Chương 2: Nấm mộ trên đồi vầu

Sáng hôm sau mẹ dậy sớm hơn tôi. Lúc tôi ra bếp, mẹ đã thổi xong nồi xôi, đang ngồi bóc lạc. Tôi hỏi mẹ đêm qua có nghe tiếng mõ không. Mẹ nói trâu nhà ai sổng, rồi đứng dậy đi xuống gầm sàn cho lợn ăn. Mẹ đi nhanh quá, cái mủng lạc đổ ra một nắm, mẹ không nhặt.

Tôi ra cổng nhìn. Ngõ đất còn ướt sương. Không có vết chân trâu, không có bãi phân nào. Chỉ có cỏ hai bên rào rạp xuống một vệt nhỏ, kéo từ dưới khe lên, đến cổng nhà tôi thì hết.

Bữa sáng tôi nói với mẹ chuyện có mang. Tôi đã nghĩ mẹ sẽ mừng. Mẹ đang cầm nắm xôi, bàn tay mẹ khựng lại giữa chừng. Mẹ nhìn bụng tôi. Rồi mẹ hỏi một câu tôi không ngờ.

"Đã đặt tên chưa."

Tôi cười, bảo mới ba tháng, trai hay gái còn chưa biết. Nhà chồng tôi tính để ông nội đặt. Mẹ gật, nhưng mặt mẹ không giãn ra. Mẹ nói, đẻ rồi chưa đầy tháng thì đừng đặt, đừng gọi, đừng viết ra giấy. Mẹ nói chậm từng chữ, như bắt tôi nhắc lại. Tôi bảo con nhớ rồi.

Mẹ nói người đưa tôi ra xã là anh Thượng con bác Nhình, có xe máy. Nhưng sáng nay anh đi chợ phiên Vinh Quang, mai mới về. Tôi phải ở thêm một đêm. Mẹ nói câu ấy như người ta báo tin có người ốm.

* * *

Buổi trưa tôi sang nhà Nhạn. Nhạn hơn tôi hai tuổi, nhưng hồi bé hai đứa chơi với nhau như bằng tuổi, chăn trâu chung, tắm khe chung. Giờ Nhạn đã có hai con, đứa lớn bốn tuổi, đứa bé còn địu. Nhạn mừng lắm, kéo tôi ngồi xuống bên bếp, rót nước chè xanh.

Tôi kể chuyện lúc tối mẹ vỗ tay gọi tôi. Nhạn không cười như tôi tưởng. Nhạn bảo trong bản vẫn giữ lệ ấy, chưa ai bỏ. Từ lúc gà gáy canh ba cho tới khi trời sáng rõ mặt người, không ai được gọi tên ai. Ốm cũng không gọi. Cháy nhà cũng không gọi. Muốn đánh thức nhau thì lay vai.

"Thằng lớn nhà tao biết rồi đấy. Đêm có ai gọi tên, kể cả giọng mẹ nó, nó cũng không thưa."

Tôi hỏi Nhạn, gọi tên thì sao. Nhạn nhìn ra cửa, rồi nói khẽ. Người già bảo sau canh ba có một thứ đi từ dưới khe lên. Nó không có giọng của nó, nó mượn giọng người nhà. Nó đứng dưới ngõ gọi. Ai thưa thì vía người ấy theo nó xuống khe.

Tôi hỏi, thế nó biết tên mà gọi à. Nhạn bảo, thì vì thế mới không ai được gọi tên sau canh ba. Gọi là nó nghe thấy. Nó nghe thấy rồi thì nó nhớ.

Lúc tôi về, mẹ Nhạn là bà Phấy đang ngồi đan rổ ở chân cầu thang. Bà ngẩng lên nhìn tôi. Tôi chào. Bà gật đầu, nhưng mắt bà nhìn tôi lâu lắm, từ mặt xuống chân, như nhìn một người bà biết mà không dám nhận. Rồi bà cúi xuống, đan tiếp, môi lẩm bẩm gì đó.

* * *

Chiều, tôi lên đồi vầu sau nhà thắp hương cho chị Thoan.

Chị Thoan là chị gái tôi. Mẹ kể chị mất khi chưa đầy hai tuổi, vì một trận sốt, trước khi tôi ra đời một năm. Tôi chưa từng thấy mặt chị. Nhà tôi không có ảnh chị. Trên bàn thờ chỉ có bát hương ông bà, bát hương bố tôi mất năm chín mươi ba. Không có bát hương của chị.

Hồi nhỏ tôi có hỏi mẹ, sao chị không có bát hương. Mẹ bảo trẻ con chết non không lập bàn thờ trong nhà, lập là nó quyến luyến không đi. Tôi tin. Mỗi Tết mẹ dắt tôi lên đây một lần, thắp ba nén hương, rồi về. Mẹ không bao giờ đứng lâu.

Mộ chị nằm dưới một gốc vầu già, nhỏ bằng cái nong phơi thóc. Không có bia. Chỉ có một hòn đá xanh đặt ở đầu mộ, trên đá ai đó khắc bằng mũi dao một chữ "Thoan" đã mờ. Cỏ mọc kín. Ba năm tôi đi, chắc mẹ không lên đây.

Tôi nhổ cỏ, cắm hương. Gió từ khe thổi lên, mang mùi nước lạnh và rêu đá. Rừng vầu kẽo kẹt. Tôi ngồi xổm trước nấm mộ, tự dưng thấy mình như đang ngồi trước một thứ gì mình đã quên, không phải người mình chưa gặp.

Lúc đứng dậy, chân tôi tê, tôi chống tay xuống mép mộ. Đất mép mộ ướt. Trời không mưa từ hôm tôi về. Cả sườn đồi khô, lá vầu rụng giòn dưới chân. Chỉ riêng một vệt đất bên phía chân mộ, chỗ quay xuống khe, là ướt sũng, lạnh như vừa có ai ngồi đó mới đứng lên.

* * *

Đêm thứ hai tôi nằm mãi không ngủ được. Mẹ vẫn để đèn dầu, vẫn vùi củi, vẫn cài then hai lần. Tôi nằm nghĩ đến đứa con trong bụng, đến cái lệ không gọi tên, đến nấm mộ nhỏ dưới gốc vầu. Gần nửa đêm tôi mới thiếp đi.

Tôi mơ thấy mình bé tí, đang chơi dưới gầm một cái nhà sàn. Trời tối dần. Mẹ đứng ở đầu cầu thang gọi tôi về ăn cơm.

Tiếng gà gáy làm tôi nửa tỉnh nửa mê. Rồi cái im ập xuống, đặc quánh. Rồi tiếng mõ từ khe lên, dừng trước cổng.

Rồi có tiếng gọi.

"Thoan ơi."

Giọng mẹ. Đúng giọng mẹ, kéo dài chữ cuối, vừa như mắng vừa như dỗ, giọng người mẹ đứng ở đầu ngõ gọi đứa con mải chơi về nhà. Giọng ấy chui vào giấc mơ của tôi, khớp hẳn vào đó, như đã từng ở đó.

"Thoan ơi. Về thôi con."

"Dạ."

Tôi nghe tiếng mình thưa. Không phải tôi nghĩ rồi mới nói. Cái tiếng ấy tự bật ra khỏi miệng, nhỏ, ngoan ngoãn, giọng của một đứa trẻ con.

Tôi mở mắt. Đèn dầu vẫn cháy. Và ngay bên kia vách nứa, cách tôi một gang tay, tôi nghe tiếng mẹ thở hắt ra. Mẹ đang nằm trong buồng. Mẹ chưa hề ra khỏi nhà.

Rồi tôi nghe mẹ bật dậy, và một tiếng kêu nghẹn trong cổ mẹ, không thành chữ.

Dưới cổng, tiếng mõ lại vang lên. Lốc cốc. Lốc cốc. Lần này nó đi xuống, về phía khe. Nhẹ nhàng, thong thả, như một người vừa đón được thứ mình đến đón.