Chương 11: Tờ danh sách cũ

Sáng hôm sau tôi đi xe máy lên xã trong mưa. Áo mưa cánh dơi bị gió thổi tốc lên, đường đất đỏ nhão như cháo, có những đoạn tôi phải xuống dắt xe, bùn ngập đến cổ chân. Cái vòng tím trên cổ chân tôi đã nhạt, chỉ còn những vết hằn xoắn mờ mờ.

Anh Tuyên đợi tôi ở cửa kho. Kho là một gian nhà cấp bốn phía sau trụ sở, mái ngói xi măng đã vỡ mấy viên, nước dột thành vũng giữa nền. Trong kho chất đầy những thùng các tông mốc meo, những bó giấy buộc dây gai, mùi giấy mục và mùi chuột hăng hắc.

Anh đặt lên bàn hai tập giấy, đã được lau qua.

Tập thứ nhất là bản kê khai viết tay. Những tờ giấy kẻ ô in sẵn mẫu, ghi từng hộ, số khẩu, diện tích nhà, đất, cây cối. Chữ viết bằng bút bi xanh, nghiêng về bên phải, cứng, đều. Cuối mỗi tờ có chữ ký của người kê khai và trưởng bản.

Tập thứ hai là danh sách tổng hợp, đánh máy vi tính, đóng dấu, các hộ được bố trí tái định cư tập trung. Cũng ba mươi tám hộ. Không, ba mươi bảy.

"Em so mãi," anh Tuyên nói. "Bên viết tay có ba mươi tám hộ. Bên đánh máy còn ba mươi bảy. Thiếu một hộ."

"Em đi tìm xem hộ đấy có ở danh sách di dời tự do không. Có một hộ tên giống. Nhưng không phải."

Anh lật tập viết tay đến tờ thứ chín, chỉ vào dòng thứ ba.

Hộ số 27. Chủ hộ: Lò Thị Ỏn. Số khẩu: 2. Nhà sàn gỗ, ba gian. Vị trí: cạnh cây gạo đầu bản.

Tôi nhìn dòng chữ ấy và cảm thấy mặt đất dưới chân mình nghiêng đi như mạn thuyền.

Chữ Ỏn. Dấu hỏi trên chữ Ỏn không phải dấu hỏi. Nó là một cái móc ngắn quay ngược, nhìn như một dấu sắc bị gãy. Kiểu dấu mà hồi bé tôi bị cô giáo trừ điểm vì bắt chước. Kiểu dấu trên cái túi vải treo trên đinh trong phòng tôi.

Anh Tuyên lật sang tập đánh máy, chỉ vào một dòng ở trang cuối, phần ghi chú. Ai đó đã đánh máy tên hộ số 27 thành Lò Thị Ón, rồi dùng bút chì gạch ngang. Bên cạnh có một dòng chú thích viết tay, cũng bút chì, mờ mờ: "Trùng hộ Lò Văn Ón, đã đăng ký di dời tự do về Than Uyên. Loại."

Người đánh máy đã đọc cái dấu hỏi kia thành dấu sắc. Người đối chiếu thấy hai cái tên Ón, một nhà đã đi, bèn gạch cái tên còn lại. Một dấu. Một nét móc ngắn quay ngược. Hai con người.

Cuối danh sách đánh máy có hai chữ ký. Người lập biểu là một cái tên tôi không biết. Người kiểm tra là một chữ ký có vòng tròn ở đầu, nét đuôi kéo dài sang phải, gạch một gạch rất mạnh.

Tôi đã nhìn thấy cái nét đuôi ấy hai ngày trước, nhoè trên tờ giấy hẹn trong cái hộp bánh quy sắt tây. Tôi đã nhìn thấy nó cả đời tôi, dưới những tờ giấy báo điểm, những tờ đơn xin phép nghỉ học, những phong bì mừng cưới họ hàng.

Dưới chữ ký, đánh máy rõ ràng: Nguyễn Đức Thành.

Anh Tuyên nói gì đó. Tôi không nghe. Tôi chỉ nghe tiếng mưa đập trên mái ngói vỡ, tiếng nước nhỏ giọt xuống vũng giữa nền, tong tong, đều đặn, như trong phòng tôi đêm hôm ấy.

Tôi xin anh Tuyên chụp ảnh lại hai tờ ấy. Tay tôi run đến mức phải chụp bốn lần.

Tôi ra hiên trụ sở, đứng dưới mái, gọi về nhà. Lần này bố nghe máy ngay từ hồi chuông đầu tiên, như đã ngồi cạnh điện thoại từ hôm trước.

"Bố. Hộ số 27. Lò Thị Ỏn."

Đầu dây im. Tôi nghe tiếng mưa ở bên này, và ở bên kia, rất xa, cũng là tiếng mưa. Mưa ở thành phố. Rồi tôi nghe bố thở ra, một hơi rất dài, như một người đã nín thở từ lâu lắm.

"Bố biết," bố nói. "Bố biết từ năm 2011."

Tôi ngồi thụp xuống bậc hiên. Tôi không khóc. Tôi chỉ thấy lạnh, lạnh từ cổ chân lên.

Bố kể, giọng đều đều, như đọc lại một bản báo cáo đã thuộc lòng. Năm 2008 bố đi kê khai Phiêng Lứa. Bố nhớ người đàn bà ấy, nói to, mặt vuông, hỏi đi hỏi lại tên nhà mình đã ghi chưa. Năm 2009 chị ấy lên huyện, bố tìm không thấy tên trong danh sách đánh máy. Bố nghĩ bị sót khi đánh máy. Bố viết giấy hẹn, bảo về chờ đợt bổ sung. Rồi đợt bổ sung bị gộp, bị hoãn, rồi nước lên, rồi bố được điều sang việc khác.

"Năm 2011 có một ông người Than Uyên xuống hỏi. Bố lật sổ. Bố thấy dòng gạch chì. Bố thấy chữ bố."

Giọng bố vỡ ra lần đầu tiên.

"Bố bảo ông ấy không có tên. Bố không dám nói là có. Bố tự nhủ chắc chị ấy đi đâu rồi. Người ta đi tự do nhiều lắm."

"Họ không đi đâu cả, bố ạ. Họ ở dưới hồ."

Đầu dây im rất lâu. Tôi nghe tiếng mẹ khóc ở phía sau, tiếng ghế xô, tiếng cửa.

"Bố lên," bố nói. "Bố lên ngay bây giờ."

Tôi nhìn ra phía hồ. Từ hiên trụ sở xã, xa tít, vẫn thấy ngọn gạo, chỉ còn là một chấm xám sắp chìm. Mưa vẫn rơi. Và qua tiếng mưa, rất xa, rất khẽ, tôi nghe một tiếng chiêng rè, như có ai đang thử gõ lên một cái chiêng đã nứt.