Chương 4: Thằng cu đẻ non

Tôi ở nhà cô Thoa hai ngày. Cô Thoa hơn mẹ tôi mấy tuổi, chồng làm ở nhà máy dưới Thượng Đình, con cái đi sơ tán hết. Nhà cô có cái gác bê tông nên đêm hai mươi sáu chỉ vỡ kính, nứt tường. Cô trải cho tôi một cái chiếu dưới gầm cầu thang, bắt tôi ăn cơm, bắt tôi rửa tay, bôi dầu cù là vào mười đầu ngón tay tróc móng.

Hai ngày ấy phố Khâm Thiên không giống phố. Người ta đi qua đi lại mà không nói. Những đống gạch còn bốc khói, mùi khét quyện với một mùi khác, ngòn ngọt, tanh tanh, mà về sau tôi mới biết là mùi gì. Xe tải đến chở đất đá. Người các nơi kéo về đào bới, mang theo xẻng, cuốc, có người chỉ có hai bàn tay.

Tôi hỏi cô Thoa mẹ tôi đâu. Cô bảo mẹ ở trạm, đẻ rồi, mẹ tròn con vuông, đừng hỏi nữa. Tôi hỏi chị Mận. Cô Thoa đang nhặt rau, tay dừng lại một lúc rồi lại nhặt tiếp.

"Cô chưa biết. Người ta đưa đi nhiều chỗ lắm. Cháu đừng có sang bên ấy."

Đêm hai mươi bảy, rồi đêm hai mươi tám, bom vẫn đánh, nhưng xa hơn. Tôi nằm dưới gầm cầu thang nghe đất rung khe khẽ. Tôi không ngủ được. Mỗi lần nhắm mắt tôi lại thấy cái gói vải trắng có chấm đỏ trong tay ông Bảy, nghe tiếng khóc the thé như mèo con.

Chiều hai mươi tám thì mẹ về. Người ta chở mẹ bằng một cái xe ba gác, mẹ ngồi tựa vào bao tải, đầu quấn khăn, mặt trắng bệch như tờ giấy. Trong lòng mẹ là một cái bọc chăn dạ màu cứt ngựa. Cô Thoa chạy ra đỡ. Tôi đứng ở cửa không dám lại gần.

"Em con đấy. Thằng cu. Mẹ đẻ non."

Mẹ nói, giọng khàn đặc. Rồi mẹ vạch góc chăn cho tôi xem.

Em tôi đỏ hỏn, tóc đen dày, mắt nhắm tịt. Nó khóc ngay khi gió lùa vào mặt, khóc to, tiếng khàn khàn, không giống tiếng khóc the thé đêm hôm ấy. Tôi đưa ngón tay cho nó nắm. Nó nắm chặt đến mức tôi phải gỡ ra.

Cô Thoa bế nó, nhấc lên nhấc xuống ước lượng, tặc lưỡi.

"Đẻ non mà bụ thế này. Cứng cổ ra phết. Thằng này sau ăn khỏe đây."

Mẹ không nói gì. Mẹ đón lại thằng bé, ôm sát vào ngực.

Nhà tôi sập mất nửa mái gian ngoài, ngói vỡ rơi đầy trên cái máy khâu. Cái hầm chữ A đổ một nửa. Gian trong thì còn. Ông Bảy sang lợp tạm bằng mấy tấm cót ép và giấy dầu. Ông làm suốt buổi chiều mà không nói câu nào, cũng không nhìn vào chỗ mẹ tôi nằm. Lúc về, ông dừng ở bậc cửa, quay lại nhìn thằng bé một lúc lâu, rồi đi.

Tối ấy tôi hỏi mẹ em tên gì.

"Khôi."

Mẹ trả lời ngay, không nghĩ. Tôi ngạc nhiên. Mẹ bảo con trai thì để bố đặt kia mà. Mẹ quay mặt vào tường, bảo bố ở xa, mẹ đặt trước, bao giờ bố về bố muốn đổi thì đổi. Tôi nghĩ có lẽ mẹ nhớ chị Mận, nên lấy cái tên chị đã chọn. Tôi thấy thế cũng hay. Tôi định bảo mẹ, bao giờ chị Mận về, chị biết em tôi trùng tên con chị, chắc chị cười.

Mẹ thay tã cho em dưới ánh đèn dầu. Tôi cầm đèn soi giúp. Lúc mẹ nghiêng đầu thằng bé sang một bên, tôi thấy trước tai trái nó có một cái mụn thịt nhỏ, bé như hạt tấm.

Tôi buột miệng.

"Ơ, giống tai anh Khiêm chồng chị Mận."

Tay mẹ khựng lại. Rồi mẹ quấn tã tiếp, nhanh hơn, mạnh hơn.

"Bố mày cũng có. Mày bé quá, mày không nhớ."

Bố tôi đi khi tôi mới mười tuổi. Lần về phép tháng Tư, bố ở có mười ngày, ngày nào cũng đi thăm đồng đội. Tôi cố nhớ tai bố mà không nhớ ra. Tôi chỉ nhớ bố có mùi thuốc lào và hay xoa đầu tôi bằng bàn tay chai sạn.

Tôi hỏi về chị Mận. Lần này mẹ trả lời, giọng đều đều như đọc thuộc.

"Mận được người ta cứu ra rồi. Đưa lên viện ngoại thành. Chắc đẻ rồi. Rồi chắc về quê chồng dưới Nam Định. Con đừng sang bên ấy hỏi han lung tung."

Tôi tin. Tôi muốn tin. Người khiêng ra từ cái hố đêm ấy, bàn tay buông thõng, chắc là bà Cả Nhỡ, hay một ai khác. Không phải chị Mận. Chị Mận còn phải về lấy cái ảnh cưới trong hộp bánh quy.

Đêm ấy mẹ dậy cho em bú mấy lần. Có một lần tôi tỉnh giấc thấy mẹ ngồi trên giường, ôm thằng bé, vai rung lên mà không có tiếng. Tôi nằm im giả vờ ngủ.

Sáng hôm sau mẹ nhóm bếp đun nước. Tôi ra sau sân lấy củi thì thấy trong đống tro bếp, lẫn với than, có một mẩu vải trắng chưa cháy hết. Tôi nhặt lên. Mẩu vải bằng hai đốt ngón tay, mép cháy quăn, xỉn khói. Ở góc có mấy mũi chỉ đỏ, thêu thành nửa một nét gì đó, như một cái que chéo.

Tôi cầm mẩu vải đứng ngây ra. Mẹ ở trong nhà gọi tôi mang củi vào. Tôi bỏ mẩu vải vào túi áo.

Tối hôm ấy trời rét hơn mọi hôm. Mẹ và em ngủ trong gian trong, tôi nằm cạnh. Bếp đã tắt từ chập tối, mà tôi vẫn ngửi thấy mùi khói. Không phải mùi củi, mùi rơm. Là mùi khói của đêm hai mươi sáu, khét, lẫn mùi gạch nung và mùi nước bẩn.

Rồi có tiếng gõ cửa. Gõ khẽ, bằng đốt ngón tay. Gõ như sợ làm vỡ cánh cửa.

"Liên ơi."