Chương 4: Con gái người thợ đẽo

Thằng Thắng về lúc gần sáng, dựng xe dưới hiên rồi lăn ra ngủ. Tôi đợi nó dậy, tới trưa mới hỏi được. Tôi kể chuyện cái gốc cưa ở góc rẫy, chuyện người làm công bỏ về.

"Con có cưa gì đâu bố. Con phát bụi thôi. Cái cọc ấy chắc gãy từ trước rồi."

"Gãy thì gãy mục. Bố nhìn tận mắt, vết cưa còn trắng."

Nó nhún vai, bảo chắc người làng vào lấy gỗ, gỗ mả người ta còn bán được cho mấy ông làm đồ lũa dưới phố. Nói xong nó đi ra bể rửa mặt, rửa rất lâu. Tôi nhìn theo lưng nó, có cái gì đó trong bụng gợn lên mà tôi không gọi được tên. Tôi bỏ qua. Con mình, mình tin.

Chiều ấy tôi lại sang làng, lần này đi bộ tắt qua rừng khộp. Lá khô ngập mắt cá, mỗi bước đi kêu rào rạo. Tôi để ý mình cứ ngoái lại sau lưng.

Thơn ngồi ở sân nhà, đang vá cái lưới đánh cá suối. Thấy tôi, nó đứng dậy, không mời vào. Tôi bảo tôi muốn gặp người nhà Ama Blơi. Thơn nhìn tôi lâu, rồi dẫn tôi đi qua mấy nóc nhà, tới một cái nhà sàn thấp, cột gỗ đã đen bóng vì khói. Dưới gầm sàn chất củi, treo mấy quả bầu khô.

Dưới gầm sàn, nằm trên đống vỏ trấu, là con Mực nhà tôi.

Nó nhận ra tôi. Nó vẫy đuôi, nhưng không đứng dậy, không chạy ra. Cổ nó trơn, không có vòng. Tôi gọi tên nó. Nó cúi đầu xuống hai chân trước, mắt nhìn tôi mà như nhìn qua tôi.

Một người đàn bà bước xuống cầu thang. Chị chừng bốn mươi, người nhỏ, da sạm, tóc búi sau gáy, mặc váy dệt màu chàm có viền đỏ, khoác cái áo len cũ. Thơn nói với chị mấy câu bằng tiếng Jrai. Chị gật, nhìn tôi.

"Con chó của chú hả?"

Tôi bảo vâng, tôi mua của một nhà trong làng năm ngoái. Chị bảo đúng rồi, nó đẻ ở nhà chị, mẹ nó là chó nhà chị. Sáng nay chị dậy đã thấy nó nằm đó. Không có ai dắt về. Không có vòng cổ.

Chị tên là H'Lun. Chị mời tôi ngồi trên bậc thang, rót cho tôi một bát nước chè xanh nấu, chát xít lưỡi. Thơn đứng ở sân, không ngồi.

Tôi hỏi chị về Ama Blơi. Chị cười nhẹ, cái cười như người lớn nghe trẻ con nói sai.

"Ama là cha. Người ta gọi cha theo tên đứa con đầu. Ama Blơi là cha của Blơi. Blơi là chị tôi. Tên thật của cha thì chỉ mấy người già còn nhớ, cả làng gọi Ama Blơi từ hồi chị tôi mới đẻ."

Rồi chị kể. Chị kể chậm, có chỗ ngừng lâu, có chỗ nói sang tiếng Jrai với Thơn rồi Thơn dịch lại.

Năm 1996, chị Blơi mười chín tuổi, đẻ đứa con đầu ở nhà. Đẻ khó, ra máu nhiều, đường ra trạm xá mùa mưa lầy tới đầu gối. Chị Blơi chết lúc gà gáy. Đứa bé gái sống được hai ngày thì theo mẹ. Hai mẹ con được chôn chung ở rẫy nhà, chỗ góc giáp rừng khộp, ngày ấy đất đó còn là của nhà chị.

"Cha tôi làm nhà mả cho chị. Cha tôi đẽo tượng giỏi nhất vùng này. Người làng khác cũng tới nhờ cha tôi đẽo."

Hai năm sau, nhà chị làm lễ bỏ mả. Chị kể lễ ấy làm sau mùa thu hoạch, làng mổ heo, uống rượu ché, đánh chiêng mấy ngày. Cha chị đẽo tượng suốt mấy tháng trước đó, chỉ bằng cái rìu với con dao. Chị nhớ cái rìu ấy cán bằng gỗ cà chít, lưỡi mài sáng, cha chị không cho ai đụng vào.

"Bỏ mả rồi thì chị tôi đi hẳn. Về với ông bà. Mả để đó, tượng để đó. Không ai sửa nữa. Nó mục thì cho nó mục."

Năm 2006 Ama Blơi mất, chôn ở bãi mả làng phía bên kia rừng. Năm 2008, chồng chị bệnh nặng, nhà cần tiền, chị bán mảnh rẫy cho ông Phúc. Bán thì bán, nhưng nói trước với ông Phúc cái góc ấy để yên. Ông Phúc giữ lời.

Tôi nghe tới đó thì ngực lại nhói, đúng chỗ bàn tay lạnh trong mơ đêm qua. Tôi kể cho chị nghe giấc mơ. Ông già gầy, áo bộ đội cũ rách vai trái, khố chàm, hai tay khum như ôm. Câu hỏi con tao đâu.

H'Lun ngồi im rất lâu. Nước chè trong bát chị đã nguội.

"Áo bộ đội đó là của chú tôi cho. Cha tôi mặc tới lúc chết. Rách ở vai vì cha tôi vác gỗ."

Chị đặt bát xuống.

"Mả còn yên không chú? Tượng còn đứng không?"

Tôi nghĩ tới cái gốc cưa trắng, tới mặt Thơn tái đi, tới bốn người vác cuốc bỏ về. Tôi nghĩ nếu nói thật, cả làng này sẽ nghĩ nhà tôi phá mả. Người mới lên, đất mới mua, chưa quen ai.

"Còn chị ạ. Còn một bức người ngồi ôm mặt."

Tôi nói vậy. Không sai, mà không thật. Thơn đứng ở sân nhìn tôi, rồi nhìn đi chỗ khác.

H'Lun gật đầu chậm. Chị không hỏi thêm. Tôi đứng dậy xin phép về, gọi con Mực. Nó không đi. Tôi kéo nó ra khỏi gầm sàn, nó ghì bốn chân xuống trấu, rên ư ử. H'Lun bảo cứ để nó ở đây ít hôm.

Lúc tôi đã ra tới cổng, chị gọi với theo.

"Chú. Cha tôi hay nói, cái gì của mả thì để mả giữ. Ai lấy, cha tôi đi đòi."

Tôi về tới nhà khi trời đã tối. Đèn trong buồng thằng Thắng sáng. Lành ngồi ở mép giường nó, tay cầm cái khăn ướt, mặt tái mét. Thằng Thắng nằm co quắp, run cầm cập, người nóng như hòn than.

"Nó lên cơn từ chiều. Nó cứ nói mê. Ông nghe xem nó nói cái gì."

Tôi cúi xuống sát miệng con. Môi nó khô nứt, mắt nhắm nghiền, hai tay ôm chặt lấy ngực như đang ôm một thứ gì nặng.

"Không phải con. Không phải con."