Chương 5: Ông Bảy đốt lò

Ông Bảy Lò ở một mình trong cái chòi lá bên kia kinh Thầy Cai, cách lò nhà tôi một con nước. Hồi tôi nhỏ, ông là người đốt lò giỏi nhất xứ, chỉ cần nhìn màu khói là biết lửa trong lò đủ hay thiếu. Ông canh lò cho ba tôi hơn chục năm, rồi nghỉ ngang, đi làm cho lò khác, rồi nghỉ luôn. Giờ ông bảy mươi mấy, mắt đục như nước vo gạo, sống bằng mấy đồng tiền con gái trên thành phố gửi về.

Tôi bơi xuồng qua lúc xế chiều, mang theo một chai rượu đế với một bịch khô cá lóc. Ông ngồi trên bộ ván trước chòi, chân gác lên ghế đẩu, nhìn tôi cột xuồng. Ông nhận ra tôi liền.

"Con nhỏ Thảo. Lớn dữ hen. Học xong rồi hả?"

Tôi dạ. Tôi rót rượu ra cái chung sành mẻ miệng. Ông uống một hơi, khà một tiếng dài, rồi nheo mắt nhìn tôi.

"Mày qua đây không phải để biếu rượu tao."

Tôi kể chuyện mấy viên gạch, chuyện tiếng hát, chuyện đứa con gái ngồi trên đống gạch mộc. Ông nghe không chen vô câu nào. Tới chỗ tôi tả cái váy xà rông với sợi thun đỏ cột tóc, tay ông cầm chung rượu khựng lại giữa chừng.

Tôi hỏi ông hồi năm chín mươi tám, lò số ba nhà tôi nứt vòm thiệt hả ông.

Ông đặt chung rượu xuống ván. Ông ngó qua bên kia kinh, chỗ cái vòm lò số ba trùm dây bìm bìm ló lên sau hàng dừa nước.

"Tao đốt lò ba mười năm. Vòm nó chắc như núi. Ba mày nói nứt thì ba mày nói."

Rồi ông kể, giọng nhỏ dần, như kể cho chính ông nghe.

Năm đó gạch được giá. Ghe Sa Đéc đặt một đơn lớn, hẹn ngày lấy. Mẻ lò ba mới tắt lửa có bảy ngày, đáng lẽ phải ủ ít nhất mười lăm ngày cho nguội. Ba tôi biểu mở lò dỡ sớm, kịp ghe. Ông Bảy cản. Ông nói trong lò còn nóng như cái chảo rang, chui vô là ngộp. Ba tôi nói thợ dỡ quấn khăn ướt, làm từng đợt ngắn, có sao đâu.

"Tụi nó vô dỡ từ sáng. Thằng nào ra cũng đỏ như con tôm luộc. Con nhỏ Đa nhỏ con, chui vô sâu được, ba mày sai nó vô tuốt đằng trong, chỗ sát vách hậu, bưng gạch ra."

Ông dừng lại uống thêm một chung.

"Tới trưa, ba mày đuổi hết thợ về sớm. Nói vòm lò kêu răng rắc, sợ sập. Tao ở lại phụ, ba mày cũng đuổi tao về. Ổng nói ổng coi một mình."

"Rồi sao ông?"

"Sáng ra tao qua, miệng lò ba xây bít rồi. Xây suốt một đêm. Một mình ổng. Gạch xây không thẳng hàng, hồ trét dày cộm, kiểu người xây vội, xây trong tối."

Ông nói gạch trong lò mẻ đó mới dỡ được chừng một phần ba. Phần còn lại vẫn nằm trong đó. Gạch tốt, đỏ đều, bán được tiền. Vậy mà ba tôi bỏ luôn, chịu đền cọc cho ghe Sa Đéc. Ông Bảy nói ông đốt lò cả đời, chưa thấy chủ lò nào bỏ gạch tốt trong lò.

"Rồi hai bàn tay ba mày quấn băng trắng tới cổ tay. Ổng nói phỏng trấu. Tao hỏi ổng, lò ba tắt lửa cả tuần rồi, trấu đâu mà phỏng. Ổng không trả lời."

"Còn chị Đa?"

Ông Bảy im một hồi lâu. Ếch nhái ngoài bờ kinh bắt đầu kêu. Mặt trời xuống thấp, ánh đỏ chiếu xiên qua mặt nước.

"Ba mày nói nó theo xe hàng lên Sài Gòn. Có người rủ đi bán vé số. Má nó dưới Trà Cú lên kiếm mấy lần. Lần cuối bả ngồi trước cái miệng lò ba khóc cả buổi, không ai biết sao bả ngồi đúng chỗ đó. Ba mày đưa bả tiền, kêu xe ôm chở bả ra bến xe."

Ông nhìn thẳng vô mặt tôi. Mắt ông đục nhưng không say.

"Tao nói tới đó thôi, con. Tao không thấy gì hết. Tao chỉ biết sau bữa đó, ba mày cấm con nít bén mảng vô lò. Còn tao thì nghỉ, vì đêm nào canh lò cũng nghe trong lò ba có tiếng hát."

Ông quay mặt đi, rót chung rượu cuối, không uống mà đổ xuống đất, ngay chân bộ ván.

Tôi bơi xuồng về lúc trời chạng vạng. Mặt kinh đã tối, chỉ còn ánh lửa từ mấy lò dọc bờ hắt xuống, đỏ lừ như than. Tay tôi chèo mà không thấy mỏi, không thấy gì hết.

Gần tới bến nhà, tôi nghe cái mùi đó trước. Mùi gạch mới ra lò, mùi đất sét nung khét nghẹt, dày đặc, như vừa mở cửa một cái lò còn hầm hơi. Nhưng lò số hai đã dỡ xong cả tuần, còn lò số một thì chưa tới kỳ mở.

Tôi cột xuồng, đi lên theo bờ ao. Mùi càng lúc càng đặc, xộc vô mũi cay xè. Tôi thấy ba.

Ba quỳ trước miệng lò số ba. Hai đầu gối ba lún xuống cỏ ướt. Ba áp lòng bàn tay phải lên lớp gạch xây bít, áp thật chặt, đầu cúi gằm. Miệng ba mấp máy, tôi không nghe được ba nói gì.

Tôi định gọi ba. Nhưng rồi tôi nghe một tiếng khác, rất nhỏ, từ trong lò vọng ra, xuyên qua lớp gạch xây.

Tiếng một bàn tay vuốt lên vách gạch. Chậm, kéo dài, từ trên xuống dưới. Đúng ngay chỗ bàn tay ba đang áp ở bên ngoài.