Chương 10: Mở hết các cửa

Cường không xuống bếp. Anh ta đứng ở đầu cầu thang nghe cho đến khi tiếng bát đũa thưa dần rồi tắt. Rồi anh ta khóa cửa buồng, đưa chiếc chìa buộc dây dù đỏ cho tôi, cùng cuộn băng dính cũ.

"Anh giữ hộ tôi. Mai tôi lên công an. Tôi cần có người biết tôi đi."

Sáng hôm sau, tôi đứng ở cổng công an thành phố nhìn Cường đi vào. Anh ta vẫn mặc sơ mi trắng hôm qua, tay cầm một túi ni lông đựng bản sao văn bản từ chối di sản và cuốn vở của Bống. Tôi đưa lại cho anh ta chiếc chìa và cuộn băng dính ở cổng. Anh ta gật đầu với tôi một cái, như người ta chào nhau ở bến xe.

Hồ sơ vay bị bác ngay trong tuần. Trưởng phòng ký tờ trình không nhận tài sản, chuyển sang pháp chế, không nói với tôi câu nào.

Cường bị khởi tố về tội làm giả con dấu, tài liệu. Vụ ngạt khí than năm 2014 được mở lại. Người ta khám nghiệm cánh cửa buồng, chụp những dấu tay đen và vết móng cào, lấy lời khai của Toàn, của bà Nhàn, của tôi. Cuộn băng dính và chiếc chìa được cho vào túi niêm phong, có dán số.

Tháng Sáu năm sau, tòa xử. Cường nhận hết, không mời luật sư. Tội làm giả tài liệu cộng với tội vô ý làm chết người, tổng hợp chín năm tù. Sổ đỏ bị hủy. Phần của anh Tùng theo luật về bên ngoại, bà mẹ chị Hoa ở Trực Ninh. Phần của Cường, anh ta làm giấy từ trong trại giam, xin để cả căn nhà làm nơi thờ anh chị và hai cháu.

Nhưng chuyện ấy là về sau. Còn trước đó, khi Cường mới vào trại tạm giam được ít hôm, nhà ấy được mở cửa.

Hôm ấy là ngày giỗ thứ sáu của cả nhà anh Tùng. Lần đầu tiên có người làm giỗ cho họ trong chính căn nhà của họ. Bà Lụa, mẹ chị Hoa, từ Trực Ninh lên từ sáng sớm, đi cùng mấy người cháu. Bà Nhàn mang sang cái chổi rơm và một xô nước. Toàn mang thang. Tôi đến với Hằng và con Na.

Chúng tôi bóc hết băng dính. Từ gian ngoài vào đến bếp, từ bếp lên tầng hai. Toàn đứng trên thang, tôi đứng dưới đỡ, những dải băng nâu rơi xuống thành đống như vỏ rắn lột. Băng dính bóc ra lần này không dán lại nữa.

Ô thông gió trên tường bếp được moi hết giấy báo nhét bên trong. Giấy cứng như bìa, ố vàng. Toàn gỡ một tờ ra, vuốt phẳng trên đầu gối. Tờ báo tỉnh, số ra ngày mười hai tháng Mười hai năm 2014, một ngày trước cái đêm ấy. Toàn nhìn tờ báo, rồi lặng lẽ gấp nó lại, bỏ vào túi áo.

Rồi chúng tôi mở hết các cửa. Cửa sổ dọc hành lang, cửa sổ bếp, cửa sổ buồng trên, cả cửa bếp ra ngõ sau. Gió mùa đi một mạch từ ngõ sau ra mặt phố, lùa qua cả căn nhà ống dài hun hút. Tôi đứng giữa hành lang, hít một hơi đầy, đến tận đáy ngực.

Mùi cơm mới không còn. Chỉ còn mùi bụi, mùi gỗ cũ, mùi nước lau nhà bà Nhàn pha bồ kết.

Cái lò than trong góc bếp lạnh ngắt. Tôi chạm vào nó lần cuối, thành lò lạnh như sắt để ngoài sương. Toàn bê nó ra ngõ sau, lấy búa đập bẹp, vứt vào đống rác.

Bà Lụa không đụng vào cái mâm cho đến lúc chúng tôi lau xong nhà. Rồi bà quỳ xuống chiếu, tháo từng cái bát ra khỏi mâm, mang ra bể nước rửa. Rửa lâu lắm, bát nào cũng kỳ đi kỳ lại. Rửa xong, bà lau khô bằng vạt áo, đặt lại vào mâm nhôm.

Mâm giỗ hôm ấy bà nấu trên bếp ga mượn của hàng xóm. Cơm gạo tám thơm Hải Hậu, như con gái bà vẫn nấu. Rau muống luộc, đĩa đậu rán, bát canh cua. Bà đơm cơm vào những cái bát cũ ấy, một bát cho từng người, đủ cả nhà. Rồi bà đơm thêm một bát, đặt riêng một bên, gác đôi đũa ngang miệng bát.

"Phần chú nó," bà nói, không nhìn ai. "Con Hoa nó dặn thế thì để thế."

Bà thắp hương trên ban thờ. Ảnh ông cụ Hiển được lau sạch, đặt bên cạnh là ảnh anh Tùng chị Hoa chụp ngày cưới, và ảnh hai đứa nhỏ cắt ra từ một tấm ảnh chụp ở công viên Vị Xuyên. Con bé Bống tóc buộc chun, mặc áo len cũ. Nó cười, khuyết một cái răng cửa.

Na đứng cạnh tôi, nhìn tấm ảnh rất lâu. Nó không nói gì. Rồi nó lấy trong túi áo ra một cái kẹp tóc hình con bướm của nó, đặt lên ban thờ, cạnh đĩa quýt. Hằng nắm chặt tay tôi.

Từ hôm ấy tôi không còn khó thở về đêm. Không còn mơ thấy hành lang, không nghe tiếng đập cửa. Na không bao giờ nhắc đến Bống nữa. Chỉ có một lần, mùa đông năm sau, nó vẽ một bức tranh ở lớp mẫu giáo, một căn nhà hai tầng cửa sổ nào cũng mở toang. Hằng mang về, kẹp vào sổ.

Căn nhà phố Hàng Tiện giờ là nhà thờ của gia đình anh Tùng. Bà Lụa ở xa, gửi chìa cho bà Nhàn. Sáng nào bà Nhàn cũng sang mở cửa sổ, chiều sang đóng lại, chỉ cài then, không dán gì.

Năm nào đến ngày giỗ tôi cũng ghé, mang một nải chuối. Năm ngoái, ngồi ở hàng nước, bà Nhàn kể với tôi một chuyện mà bà bảo đừng kể cho ai.

Giỗ xong, bà rửa bát, úp hết vào mâm, đậy lồng bàn cẩn thận rồi mới khóa cửa về. Sáng hôm sau sang mở cửa sổ, năm nào cũng thế, có một cái bát đã được lật ngửa lên. Bát sạch, không có cơm. Đôi đũa gác ngang miệng bát.

Bà không úp nó lại. Bà để nguyên đến giỗ sau.

"Thằng Cường còn mấy năm nữa mới ra," bà nói, rót cho tôi chén chè. "Nhà nó còn chờ nó về ăn cơm."