Chương 4: Mâm cháo ngoài cửa rào

Sáng ra sợi dây thép không còn buộc ở then cửa. Nó được tháo ra, quấn lại thành một cuộn tròn trịa, đặt ngay ngắn trên đầu cọc tre. Then gỗ vẫn gài. Quấn kiểu đó là kiểu người làm lưới quấn dây thừng thừa, vòng nào khít vòng đó, không một vòng nào chồng lên.

Nga đứng nhìn cuộn dây thép rất lâu. Rồi Nga nói, giọng bình thường mà tay run:

"Eng đi hỏi mệ Thơm đi."

Mệ Thơm ở cuối xóm Đoài, tám mươi mốt tuổi, góa chồng từ hồi chống Mỹ. Làng có ai chết biển, có ai đau ốm không rõ nguyên do, có nhà mô động chuyện chi, người ta đều tìm mệ. Mệ không xem bói, không bắt ấn, chỉ cúng. Nhà mệ thấp, mái lợp tôn, trước hiên phơi đầy những nắm lá ngải với lá bưởi khô.

Tôi kể cho mệ nghe hết. Giấc mơ, câu nói, vệt cát, mảnh lưới, tiếng dép, người đàn bà Nga thấy, cuộn dây thép. Kể tới đâu mệ gật tới đó, nhai trầu bỏm bẻm, không ngắt lời. Kể xong, mệ nhổ bã trầu vô cái ống bơ, chùi miệng bằng cái khăn vải.

"Đứng ngoài rào mà nỏ vô là vong có lễ. Hắn nỏ phá. Hắn chờ eng ra mời."

Tôi hỏi mời rồi thì răng.

"Rồi eng trả cho hắn cái eng nợ. Nợ chi thì eng phải tự nhớ, mệ nỏ biết thay eng được."

Mệ nhìn tôi, mắt đục mà sắc.

"Mà mệ hỏi eng. Con Nhàn chết biển, đúng nỏ?"

Tôi nói đúng.

"Vong chết biển đi về thì chân trần. Nước nhỏ từ tóc, từ áo, chân trần đi trên cát nỏ để dấu. Mệ cúng vong biển sáu chục năm, chưa vong mô mang dép." Mệ nhíu mày, nhai trầu tiếp. "Vong ni lạ. Mà thôi, chiều ni mệ qua."

Chiều đó mệ Thơm qua nhà tôi, chống gậy, sau lưng có đứa cháu gái xách cái giỏ. Mệ bày một mâm nhỏ ngay ngoài cửa rào, trên cát: một bát cháo trắng, một đĩa muối gạo, một bộ áo giấy màu tím, ba nén hương, một chén nước. Mệ quỳ xuống cát, khấn bằng giọng đều đều như đọc thuộc, có tên tôi, tên Nhàn, tên làng. Cuối cùng mệ nói to:

"Nhàn ơi. Có cháo, có áo. Chừ con nhận rồi con đi cho thằng Lộc yên. Hắn nợ chi con thì con nói cho hắn nhớ. Đừng đứng đây mà chờ, con ơi."

Tôi quỳ cạnh mệ. Khói hương lại bay rạp về phía nam.

Mệ Thơm nhìn khói hương, rồi nhìn tôi, không nói gì. Lúc đứng dậy, mệ chống gậy hơi lâu, đứa cháu phải đỡ.

Đêm đó tôi mơ lần thứ ba.

Lần này không phải đứng yên. Người con gái tóc ướt đứng sát cửa rào, hai bàn tay nắm lấy tấm phên tre, nắm chặt tới mức tôi nghe tre kêu răng rắc. Tấm phên cong vào phía trong sân, từng nan tre bung ra khỏi lỗ đan. Nước từ tóc nhỏ xuống không còn lộp độp nữa mà chảy thành dòng, chảy xuống cát, chảy qua dưới tấm phên, chảy vô sân nhà tôi, lan tới tận chân bậc cửa.

"Anh còn nợ em một lời hứa."

Giọng vẫn nhỏ, mà gần hơn. Như người nói ngay bên tai.

Tôi tỉnh dậy trong tiếng kêu của chính mình. Nga đã ngồi dậy, bật đèn. Ngoài kia, rất thật, không phải trong mơ, có tiếng tre gãy. Một tiếng "rắc" khô, rồi im.

Hai vợ chồng ngồi trên giường tới sáng, không ai dám ra.

Sáng ra tôi mở cửa. Tấm phên cửa rào bị bẻ cong vào trong. Ba nan tre ở giữa gãy gập, đầu nan tua ra trắng xoá, như có hai bàn tay vừa nắm vừa bóp. Chỗ gãy cao ngang ngực một người đàn bà.

Mâm cúng ngoài cửa rào vẫn còn. Bộ áo giấy còn nguyên, không ai đốt, không bị gió thổi bay. Đĩa muối gạo còn nguyên. Chỉ có bát cháo là khác. Cháo trắng biến đâu mất. Trong bát đầy nước, nước mặn, tôi nhúng ngón tay vô nếm thử, mặn chát như nước biển ngoài khơi. Dưới đáy bát lắng một lớp cát mỏng, cát trắng lẫn những hạt đen lấm tấm.

Nga đứng sau lưng tôi. Nga không khóc. Nga chỉ đi vô buồng, lấy cái giỏ cói, xếp vô đó mấy bộ quần áo.

Tôi hỏi Nga đi mô.

"Em về bên mạ mấy bữa."

Tôi nói Nga đừng sợ, để tôi tính. Nga cài cái giỏ, nhìn tôi, mắt ráo hoảnh.

"Em nỏ sợ ma, eng ạ. Em sợ eng. Eng ngủ mà kêu tên người ta, thức mà nỏ nói với em một lời. Em đi mấy bữa. Eng nhớ cho ra eng hứa chi với người ta. Nhớ ra thì eng gọi em."

Nga đi bộ ra đầu xóm đón xe lôi. Tôi đứng ở cửa rào gãy nhìn theo cái nón lá của Nga nhỏ dần trên con đường cát.

Lúc quay vô, tôi thấy trên cái cọc tre cạnh cửa, chỗ đặt cuộn dây thép, có một sợi cước xanh buộc vòng quanh cọc. Thắt bằng đúng cái nút xoắn hai vòng luồn ngược.