Chương 4: Cái nón tự xoay

Đêm đó ôn không ngủ. Tôi nằm trên phản nghe ôn trở mình, nghe tiếng ôn quẹt diêm, tiếng rít thuốc, tiếng ho khan. Cái thau ôn đã lấy lá chuối đậy lại, đặt ở góc nhà, chặn một hòn gạch lên trên.

Sáng ra tôi hỏi ôn có làm nữa không. Ôn ngồi trên chõng, mắt đỏ, nhìn ra sông.

"Mình nhận tiền rồi. Mình hẹn rồi. Mạ con nớ chờ."

Một lúc sau ôn nói thêm, giọng nhỏ tới mức tôi tưởng ôn nói một mình.

"Mà chắc con nớ cũng chờ."

* * *

Nhà chú Lợi ba gian, cột gỗ mít, nước lụt đã làm bong hết lớp vôi dưới chân tường. Gian giữa dọn trống, trải một manh chiếu mới. Trên bàn thờ có tấm hình con Mận, cái kẹp con bướm cài trên tóc, mặt nghiêm như đứa nhỏ bị bắt đứng chụp hình. Hương khói mù mịt. Bà con trong xóm ngồi chật hiên, cả mấy đứa nhỏ bán ve chai cho tôi.

Mệ Tám ngồi ở góc trong cùng, trên một cái đòn, hai tay chống gậy, nhai trầu.

Tôi ngồi sau tấm liếp ngăn gian giữa với gian bếp, như mọi lần. Đầu cước luồn qua khe liếp, chạy dưới mép chiếu, vắt qua miệng thau. Từ khe liếp tôi thấy được lưng ôn, cái thau, và nửa mặt o Diệu ngồi đối diện.

O Diệu mặc áo dài trắng. Lệ ở đây cha mạ không để tang con, vậy mà o mặc trắng từ đầu tới chân. Hai tay o đặt trên đầu gối, nắm chặt một cái chi đó nhỏ.

Chú Lợi ngồi ở mép chiếu phía cửa, gần lối ra.

* * *

Ôn mặc áo dài the đen, khăn đóng. Ôn thắp ba nén nhang, cắm vào lư. Ôn đốt cây nến, cắm giữa lòng nón, thả nón lên mặt thau. Ánh nến rọi xuống nước thành một vầng vàng đục.

Ôn bắt đầu khấn. Tôi thuộc bài khấn của ôn như thuộc bài hát. Phần đầu khấn thổ công, thổ địa, khấn ông bà ông vải nhà chủ. Phần giữa kể tên tuổi người chết, ngày mất, nơi mất. Phần cuối mới gọi tên ba lần. Gọi tới lần thứ ba thì tôi kéo cước.

Ôn mới khấn tới phần đầu.

Tôi ngửi thấy mùi dầu máy trước tiên. Rồi mùi bùn non. Mùi đặc dần lên, lấp cả mùi nhang. Ngồi sau liếp tôi thấy đầu cước trong tay mình nhẹ hẳn đi, như vừa có ai cắt đứt ở đầu bên kia.

Ngọn nến trong lòng nón ngả rạp xuống. Ngọn lửa không tắt. Nó nằm gần như song song với mặt nước, chĩa về phía o Diệu, dù cửa mở toang và gió ngoài hiên thổi vô từ hướng ngược lại.

Cái nón xoay. Nó trôi chậm trên mặt thau, chạm vào thành thau phía o Diệu, đứng lại ở đó. Mặt nước gợn lên từng vòng tròn nhỏ, như có cái gì dưới đáy vừa trở mình.

Cả gian nhà im phăng phắc. Chỉ có tiếng nước liếm vào thành thau đồng.

Ôn ngừng khấn. Tôi thấy lưng ôn cứng lại. Rồi đầu ôn gục xuống, cằm chạm ngực. Không phải cái gục đầu chậm rãi ôn vẫn diễn. Ôn gục xuống như bị ai nhấn cổ.

* * *

Tiếng nói phát ra từ miệng ôn. Không phải giọng ôn tập mấy đêm trước. Giọng đó nhỏ hơn, khàn hơn, và ướt. Mỗi chữ như phải trồi lên qua một lớp nước.

"Mạ Sẻ ơi."

O Diệu đưa tay bịt miệng. Tôi không hiểu. Không đứa nhỏ nào trong xóm nói với tôi con Mận kêu mạ nó là Sẻ. Mệ Tám ở góc nhà ngừng nhai trầu.

"Mạ Sẻ ơi. Con lạnh."

O Diệu nhích tới, đầu gối lết trên chiếu, đến sát cái thau. O nói, giọng vỡ ra:

"Mận. Mận ơi. Con ở mô. Mạ tìm con mà."

"Cái kẹp con bướm. Con giấu một cái trong lon sữa bò dưới chân cột bếp. Để dành cho mạ. Mạ đừng cho cha thấy."

Tôi lạnh hết sống lưng. Ôn chưa từng vô gian bếp nhà ni. Tôi cũng chưa.

Chú Lợi đứng bật dậy. Cái ghế đẩu sau lưng chú ngã đánh rầm.

Giọng trong miệng ôn nói tiếp, chậm hơn, gấp gáp hơn, như một đứa nhỏ cố nói cho kịp trước khi bị kéo đi:

"Con bám được rồi mà. Cha ơi. Con bám được rồi mà."

* * *

Chú Lợi bước hai bước dài, đá cái thau.

Thau đồng lật nghiêng, nước đổ ụp ra chiếu, tràn ra nền gạch. Cái nón văng lên, cây nến rơi xuống nước tắt phụt. Ngọn đèn dầu trên bàn thờ cũng tắt theo, tôi không biết vì sao. Cả gian giữa tối om.

Trong bóng tối, sợi cước trong tay tôi căng lên.

Nó giật mạnh, mạnh hơn bất kỳ cái nón nào. Có cái gì ở đầu bên kia đang kéo. Sợi cước cứa vào lòng bàn tay tôi, kéo tay tôi xuyên qua khe liếp, kéo cả người tôi chúi về phía trước. Tôi chống tay kia vào vách. Tôi không buông được. Ngón tay tôi như bị ai nắm chặt lại quanh sợi cước.

Rồi sợi cước đứt. Tôi ngã ngửa ra sau, đập lưng vào cái chạn chén.

Có người thắp lại đèn. Ôn nằm nghiêng trên chiếu ướt, mắt nhắm, hơi thở khò khè. Chú Lợi đã không còn trong nhà. Bà con đứng dồn ra ngoài hiên, không ai dám bước vô. Mấy đứa nhỏ khóc ré.

Lòng bàn tay tôi có một đường cắt mảnh, máu rịn ra thành một hàng chấm đỏ.

O Diệu không ngó tới ai. O đứng dậy, áo dài trắng ướt sũng tới thắt lưng, đi thẳng vô gian bếp. Tôi nghe tiếng o quỳ xuống, tiếng tay o cào đất ở chân cột bếp, tiếng thở của o.

Rồi tiếng một cái nắp lon thiếc bật ra.

O bước ra, đứng dưới ngọn đèn dầu, hai tay bưng một cái lon sữa bò đã gỉ. Trong lon là một cái kẹp tóc nhựa hình con bướm, màu hồng.

Cái lon chôn dưới đất khô trong gian bếp. Vậy mà cái kẹp ướt đẫm, nhỏ nước tong tong xuống tay o.