Chương 6: Cuốn sổ mai táng

Đêm đó tôi ngủ lại nhà ông Sơn, trên bộ ván gõ dưới gầm sàn, gối đầu lên bao hành. Gió biển lùa qua vách lá suốt đêm. Tôi không mơ thấy gì. Lần đầu tiên sau gần một tháng, không có ai ngồi ở chân tôi. Sáng ra tôi sờ tay xuống ván. Khô.

Tôi không biết vậy là tốt hay xấu.

Ông Sơn chở tôi ra thị trấn Vĩnh Châu tìm ông Quách Dỉ. Nhà ông Dỉ là một căn phố cũ hai tầng trên con đường gần chợ, mặt tiền từng là tiệm thuốc bắc, giờ đóng cửa, trên cửa còn tấm bảng gỗ chữ Hoa bạc màu. Con dâu ông ra mở cửa, dắt chúng tôi vô nhà sau. Ông Dỉ ngồi trên ghế mây, ốm nhom, tóc bạc trắng cắt sát, mắc cái áo thun ba lỗ. Ông nghe ông Sơn nói vài câu tiếng Khmer pha tiếng Việt, rồi nhìn tôi bằng cặp mắt đục như nước vo gạo.

"Mộ bốn mốt hả?"

Ông kêu con dâu lên gác lấy cái hộp thiếc. Trong hộp là ba cuốn sổ bìa cứng, giấy đã ố vàng, gáy sổ dán băng keo mấy lớp. Ông lật cuốn thứ nhất bằng mấy ngón tay run, lật rất lâu, mỗi trang thấm ướt đầu ngón tay một lần. Chữ viết bằng mực tím, nét nghiêng, xen lẫn mấy chữ Hoa nhỏ ở lề.

Ông dừng lại, xoay cuốn sổ cho tôi coi.

Số 41. Ngày mười bốn tháng Mười năm 1989. Bé trai, chừng bốn tuổi. Áo thun đỏ ngắn tay, quần xà lỏn xanh, chân không. Cổ tay trái cột chỉ đỏ, có xỏ một đồng xu lỗ vuông, để nguyên. Vớt ở bãi phía đông vàm Mỹ Thanh, ngày thứ ba sau khi ghe lật. Chôn với đồ trên người.

Tôi đọc tới chữ chỉ đỏ thì không đọc được nữa. Chữ mực tím nhòe ra trước mắt tôi.

Ông Dỉ chờ tôi khóc xong. Rồi ông kể, giọng người Hoa ở đây nói tiếng Việt, ngắn, rõ.

"Ghe đó lật gần lắm. Ngay ngoài cửa thôi. Ban đêm, mưa, sóng chướng. Ghe cào ngoài khơi thấy đèn chớp mới chạy vô."

"Vớt được mười mấy người sống. Còn lại trôi vô bãi. Tôi chôn bốn mươi lăm người. Đứa nhỏ này nhỏ nhất."

Ông chỉ vô dòng chữ ở lề, chữ Hoa, rồi đọc ra tiếng Việt:

"Tôi ghi thêm cho tôi nhớ. Thằng nhỏ một tay nắm lại, cứng ngắc. Tôi gỡ không ra. Tôi tưởng nó nắm cái gì. Gỡ ra coi thì không có gì hết. Chỉ có cát."

Tôi hỏi ông, hồi đó ông có gặp người sống không.

Ông gật. Ông nói người sống được ghe cào đưa vô trạm xá xã, ông có xuống phụ. Có một người đàn bà trẻ, chừng ba mươi, ôm một đứa con gái bảy tám tuổi. Bà nắm cổ tay đứa nhỏ, nắm chặt tới mức người trên ghe cào phải bẻ từng ngón tay bà mới gỡ ra được để bế đứa nhỏ đi lau người. Cổ tay đứa nhỏ bầm tím đen. Bà đó không khóc, không la. Bà chỉ đi hỏi từng người, có ai thấy thằng nhỏ áo đỏ không.

"Rồi bà đó hết hỏi," ông Dỉ nói. "Ngày thứ hai thì hết hỏi. Ngồi một chỗ, không nói nữa. Ngày thứ ba người nhà lên rước về. Mộ thằng nhỏ chôn chiều ngày thứ ba. Bà đi rồi."

Tôi kéo tay áo lên. Ở cổ tay trái tôi có một vết sẹo nhỏ, mờ, mà từ nhỏ tôi tưởng là bị phỏng.

Ông Dỉ nhìn vết sẹo, nhìn tôi, rồi gật đầu chậm rãi như đã hiểu ra từ lúc tôi bước vô nhà.

Tôi hỏi thêm chuyện ghe lật. Má nói thằng Lộc ngồi trước mũi ghe chơi với ông tài công. Ông Dỉ lắc đầu.

"Đêm mưa, sóng như vậy, ai ngồi mũi? Ai cũng chui trong khoang hết. Ông tài công thì tôi vớt được ngày đầu, ổng bị kẹt trong cabin. Mấy người sống kể lại, ghe lật một cái là úp luôn, người trong khoang phải lặn ra."

Tôi ngồi im. Tôi nhớ lại cái khoang ghe, mùi dầu máy, mùi khô mực, người ói. Tôi nhớ có Lộc ngồi sát bên tôi, đầu nó gục lên vai tôi ngủ. Tôi nhớ được chuyện đó lần đầu tiên. Nó không ngồi trước mũi ghe. Nó ngồi bên tôi, trong lòng má.

Ông Dỉ dặn chuyện bốc mộ. Phải có người nhà ra xã làm đơn. Mộ vô danh, không có giấy tờ, nhưng ông là người chôn, sổ ông còn, nếu người nhà nói đúng đồ trên người thì xã cho. Ông nói phải nhanh. Con nước rong đầu tháng tới, nhằm gió chướng mạnh, biển sẽ lấy hết hàng thứ hai.

"Có má cô đi thì dễ hơn," ông nói. "Người làm má mới nhận được con."

Chiều đó tôi đón xe về Cần Thơ. Tới phòng trọ đã tối. Má ngồi trên giường, chưa ăn cơm, nồi cơm nguội lạnh. Tôi ngồi xuống cạnh má. Tôi kể về cuốn sổ, về áo thun đỏ, quần xà lỏn xanh, sợi chỉ đỏ có đồng xu. Tôi không kể chuyện người đàn bà ở trạm xá. Tôi không kể chuyện ai ngồi trong khoang.

Má nghe tới áo thun đỏ thì nhắm mắt lại. Má nói, giọng khàn:

"Áo đó má mua ở chợ Phụng Hiệp. Có in hình con vịt trước ngực. Nó mặc không chịu cởi."

Rồi má nằm xuống, quay mặt vô vách.

Khuya đó tôi thức dậy, không phải vì lạnh. Vì nghe tiếng nước nhỏ, mà không phải ở dưới chân tôi.

Nó nhỏ ở bên kia giường. Bên má.

Thằng nhỏ ngồi bó gối ở đầu giường phía má nằm. Nó cúi đầu thấp, sát mặt má. Nước từ tóc nó nhỏ xuống, từng giọt, rơi lên má má tôi, chảy xuống gối. Má không ngủ. Má nằm ngửa, mắt mở, nhìn thẳng lên mặt nó, không né, không chùi nước. Môi má mấp máy.

"Má biết rồi. Má biết rồi con."