Chương 8: Chuyến xe lên Chợ Đồn

Sáng thứ Bảy, tôi bắt chuyến xe khách sớm nhất ở bến Thái Nguyên đi Chợ Đồn. Hằng muốn đi cùng, nhưng phải có người ở lại với Nguyệt. Nó chép cho tôi số cái điện thoại cục gạch anh nó cho. Nguyệt đã hạ sốt, nhưng cứ thiếp đi là lại ngồi dậy, mắt mở, nhìn ra cửa. Dịu bảo nó sẽ thức. Nó lấy cái chậu nhôm úp đồng xu xuống, chèn cuốn từ điển lên trên.

Xe khách là chiếc xe ba mươi chỗ cũ, ghế bọc da rách lòi mút vàng, cửa kính không đóng kín, gió lùa vào buốt cả mặt. Xe đi qua Định Hóa, rồi leo dốc vào đất Bắc Kạn. Sương mù đặc quánh trên những quả đồi trồng keo. Người trên xe nói tiếng Tày, tiếng Kinh lẫn lộn. Một bà cụ ngồi cạnh tôi ôm cái lồng gà, chốc chốc lại hỏi tôi đi đâu, con nhà ai.

Tôi bảo cháu đi tìm một người chị.

Ngồi trên xe, tôi mở quyển vở chép lời cơ ra đọc lại từ đầu. Đọc chậm, từng câu, như đọc một bài thơ cổ mà cô Phụng bắt phân tích. Tôi bắt đầu thấy những chỗ mà mấy tuần qua tôi không để ý.

"Chị" chưa bao giờ hỏi bọn tôi học hành thế nào, có nhớ nhà không, như một người chị hỏi em. "Chị" hỏi tên, hỏi quê, hỏi ai ngủ gần cửa. "Chị" khen Nguyệt ngoan. "Chị" không biết khoa mình học, không biết nhà ăn ở đâu, nhưng biết quê mình ngay lập tức, như đọc trong một cuốn sổ.

Tôi gập vở lại. Xe xóc một cái, đồng xu trong túi áo bông của tôi chạm vào đùi. Tôi giật mình. Tôi không nhớ mình đã bỏ nó vào túi. Đồng xu đáng lẽ đang nằm dưới cái chậu nhôm, dưới cuốn từ điển, ở phòng 412.

Tôi không dám lấy nó ra. Suốt phần đường còn lại, tôi cảm thấy nó âm ấm qua lần vải.

Xe thả tôi ở thị trấn Bằng Lũng lúc gần trưa. Tôi đi xe ôm vào xã Bằng Lãng, mất thêm gần một tiếng đường đất đỏ. Thôn Nà Hin nằm dưới chân một dãy núi đá, nhà sàn lợp ngói âm dương xen nhà xây, ruộng bậc thang đã gặt trơ gốc rạ, trâu thả rông trên bờ ruộng.

Tôi hỏi một ông cụ đang chẻ lạt bên đường, bằng tiếng Tày. Ông chỉ cho tôi một ngôi nhà sàn ở cuối thôn, cạnh khóm trúc.

"Nhà bà Hoàng Thị Mừng đấy. Con hỏi cái Thoa à? Cái Thoa đi dạy."

Tôi chưa kịp hỏi thêm, ông đã cúi xuống chẻ lạt tiếp.

Nhà sàn cuối thôn có cái cầu thang gỗ bảy bậc. Dưới gầm sàn buộc một con chó vàng, sủa vang khi tôi đến gần. Một bà cụ tóc bạc trắng, búi khăn chàm, chống gậy đi ra hiên. Tôi chào bằng tiếng Tày. Bà mời tôi lên nhà.

Trong nhà, bếp lửa cháy âm ỉ giữa sàn. Trên vách đối diện là bàn thờ. Tôi thấy ngay tấm ảnh trên bàn thờ, và tim tôi thắt lại một nhịp, trước khi kịp nhìn rõ đó là ảnh một người đàn ông. Ông cụ gầy, mặc áo đại cán, mắt hiền.

"Bố cái Thoa đấy. Mất năm chín tám," bà cụ nói. "Con là bạn nó à?"

Tôi bảo cháu học trường sư phạm dưới Thái Nguyên, trường chị Thoa học ngày xưa. Bà cụ đang rót nước chè vào bát, dừng tay. Bà nhìn tôi rất lâu. Rồi bà đặt bát chè trước mặt tôi.

"Trường ấy à." Bà nói khẽ, bằng tiếng Tày. "Cái trường ấy trả con tôi về như cái xác. Cả năm nó không nói, không ăn. Bố nó phải đưa nó lên ở với bà ngoại trên núi."

"Rồi sau chị ấy thế nào hả bà?"

"Rồi sau nó đi học lại. Học sư phạm ở tỉnh. Giờ nó dạy văn trường cấp hai ngoài xã, chồng con đề huề rồi." Bà cụ thở dài. "Con lên đây vì chuyện gì? Đừng nhắc cái trường ấy với nó."

Tôi không biết phải nói gì. Tôi bảo cháu có một việc phải hỏi chị, việc quan trọng, có người đang gặp nạn. Bà cụ nhìn tôi lâu nữa. Rồi bà gọi đứa cháu nội, bảo nó đèo tôi ra trường.

Trường cấp hai xã là một dãy nhà cấp bốn quét vôi vàng, sân đất nện, cột cờ bằng ống tuýp sắt. Hôm ấy thứ Bảy, học sinh học bù buổi chiều. Từ một lớp học cuối dãy vang ra giọng một người phụ nữ đang đọc thơ. Giọng trầm, chậm, dấu thanh hơi phẳng của người Tày nói tiếng Kinh. Giọng giống hệt giọng tôi.

Tôi đứng ở cửa lớp. Người phụ nữ đang đứng trên bục, quay lưng ra cửa, viết lên bảng đen. Chị mặc áo khoác dạ màu ghi đã sờn cổ, tóc búi thấp. Phấn trắng dính cả lên vai áo.

Một đứa học sinh nhìn thấy tôi, gọi "cô ơi, có người". Người phụ nữ quay lại. Chị chừng gần bốn mươi tuổi, mặt gầy, đôi mắt một mí, có một nốt ruồi nhỏ ở đuôi mắt trái.

Chị đi ra cửa, cười hỏi tôi tìm ai.

"Em tìm chị Thoa ạ. Hoàng Thị Thoa."

"Chị là Thoa đây. Em tìm chị có việc gì?"

Tôi mở miệng định nói. Nhưng trước khi tôi kịp nói câu nào, chị đã cúi xuống, nhìn vào túi áo bông của tôi. Đồng xu năm hào đã tuột ra khỏi miệng túi từ lúc nào, nằm trên nền xi măng ngay giữa hai chúng tôi.

Mặt chị Thoa trắng ra. Chị lùi một bước, rồi một bước nữa, lưng chạm vào khung cửa lớp.