Chương 2: Đi mua ve chai

Xóm Cồn Đình nằm trên một doi đất thấp kẹp giữa sông Bồ và một nhánh lạch đổ ra phá. Muốn qua phải đi đò, hoặc đạp xe vòng lên cầu tạm ở chợ xã rồi lội bộ một đoạn bờ ruộng. Tôi chọn đạp vòng. Đi đò của chú Lợi thì chú biết mặt tôi.

Cả xóm còn ngổn ngang. Tường nhà ai cũng in một vạch bùn ngang tầm mái, thẳng băng như ai kẻ thước. Chiếu, mền, quần áo phơi đầy trên hàng rào chè tàu, bốc mùi ẩm mốc. Mấy cái giường gỗ khiêng ra sân, chân giường mọc một lớp rêu mỏng. Trước ngõ nhà nào cũng có một đống đồ hỏng chờ bỏ.

Ve chai năm đó nhiều không kể xiết. Tôi chưa đi hết đầu xóm thì bao đã nặng.

* * *

Người đầu tiên tôi hỏi là một o bán nước chè xanh ở gốc đa đầu xóm. O kể nhà chú Lợi ở cuối doi, chỗ sát lạch, nhà ba gian có cái trang thờ ngoài sân. Đêm nước lên, cả xóm trèo lên gác, lên mái. Chú Lợi có đò máy nên chạy tới chạy lui chở người qua nhà thờ họ Lê, nền cao nhất xóm.

"Chở tới mười mấy chuyến. Chở cả con heo nái nhà ông Bốn. Người ta mang ơn hắn dữ lắm."

Tôi hỏi con bé Mận. O thở dài, ngoái nhìn về phía cuối doi.

"Con Mận ngồi trên đò với cha. Rứa mà rớt. Tối như mực, nước chảy như thác, ai mà thấy chi."

Tôi hỏi rớt ở mô. O nói nghe đâu ở khúc gần nhà thờ họ, chỗ cây gạo, vì sáng ra người ta thấy chú Lợi ngồi ở đó, ướt sũng, kêu tên con.

* * *

Mấy đứa nhỏ bán vỏ chai cho tôi biết nhiều hơn người lớn. Con Mận học lớp Ba. Nó ốm nhom, da trắng, tóc dài cột hai bên bằng hai cái kẹp nhựa hình con bướm màu hồng. Nó sợ đỉa, lội ruộng thấy đỉa là la như bị cắt cổ. Nó hát bài Con cò bé bé suốt ngày, hát sai lời, mấy đứa trêu thì nó cãi.

"Con Mận không chơi với cha hắn mô."

Đứa nói câu đó là một thằng cu chừng tám tuổi, mũi thò lò, đang ngồi xổm đếm từng cái nắp chai bia. Tôi hỏi răng rứa. Nó nhún vai.

"Chú Lợi về là hắn đi chỗ khác. Hắn chỉ theo mạ hắn."

Một đứa con gái lớn hơn đánh vào vai thằng cu, biểu nó đừng nói bậy, người chết rồi.

* * *

Ông Bốn, người có con heo nái, là một ông già răng đen, ngồi trên bậc thềm vá lưới. Ông ở trên đò chuyến cuối đêm đó. Tôi mua lại của ông một cái mâm thau méo, trả giá cao hơn chợ. Ông kể không cần tôi hỏi nhiều.

Chuyến cuối đò chở bảy người lớn, con heo, con Mận. Con heo nằm giữa khoang, kêu suốt. Ông ôm đầu nó cho nó khỏi giãy lật đò. Chú Lợi đứng đuôi cầm lái. Con Mận ngồi gần cha.

"Tối quá con ơi. Mưa quất vô mặt không mở mắt được. Đò chạy ngang chỗ ngã ba thì một lượn sóng đập vô mạn, đò chòng chành. Rồi hết."

"Tới nhà thờ họ, người ta lên hết, thằng Lợi mới la. Mận. Mận. La như con bò bị giết."

Tôi hỏi ông có nghe tiếng con bé kêu không. Ông ngừng tay, sợi cước vá lưới căng giữa hai ngón.

"Có nghe chi đó. Tưởng tiếng heo."

Ông cúi xuống vá tiếp. Một lúc sau ông nói thêm, không ngẩng lên:

"Mà đò cứ chạy. Thằng Lợi không tắt máy."

* * *

Nhà cuối cùng tôi ghé là nhà mệ Tám, sát vách nhà chú Lợi. Mệ ngoài tám mươi, lưng còng gần gập đôi, ngày trước đỡ đẻ cho nửa xóm. Mệ không có ve chai bán. Mệ ngồi nhai trầu trên cái chõng ngoài hè, nhìn tôi cân đồ nhà bên cạnh, rồi vẫy tôi lại.

"Mi là cháu thằng Cửu."

Không phải câu hỏi. Tôi đứng im. Mệ nhổ một bãi nước trầu xuống đất, đỏ như máu.

"Thằng Cửu ni ba chục năm vẫn chưa chán nghề hè."

Tôi tưởng mệ sẽ la làng. Mệ không la. Mệ hỏi tôi đi dò chuyện con Mận phải không. Tôi gật. Mệ nhìn sang cái trang thờ nhà chú Lợi, chỗ có một tấm hình nhỏ con bé chụp ở trường, đặt trong khung nhựa, cắm một bó nhang đã tàn.

"Con nớ tau đỡ. Hắn ra đời, tau là người cầm hắn trước tiên."

Mệ nói tới đó thì ngừng. Tay mệ đặt trên đầu gối, mấy ngón tay khô quắt cử động, gập xuống từng ngón, như đếm cái chi. Rồi mệ lắc đầu, bảo tôi về đi, nói với thằng Cửu là làm cho đàng hoàng, đừng làm bậy.

"Con nớ không giống ai trong nhà thằng Lợi hết. Giống mạ hắn thôi."

* * *

Tối đó tôi kể cho ôn nghe mọi thứ, theo thứ tự, như mọi lần. Kẹp tóc con bướm. Con cò bé bé hát sai lời. Sợ đỉa. Không chơi với cha. Đò không tắt máy. Mệ Tám đếm ngón tay.

Ôn ngồi bên bếp lửa, nhắm mắt nghe. Ngọn lửa liếm vào nồi nước chè, khói củi tre cay mắt. Khi tôi nói xong, ôn im rất lâu.

Rồi ôn bắt đầu tập giọng. Giọng con gái chín tuổi, giọng Huế, nhỏ và hơi đớt. Ôn tập câu chú Lợi dặn.

"Mạ ơi. Con ở dưới nớ yên rồi. Mạ đừng tìm con nữa nghe mạ."

Ôn tập ba lần. Lần thứ ba giọng đã giống tới mức tôi phải quay mặt đi.

Đúng lúc ôn dứt câu, ngoài vách có tiếng sột soạt. Tiếng móng cào lên phên tre, chậm, từ trên xuống. Không cao, chỉ ngang tầm hông tôi. Ngang tầm một đứa nhỏ đứng ngoài vách áp tay vô.

Ôn mở mắt. Hai ông cháu nhìn nhau. Ôn giơ tay ra hiệu tôi đừng nhúc nhích.

Tiếng cào dừng lại. Rồi ở chỗ đó, trên vách đất tôi mới trét chiều nay, lớp bùn còn ướt từ từ sậm xuống, như có một bàn tay đẫm nước vừa áp vào từ phía ngoài.