Chương 10: Chùm vải chín sớm

Xe về đến Đồng Mản lúc trời đã chạng vạng. Anh Đức đỗ ngoài đường liên xã, không tắt máy. Cô Hảo xuống xe, đứng trước cái cổng gạch mà không bước vào. Cô đặt tay lên cột cổng, đúng chỗ ngày xưa cô treo cái nón, rồi rụt tay lại như chạm phải lửa.

Trong vườn, bà Sen vẫn ngồi bệt dưới gốc vải đầu. Chị Nga ngồi xổm cạnh bà, tay cầm cái quạt nan. Con bù nhìn đứng thẳng trên cái cọc tre gãy đôi, hai nửa cọc ghép vào nhau không cần dây, mặt quay vào hiên. Bà Tâm đứng ở bờ rào bên hông, chỗ bụi tre, tay cầm bó hương chưa thắp.

Cô Hảo đi qua sân. Đi chậm. Đến giữa vườn thì cô dừng.

"U ơi."

Bà Sen ngẩng lên. Bà nheo mắt. Bà nhìn lâu lắm, lâu đến mức chị Nga phải đứng dậy lùi ra. Rồi bà chìa hai tay ra phía trước, như người mù đi trong tối quờ lấy một vật quen.

Cô Hảo quỳ xuống trước mẹ. Hai người không ai nói gì. Bà Sen sờ lên mặt con, sờ lên vai, sờ lên hai bàn tay chai sạn vì bê bao gạo, két nước. Rồi bà ôm lấy đầu con vào ngực. Tôi quay đi. Chị Nga cũng quay đi.

Một lúc sau cô Hảo đứng dậy. Cô nhìn con bù nhìn, nhìn cái nón lá ố vàng, rách toạc vành, của mình. Cô đi đến trước nó, đứng sát, đầu cô chỉ đến ngang ngực cái áo nâu.

Bà Tâm đi vòng qua bờ rào vào vườn. Bà châm bó hương, chia cho cô Hảo một nửa. Tay bà run, hương rơi mất hai nén.

"Nhà tôi xin cô."

Cô Hảo cầm hương. Cô không cắm. Cô đứng nhìn vào cái bó rơm dưới vành nón.

"Anh Tịnh. Anh đứng đây lạy u tôi hai mươi bảy năm rồi à."

Gió không có. Dơi chưa về. Cả vườn im phăng phắc, nhưng không phải cái im của những đêm trước. Không có mùi thuốc lào.

"Tôi tha cho anh. Anh về đi."

Cô cắm hương xuống gốc vải. Cái cọc tre dưới chân con bù nhìn khẽ rít một tiếng trong đất, rất khẽ. Rồi nửa trên của nó tách ra khỏi nửa dưới, đổ ngửa ra sau, nằm thẳng trên cỏ, hai tay tre dang ra. Cái nón lá lăn đi một vòng, nằm úp dưới chân cô Hảo.

Không ai nói gì. Một lúc sau, từ trên tán vải đầu vườn, tiếng cánh dơi đập phành phạch, rồi tiếng dế dưới rãnh rỉ rả trở lại, như vừa có ai mở cửa.

Sáng hôm sau, bà Sen bảo phải dỡ bát hương. Người sống mà thờ là phải tội. Ông lang Khơi được mời sang khấn hộ. Ông lấy giấy đỏ lót mâm, nhấc cái bát hương sành ở góc bàn thờ xuống, dốc tro ra.

Dưới đáy bát, lẫn trong tro, có một gói nhỏ bọc nilon, buộc chỉ. Ông lang Khơi gỡ ra. Bên trong là một tờ giấy học trò gấp làm tư, ố vàng, mép cháy sém một góc. Chữ bút chì, nét to, nghiêng, đè mạnh tay:

"Bác Lự ơi. Cháu nói điêu. Cái Hảo không có gì với ai. Cháu tức vì cái Hảo chê cháu. Cháu xin bác, xin bác gái. Cháu đền. Tịnh."

Bà Sen không đọc được. Cô Hảo đọc to cho mẹ nghe. Đọc đến chữ "cháu đền" thì cô không đọc được nữa.

Bà Tâm ngồi ở bậc hiên, kể nốt phần còn lại. Bà kể như kể chuyện trong nhà người khác. Sáng hôm ấy, trời chưa sáng, ông Lự đẩy xe cút kít phủ chiếu sang nhà ông Đỗ. Ông Đỗ quỳ xuống sân xin ông Lự đừng nói ra, để nhà ông còn mặt mũi mà sống, để thằng Tịnh còn được chôn ngoài nghĩa địa. Ông Lự đứng rất lâu, rồi bảo thế thì con tôi chết thay cho con ông. Ông đốt cái dây thừng trong bếp nhà mình. Còn tờ giấy thì bà Tâm tưởng ông đốt luôn.

"Nhà tôi nợ nhà bà từ hôm ấy," bà Tâm nói.

Bà Sen ngồi nhìn tờ giấy trong tay con gái. Bà bảo, không phải với ai:

"Ông ấy biết. Ông ấy biết mà ông ấy thắp hương cho nó."

Cô Hảo ở lại năm hôm. Hôm thứ ba, tôi trèo lên hái cây vải đầu vườn. Cô đứng dưới gốc đỡ sọt, bóc một quả ăn, quả vải đầu tiên sau hai mươi bảy năm. Cô ăn chậm, nhè hạt vào lòng bàn tay.

Chiều hôm ấy bà Sen bảo chị Nga gọi người cưa cái cành ngang chìa ra phía nhà. Bà Tâm xin một khúc mang về đặt lên ban thờ em trai.

Tết năm ấy, cô Hảo đưa chồng con về Đồng Mản ăn Tết. Mùa đông năm sau bà Sen lên Na Dương ở với con gái, đến mùa vải lại về. Bà mất năm 2021, chôn ở nghĩa địa thôn, hai bàn tay cô Hảo đắp từng nắm đất lên mộ mẹ.

Tôi vẫn thuê sân nhà bà Sen mỗi mùa vải, giờ cô Hảo cho thuê. Vườn không dựng bù nhìn nữa. Dơi về thì cô Hảo giăng lưới.

Hôm cưa cành, cô Hảo gom con bù nhìn với cái nón lá rách vành lại một đống dưới gốc vải đầu, châm lửa đốt. Rơm cháy nhanh, nón cháy lâu, khói bay thẳng lên tán. Cô vun tro vào gốc cây, lấy chân nện cho chặt.

Từ năm ấy, cây vải đầu vườn chín sớm hơn cả vườn chừng mươi ngày. Mỗi năm cứ cuối tháng Năm tôi lên đến nơi, cả vườn còn xanh, đã thấy một chùm duy nhất đỏ ối, treo ngay dưới vết cưa của cái cành ngang, quay về phía hiên nhà. Không ai trong nhà hái chùm ấy. Cô Hảo để nó chín nẫu trên cây, rụng xuống đúng chỗ ngày xưa con bù nhìn đứng.