Chương 10: Lon sữa bò trên bàn thờ

"Bữa nay hổng ai đi hết."

Tôi nói câu đó với thằng Tí, mà nói lớn cho cả nhà nghe. Rồi tôi nắm tay nó đi lên. Tôi đi ngang dượng, ngang má, vô gian ngoài. Tôi móc cục sáp trong túi áo ra, đặt lên bàn thờ tía, cạnh cái khoan tay và cái lon sữa bò trống.

Má đi theo vô. Má ngó cục sáp, ngó cái khoan, rồi ngó tôi. Má không hiểu. Cái mặt má lúc đó, tới giờ tôi vẫn chắc là má không hiểu.

Thằng Tí níu vạt áo tôi. Nó nói nhỏ xíu, mắt ngó xuống đất:

"Cái khoan đó em để lên. Hồi khuya em dậy đi đái, em thấy dượng ngồi dưới bến, khoan cái xuồng. Dượng đi vô rồi, em ra lượm, em đem để cho tía coi. Em sợ, em hổng dám nói ai."

Cái vá trong tay má rớt xuống nền đất.

* * *

Dượng Bảy không vô nhà. Dượng đứng ở đầu hiên nghe hết. Rồi dượng quay lưng, đi xuống bến, mở dây chiếc xuồng của tía, chèo thẳng ra đồng. Không mang theo gì. Không ngó lại.

Má ôm hai chị em chạy qua nhà bà Tư. Bà Tư sai đứa cháu chạy kêu ông Chín, kêu ông trưởng ấp. Tới trưa, ông Chín chạy ghe máy ra đồng kiếm.

Ông thấy dượng ở gốc gáo.

Dượng ngồi trên nhánh rễ lớn, chỗ thằng Tí đã ngồi hai lần, hai tay ôm thân cây, run cầm cập. Chiếc xuồng của tía chìm cách đó ba sải. Sáng đó dượng đã vội trét dầu chai lên cái lỗ tôi khều sáp ra. Không có sáp lót bên dưới, lớp chai mỏng bung sớm hơn mọi lần.

Ông Chín kể với tôi chuyện này nhiều năm sau, trong một đám giỗ. Ông nói dượng là dân ấp trên, đất gò, lội dở. Ông nói lưng áo dượng có năm dấu ngón tay trắng, rõ như in. Ông nói lúc kéo dượng lên ghe, dượng chỉ nói đi nói lại một câu.

"Nó đẩy tui lên. Tui khoan xuồng con nít mà nó cũng đẩy tui lên."

* * *

Dượng khai hết với công an xã ngay chiều đó. Năm 2012, khi tôi đi làm hồ sơ cho thằng Tí sang tên ba công ruộng, chú Tư đưa tôi coi bản án chú còn giữ. Tôi đọc một mạch, ngồi trên bộ ván nhà chú ở Hồng Ngự, đọc xong rồi đọc lại.

Dượng nợ Hai Lẹ hơn mười hai triệu. Hai Lẹ biểu bán ba công ruộng, má không chịu, chú Tư giữ giấy. Đất trẻ con có bề gì thì về tay má, mà má thì ở với dượng. Dượng tính như vậy. Dượng tính luôn chuyện xóm có sẵn con ma da ở gốc gáo, xuồng lật ở đó thì không ai hỏi gì thêm.

Dượng khoan bằng cái khoan tay của tía vì mũi khoan của dượng quá lớn, lỗ to dễ bị thấy. Dượng lấy sáp đèn cầy trong lon trên bàn thờ, trộn tro bếp, nhồi chặt. Dượng đã thử nhiều đêm, thả xuồng xuống bến, coi bao lâu thì nút bung. Vũng nước mỗi sáng là nước rỉ qua những lỗ thử bịt chưa kín. Dượng canh đúng nửa tiếng, vì nửa tiếng chèo là tới gốc gáo.

Hai lần lật xuồng, hai lần dượng trục về, trét chai, thay ván, đốt ván cũ. Lần thứ ba dượng khoan lỗ mới trên miếng ván mới. Lần thứ ba là sáng thứ Hai đó.

Tòa huyện xử dượng chín năm.

* * *

Má không đi thăm dượng lần nào. Má cũng không đi bước nữa. Má sống với hai chị em tôi trong căn nhà cũ, làm mướn, nuôi heo. Chuyện thằng Tí ngồi mũi, má nói một lần duy nhất, vào cái đêm thằng Tí đi nghĩa vụ. Má nói dượng biểu ngồi mũi cho xuồng cân, má nghe theo. Má nói cả đời má chỉ không tha cho mình đúng chuyện đó.

Từ năm 2001 má không thắp đèn cầy đỏ trên bàn thờ tía nữa. Má thắp đèn dầu. Cái lon sữa bò thì má không bỏ. Nó vẫn nằm trên góc bàn thờ, trống trơn, rỉ sét dần. Có lần tôi tính dẹp, má giữ tay tôi lại.

Dượng ra tù năm 2010, không về Gò Tràm. Người ta nói dượng làm lò gạch dưới Vĩnh Long, rồi chết ở đó vì bệnh phổi, không ai nhận xác. Chú Tư đi lo chôn cất. Chú về chỉ nói với má một câu, má gật đầu, rồi thôi.

Thằng Tí lên ở với chú Tư học hết cấp ba, rồi về làm ba công ruộng của ông nội. Nó có vợ, có hai đứa con gái. Nó không biết lội giỏi, mà hai đứa con nó lội như rái.

* * *

Năm 2002 tôi lấy cái khoan tay của tía, khoan thêm mấy lỗ vô đáy chiếc xuồng người ta đã trục về, rồi chèo xuồng bà Tư kéo nó ra gốc gáo, để nó chìm ở đó. Tôi nghĩ cô Duyên nên giữ nó.

Tôi học sư phạm ở Cao Lãnh. Năm 2010 tôi về dạy ở điểm trường Kinh Ngang, đứng đúng cái lớp cô Sương đã dạy, cô Duyên đã dạy. Mùa nước nào tôi cũng chèo xuồng đi gom học trò ở mấy xóm sâu, ngang gốc gáo. Mùa nước nào tôi cũng cùng ba người học trò năm 1996, giờ đã ngoài ba mươi, ra đó thắp nhang. Bà Tư mất từ năm 2004. Cô Sương nghỉ hưu, mắt kém, mà năm nào cũng gửi theo tôi một hộp phấn mới.

Ở gốc gáo, nước vẫn ấm vào những buổi sáng có xuồng chở con nít đi ngang. Mùi phấn vẫn bốc lên, nhẹ thôi. Học trò tôi gọi đó là mùi lớp học, chèo ngang thì cười.

* * *

Sáng nào cũng vậy, trước khi chở học trò, tôi lật úp chiếc xuồng, quỳ xuống, đưa bàn tay rờ khắp đáy, từ mũi tới lái, từng đường mộng, từng con đinh.

Có những buổi sáng, ngay dưới sạp mũi, tôi gặp sẵn một chấm phấn trắng, nhỏ bằng hột gạo. Như có ai đã rờ qua trước tôi, và đánh dấu chỗ đó là đã coi rồi.