ra thị trấn uống cà phê với mấy đứa cùng tuổi. Nhưng nó khỏe, làm được việc, chỉ cần không bị ai nhắc hai lần.

Hết vụ, tôi bảo Thắng kéo đường ống tưới mới xuống cuối rẫy. Ống cũ ông Phúc để lại thủng lỗ chỗ, mùa khô năm sau mà không tưới kịp thì cà phê rụng trái non. Thắng vác dao phát, cái rìu và cuộn dây nhựa vàng xuống phía rừng. Nó đi từ sáng tới tối mịt mới về.

Bữa cơm hôm ấy nó ăn ít, cứ cúi mặt.

"Phát xong chưa con?"

"Xong rồi. Dưới đó toàn gốc cây mục, con dọn rồi."

Tôi hỏi gốc cây mục nào. Nó bảo mấy cái cọc gỗ cũ, mục hết, chạm vào là bở. Tôi nghĩ tới câu ông Phúc dặn, định hỏi thêm thì Lành bưng nồi canh ra, chuyện ấy trôi đi. Đêm đó thằng Thắng tắm rất lâu ở cái bể sau nhà, tôi nghe nước dội mãi.

Tôi mơ giấc đầu tiên vào đêm hai mươi hai tháng Chạp, trước hôm cúng ông Công ông Táo một ngày. Trong mơ tôi đứng ở hiên nhà, nhìn xuống rẫy. Trời không trăng mà vẫn thấy rõ từng hàng cà phê, lá xanh đen bóng như vừa tưới. Cuối rẫy, chỗ giáp rừng khộp, có một ông già đứng.

Ông già gầy, đen, tóc bạc cắt ngắn, mình trần, quấn khố chàm đã bạc màu, khoác ngoài cái áo bộ đội cũ không cài cúc. Ông đứng thẳng như cọc rào, hai tay buông xuôi. Khoảng cách từ hiên nhà tôi tới bìa rừng phải hơn trăm mét, vậy mà tôi thấy cả mấy nếp nhăn ở khóe miệng ông. Ông nhìn lên nhà tôi.

Rồi ông nói. Giọng không to, lơ lớ, chữ nọ dính chữ kia như người Jrai nói tiếng Kinh.

"Con tao đâu?"

Tôi không đáp. Trong mơ tôi muốn bảo ông là tôi không biết con ông là ai, nhưng lưỡi cứ cứng lại. Ông già đứng yên một lúc lâu, rồi hỏi lại đúng câu ấy, chậm hơn. Sau đó ông quay lưng, bước vào rừng khộp. Lá khô dưới chân ông không kêu một tiếng.

Tôi tỉnh dậy, người ướt mồ hôi dù đêm Chư Sê tháng Chạp lạnh căm. Lành vẫn ngủ. Ngoài sân, con Mực nhà tôi đang sủa. Con chó ta lông đen tôi mua của người làng từ hồi mới lên, bình thường nó chỉ sủa người lạ ngoài cổng. Đêm ấy nó đứng ở đầu dốc, quay về phía cuối rẫy, sủa từng tràng dài rồi rên ư ử trong cổ.

Tôi cầm đèn pin ra hiên. Ánh đèn chỉ rọi được ba hàng cà phê là mất hút trong bóng. Con Mực thấy tôi thì thôi sủa, nhưng vẫn đứng chôn chân, lông gáy dựng, mắt không rời phía rừng. Tôi gọi nó vào, nó không vào.

Sáng hôm sau tôi kể cho Lành nghe, nửa đùa. Lành bảo chắc ông cụ người làng nào đi lạc, nhà mình đất của người ta trước, mơ thấy họ cũng là thường. Thằng Thắng ngồi bên ăn bánh mì, nghe xong thì đứng dậy dắt xe ra thị trấn, không nói câu nào.

Đêm hai mươi ba, tôi lại mơ. Ông già vẫn đứng chỗ cũ, cuối rẫy. Lần này ông giơ hai tay ra trước ngực, khum lại như đang ôm một thứ gì, nhưng trong tay không có gì cả.

"Con tao đâu?"

Tôi choàng dậy. Con Mực lại sủa về phía rừng. Lần này nó sủa đến gần sáng, khản cả tiếng.