Chương 3: Con cò trên ngọn thốt nốt

Sáng ra, tôi là người xuống sân sớm nhất. Sương còn đọng trên mấy hàng gạch mộc, mặt gạch xám xịt, mềm như bánh da lợn để qua đêm.

Tôi đi dọc hàng gạch mà tiếng hát đêm qua đã đi. Tới hàng thứ ba thì tôi thấy.

Trên mặt mỗi viên gạch mộc ở hàng đó có một dấu tay. Không phải một viên, mà cả hàng, viên nào cũng có, nối nhau chạy dài từ đầu sân xuống cuối sân. Lần này không phải tay trái nữa. Tay trái, tay phải, tay trái, tay phải, xen kẽ nhau như dấu của một người vừa đi vừa vịn. Tay vịn tới đâu, mặt gạch lún tới đó, còn đọng nước sương trong lòng bàn tay.

Tôi đi theo tới cuối hàng. Hàng gạch dừng ngay sát bờ ao. Ở viên cuối cùng, dấu tay không còn đè xuống nữa. Nó quẹt ngang, kéo dài thành bốn vệt ngón tay, như người ta đang vịn mà bị trượt.

Viên gạch đó nằm ngay đối diện miệng lò số ba.

Ba ra tới sân lúc mặt trời vừa lên khỏi rặng dừa. Ba đứng nhìn hàng gạch một hồi rồi kêu anh Sơn. Ba biểu dỡ hết hàng đó, đem bỏ vô máy nhồi đánh lại thành đất. Anh Sơn dạ, nhưng đứng im. Ba quát lần nữa, giọng khàn khàn. Anh mới đi lấy xe cút kít.

Tôi phụ anh dỡ. Tay tôi cầm viên nào, viên đó lạnh ngắt dù nắng đã lên. Tôi kể anh nghe chuyện tiếng hát đêm qua, rồi tôi hát lại cho anh nghe, mấy câu ậm ừ không lời, vì tôi chỉ nhớ điệu.

Anh Sơn buông viên gạch đang cầm. Viên gạch mộc rớt xuống đất, bẹp một góc.

"Cô học bài đó ở đâu?"

"Hồi nhỏ, chị Đa dạy em."

Anh nhìn tôi một lúc lâu. Rồi anh lượm viên gạch lên, nắn lại cái góc bẹp, đặt lên xe.

"Bài ru. Ở phum tui, má nào cũng ru con bài đó."

Anh dịch cho tôi nghe, chậm, từng câu, tiếng Việt của anh lơ lớ, chữ nặng chữ nhẹ:

"Ngủ đi con, Mê đi cấy chưa về. Con cò trắng đậu trên ngọn thốt nốt. Cò chờ Mê về, rồi cò mới bay."

Mê là má, tiếng của anh. Tôi hỏi bài này có gì đâu mà anh sợ.

Anh nói bài thì không có gì. Nhưng đêm qua anh cũng nghe, nằm trong trại nghe rõ mồn một. Và câu cuối người hát đổi đi.

"Bài thiệt là cò chờ Mê về. Đêm qua nó hát: Mê ơi, chờ con về."

Anh đẩy xe gạch đi. Bánh xe cút kít kêu cót két trên nền đất. Tôi đứng lại bên bờ ao, nhìn qua lò số ba. Mấy dây bìm bìm trùm trên vòm lò rung rung dù không có gió.

Trưa đó hai người thợ người Kinh xin nghỉ. Một ông tên Út Hên, một cậu tên Lợi, đều ở trong xã. Ông Út nói nhà có đám giỗ, cậu Lợi nói bị đau lưng. Cả hai xin luôn tiền công nửa tháng chưa tới kỳ. Ba không hỏi lý do, đưa tiền liền. Ông Út cầm tiền rồi còn đứng lại, nói với ba một câu mà ông tưởng tôi ngồi trong chòi không nghe:

"Anh Tư, đất lò này hồi đó tui nói anh rồi. Anh mời thầy về coi lại đi."

Ba nói ông về đi, coi chừng trễ giỗ.

Chiều tối, tôi ngồi trong chòi dò sổ tiền công. Tôi dò ngược về mấy tháng trước, thấy thợ nhà mình ít bỏ ngang, có người làm năm sáu mùa liền. Mà giờ mới một ngày, hai người đi, không ai nói thật. Ngoài sân, lò số một vẫn reo. Chị Sóc đi ngang cửa chòi, bưng rổ quần áo ra mé ao giặt.

Tôi định gọi chị vô hỏi chuyện viên gạch thứ hai chị giấu đâu. Nhưng tôi chưa kịp kêu thì nghe ngoài bờ ao một tiếng rổ rớt.

Tôi chạy ra. Chị Sóc đứng bên mé ao, rổ quần áo lật úp dưới chân, quần áo văng xuống nước. Chị đứng sững, mắt nhìn chằm chằm vô đống gạch mộc chất dở ở góc sân, gần lò số ba. Trời chạng vạng, nắng vàng vọt hắt ngang.

Trên đống gạch có một đứa con gái đang ngồi.

Ốm nhom, đen nhẻm, chừng mười một mười hai tuổi. Mặc cái váy xà rông bạc màu tới không còn ra hoa văn, áo thun cũ rộng thùng thình. Tóc cột đuôi gà bằng sợi thun đỏ. Nó ngồi bó gối, quay lưng về phía tụi tôi, mặt hướng vô miệng lò số ba. Hai bàn tay nó để trên đầu gối, đỏ au, như vừa nhúng vô đất sét.

Tôi muốn kêu mà cổ họng khô khốc. Chị Sóc nắm cổ tay tôi, móng tay chị bấu vô da tôi đau điếng. Tay chị lạnh như nước giếng.

Đứa nhỏ từ từ quay đầu lại. Không phải quay người, chỉ quay đầu, chậm, như người nghe ai gọi tên mình từ xa.

Đúng lúc đó lò số một phụt lên một cụm lửa, ánh đỏ chớp ngang sân. Tôi nhắm mắt lại một cái. Mở ra, đống gạch trống trơn.

Chị Sóc buông tay tôi ra, ngồi phịch xuống đất. Chị lắp bắp với tôi bằng tiếng Việt lẫn tiếng Khmer, phải nói hai ba lần tôi mới nghe ra.

"Nó hỏi em, cô Thảo. Nó hỏi Mê nó đâu."