Chương 7: Phum bên Trà Cú

Anh Sơn quê ở Trà Cú, biết đường. Tôi nói với má là đi Trà Vinh coi mối gạch mới. Má biết tôi nói dối, má chỉ dặn đi đường cẩn thận.

Hai anh em đi xe máy, qua phà rồi qua cầu, chạy gần bốn tiếng đồng hồ. Càng xuống, ruộng càng rộng, cây thốt nốt mọc lơ thơ trên bờ ruộng, đứng thẳng như cây cột. Anh Sơn hỏi đường mấy lần bằng tiếng Khmer, tới chiều thì tìm ra ấp Sóc Cụt, một xóm nhỏ nằm dựa lưng vô cái chùa Khmer mái cong vàng chóe.

Nhà bà Thạch Thị Sa Ri là một căn nhà lá thấp, vách đóng ván, trước sân có cái lu da bò hứng nước mưa với một giàn bầu. Bà ngồi dưới hiên đan giỏ lác. Bà ốm nhom, tóc bạc gần hết, búi sau ót, da đen sạm. Ông Bảy nói năm đó bà chừng bốn mươi, vậy giờ bà mới năm mươi mấy. Nhìn bà, tôi tưởng bảy mươi.

Anh Sơn nói với bà mấy câu tiếng Khmer. Bà ngừng tay, ngước lên nhìn tôi một lúc lâu. Rồi bà nói tiếng Việt, chậm và lơ lớ:

"Con ông chủ lò. Con nhỏ Thảo."

Bà vẫn nhớ. Mười sáu năm, bà vẫn nhớ tên một đứa con nít sáu tuổi ở cái lò gạch bà chỉ đặt chân tới mấy lần.

Bà dắt tôi vô nhà. Trên vách có một cái bàn thờ nhỏ đóng bằng ván, thờ Phật, có bình hoa nhựa, có dĩa chuối. Kế bên, đóng đinh treo một tấm hình cũ, ép nhựa, góc bị ẩm bong ra. Trong hình là một đứa con gái chừng mười tuổi đứng trước cổng chùa, mặc xà rông, tóc cột đuôi gà, cười nheo mắt. Hai tay nó chắp trước ngực, ngón cái tay trái cong vô.

"Nó té cây me hồi bảy tuổi. Gãy tay. Mê không có tiền đi nhà thương, ông lục trong chùa bó lá. Lành rồi mà ngón tay cong luôn."

Bà gọi mình là Mê. Bà nói chuyện về con mà như con còn đang đi làm xa.

Bà kể năm 1998 nhà nghèo, ruộng cầm cố hết. Chồng bà chết trước đó hai năm vì sốt rét. Bà gửi đứa nhỏ cho bà ngoại, dắt con Đa lên Mang Thít làm lò. Con Đa nói nó lớn rồi, nó làm được. Bà làm đội đùn, nó làm đội dỡ, công cao hơn. Rồi tháng Sáu bà về Trà Cú mấy bữa vì đứa nhỏ bệnh. Bà gửi con Đa lại cho mấy người cùng phum.

"Mê lên lại, người ta nói nó đi rồi. Đi theo xe hàng. Lên Sài Gòn."

Bà nói bà không tin. Con Đa không biết chữ, không có tiền, không quen ai ở Sài Gòn. Nó thương em nó, nó không đi mà không nói một tiếng. Bà lên Sài Gòn bốn lần, đi Chợ Lớn, đi bến xe Miền Tây, đi mấy chỗ bán vé số, cầm tấm hình hỏi từng người. Không ai thấy.

"Ông chủ đưa Mê tiền. Năm trăm ngàn. Ông nói tiền công con Đa. Ông không nhìn Mê."

Bà nói tới đó thì ngừng. Bà cầm tấm hình xuống, lau mặt nhựa bằng vạt áo, dù nó không bụi.

Tôi muốn nói với bà. Tôi muốn nói về lò số ba, về cuốn sổ, về ba tờ giấy bị xé. Nhưng tôi nhìn bà lau tấm hình, và tôi không nói được. Tôi chỉ nói chị Đa hồi đó hay cõng con, dạy con nặn trâu đất, ru con ngủ.

Bà cười, lần đầu tiên. Rồi bà hát. Bài ru đó, bài tôi nghe đêm đêm ngoài sân lò. Giọng bà khàn và run, nhưng đúng từng chữ. Tới câu cuối, bà hát "cò chờ Mê về". Đúng như anh Sơn nói, bài thiệt là vậy.

Hát xong, bà nói nhỏ:

"Mấy năm nay Mê nằm mơ thấy nó hoài. Nó đứng trong chỗ tối, đỏ đỏ. Nó nói với Mê: Mê ơi, con nóng. Mê kêu nó ra, nó nói nó ra không được, cửa đóng rồi."

Anh Sơn quay mặt đi chỗ khác. Tôi ngồi chết lặng trên cái ghế đẩu.

Trước khi về, anh Sơn dẫn tôi qua chùa gặp ông lục già, người đã bó tay cho con Đa năm xưa. Ông ngồi trên sàn giảng đường, đắp y vàng, nghe anh Sơn kể bằng tiếng Khmer. Ông không hỏi gì. Ông chỉ nói, anh Sơn dịch lại cho tôi:

"Người chết ở xứ lạ, không ai làm lễ, không về được tháp chùa, thì không đi đâu được. Cứ quanh quẩn chỗ mình chết, kêu người thân."

Chúng tôi về lúc trời sụp tối. Bà Sa Ri đứng ở đầu ngõ nhìn theo, giàn bầu sau lưng bà đen thui. Bà gọi với theo, một câu tiếng Khmer, anh Sơn không dịch. Tôi hỏi, anh nói bà dặn: "Con có gặp nó, kêu nó về với Mê."

Xe chạy tới khúc phà thì điện thoại tôi reo. Má gọi. Bên kia đầu dây, tiếng má hổn hển, lẫn với tiếng gió và một tiếng gì cồm cộp đều đều như ai đang gõ búa.

"Thảo, con về liền đi. Ba con ra lò ba từ chập tối, ổng trộn hồ, ổng đang xây thêm một lớp nữa. Má kêu ổng không nghe."

Má ngừng lại, thở mấy hơi. Tôi nghe rõ trong máy, xen giữa tiếng búa, có tiếng hát bé xíu.

"Má đứng ngoài này mà má nghe tiếng hát ở trong lò, Thảo ơi."