Chương 7: Tấm ảnh đầy tháng

Chị Quyên không cho tôi mang tấm ảnh đi. Chị nói đồ của bà, phải người nhà ký nhận. Tôi chụp lại cả hai mặt bằng điện thoại, chụp ba lần cho rõ, rồi chụp thêm tấm ảnh bà Lài nằm trên giường, ống thở luồn qua mũi. Tôi xin số điện thoại của chị. Chị ghi lên vỏ bao thuốc, đưa cho tôi, dặn có gì gọi liền, bà yếu lắm rồi.

Tôi chạy xe về Nha Trang trong mưa. Qua cầu sông Cái, nước dưới chân cầu cuộn đục ngầu. Tôi nghĩ suốt đường về mình sẽ nói gì với bà Thục, nói thế nào. Tới khách sạn thì tôi chưa nghĩ ra được câu nào.

Bà Thục đang ở quầy, xem sổ giao ca. Tôi không nói gì. Tôi đưa điện thoại cho bà, mở sẵn tấm ảnh.

Bà nhìn. Ban đầu bà chỉ nhìn như người ta nhìn một tấm ảnh cũ của nhà ai. Rồi bà phóng to. Ngón tay bà dừng ở cô gái mặc áo bà ba, mặt tròn, cười hiền.

"Má," bà nói. Nhỏ, như nói với chính mình. "Má cô hồi con gái. Ở nhà cô có một tấm, cũng cười dị."

Rồi ngón tay bà dịch sang cô gái mặc áo dài trắng đang ôm đứa bé. Bà nhìn lâu. Tôi thấy hàm bà cứng lại. Tôi vuốt sang tấm ảnh chụp mặt sau. Bà đọc. Bà đọc lại lần nữa, môi mấp máy.

"Thục, đầy tháng. Đà Lạt, tháng Mười năm 1964."

Bà đặt điện thoại xuống quầy, úp mặt màn hình xuống. Bà đứng im lâu đến mức chú Tâm ở ngoài cổng cũng quay vào nhìn.

Rồi bà nói, giọng đều, chậm, như người đọc lại một tờ giấy đã thuộc lòng:

"Giấy khai sinh của cô ghi sanh tháng Chín năm sáu tư, tại Ninh Hòa. Khai muộn, năm sáu lăm mới khai. Cô hỏi má sao hổng có tấm hình nào hồi cô nhỏ, má nói nhà nghèo lấy đâu chụp. Ba cô đi biển chết, cô hỏi chết ngày nào để làm giỗ, má nói hổng nhớ."

Bà ngưng. Tay bà đặt trên mặt quầy, ngón cái miết đi miết lại một vết xước trên gỗ.

"Năm nào gần Tết má cũng dắt cô xuống đứng ngoài cổng. Bà áo dài trắng trên cửa sổ đó. Cô vẫy tay, bà hổng vẫy lại. Bà chỉ đứng."

Tôi kể cho bà nghe tất cả những gì tôi biết. Anh Kha leo hang yến, rớt xuống ghềnh tháng Ba năm sáu tư. Cô Út Lài bị đưa lên Đà Lạt nửa năm. Huệ theo lên, về thì nghỉ làm, về Ninh Hòa, có con gái liền. Viện dưỡng lão Phước An, phòng mười hai, cái ống thở, cái bình nước sủi bọt lục bục, tiếng tít đều đều, mùi dầu cù là, ngón tay bà Lài đè lên nút chuông mỗi đêm. Hai bàn tay ướt mặn.

Bà Thục nghe hết. Bà không khóc. Bà chỉ hỏi một câu:

"Bà còn sống?"

Tôi nói dạ, nhưng chị Quyên nói bà yếu lắm. Bà Thục gật đầu. Bà nói mai sáng sớm bà đi Diên Khánh. Rồi bà nói đêm nay bà ở lại quầy với tôi.

Đêm đó không mưa. Gió nhẹ, biển êm. Bà Thục ngồi ghế bên cạnh tôi, mặc áo khoác len, hai tay ôm ly trà nóng. Chú Tâm không ra cổng. Chú ngồi ở ghế dài trong sảnh, tắt radio, ngó lên cầu thang.

Khuya, đèn tuýp chớp. Con tắc kè trên trần đang kêu thì dứt giữa chừng. Mùi dầu cù là trôi xuống cầu thang, nhẹ, ấm, không còn đặc như đêm mưa.

Đèn 204 sáng. Chuông reo.

Tôi đưa tay định nhấc. Bà Thục giữ tay tôi lại. Bà nhấc ống nghe lên, áp vào tai. Tôi ngồi sát, nghe được tiếng lục bục, tiếng tít, rồi tiếng thở dài, mệt, như người leo cả trăm bậc thang mới tới.

"Huệ hả?" giọng ấy hỏi. "Huệ, con nhỏ lớn chưa Huệ? Nó có còn đứng ngoài cổng hông?"

Bà Thục mở miệng mà không ra tiếng. Ly trà trong tay bà nghiêng, trà chảy ra mặt quầy. Bà để mặc. Bà nuốt xuống một cái, rồi nói, giọng run như giọng một đứa nhỏ:

"Dạ... con đây. Con là Thục. Con lớn rồi."

Đầu dây im bặt. Tiếng lục bục ngưng. Tiếng tít ngưng. Tôi tưởng máy cúp. Tôi tưởng bà Lài đã đi.

Rồi tôi nghe một tiếng thở hắt ra, rất dài, như người buông một gánh nặng mang trên vai mấy chục năm. Tiếp theo là tiếng khóc. Không lớn. Tiếng khóc của người già, khô, đứt quãng, không có nước mắt nhưng có hơi.

"Thục," giọng ấy nói. Chỉ một chữ. Rồi lần nữa. "Thục."

Bà Thục áp trán xuống mặt quầy, ống nghe vẫn kề tai. Vai bà rung.

"Má viết cho con," giọng ấy nói, lần đầu tiên xưng má. "Năm nào cũng viết. Mười bốn lá. Má để trong hộp thiếc. Bữa người ta lên lấy nhà, má hổng kịp lấy. Má nhét dưới bậc thứ bảy. Con kêu người ta cạy ra, nghen con."

Rồi máy cúp. Đèn 204 tắt.

Bà Thục ngồi dậy, đặt ống nghe về giá. Bà đứng lên, đi tới chân cầu thang, bước lên từng bậc. Một, hai, ba. Tới bậc thứ bảy bà dừng, quỳ xuống, áp lòng bàn tay lên mặt gỗ.

Tôi cầm đèn pin đi theo. Dưới ánh đèn, quanh lòng bàn tay bà, mặt gỗ bậc thứ bảy đang rịn ra những hạt nước nhỏ li ti, mặn, như hơi thở đọng trên mặt kính lạnh.