Chương 3: Ông trưởng đoàn mang quà

Ông Hiển đến vào sáng hôm sau, lúc sương còn đọng trên bãi cói.

Ông đi xe đạp Phượng Hoàng, mặc bộ đại cán màu cháo lòng đã sờn cổ, ghi đông treo một túi lưới đựng hai hộp sữa đặc, một gói đường và mấy quả cam. Ông dựng xe ở gốc rơm, đứng ở cổng một lúc mới bước vào. Ông cao, gầy, tóc chải ngược, giọng nói trầm và tròn của người từng đóng kép. Người ta bảo hồi trẻ ông đóng Thiện Sĩ, chồng Thị Kính, đóng hay đến mức con gái các làng theo đoàn đi xem.

U tôi mời ông ngồi ghế tre ngoài hiên. Ông không ngồi.

"Chị Hoà, tôi nghĩ anh Chút ngã đập gáy, sinh ra lẫn. Chị để tôi xin xe của huyện, đưa anh ấy lên trạm xá huyện chụp chiếu."

U tôi chưa kịp đáp thì trong nhà có tiếng gọi.

"Anh Hiển."

Giọng ấy nhẹ, gần như vui, như người con gái gọi người quen ngoài ngõ. Ông Hiển đứng yên. Tôi nhìn thấy yết hầu ông chạy lên chạy xuống.

Bố tôi bước ra cửa. Sáng ấy ông đã tự đội lại khăn, lần này là cái khăn vuông đen của u, buộc mỏ quạ ngay ngắn. Ông mặc cái áo cánh nâu cũ của u, cài cúc đến tận cổ, tay áo ngắn cũn lòi cổ tay đen sạm. Trông ông vừa buồn cười vừa không ai dám cười.

"Anh Hiển đến muộn. Em gọi anh từ hôm kia."

Ông Hiển nói, giọng hơi cao hơn lúc nãy:

"Chút. Mày tỉnh lại đi. Mày làm thế này, chị Hoà với thằng bé nó khổ."

Bố tôi bước xuống bậc hiên, đi đến trước mặt ông Hiển. Ông đi từng bước nhỏ, gót không chạm đất, kiểu đi của đào chèo. Ông nghiêng đầu nhìn ông Hiển, gần lắm, gần đến mức ông Hiển phải ngửa người ra sau.

"Anh Hiển, cái nút thứ ba anh buộc lại chưa?"

Ông Hiển không trả lời. Mặt ông trắng bệch ra, rồi đỏ lên từ cổ. Đám người ngoài ngõ nín thở.

"Nút thứ ba ở góc giàn, phía cột đình bên trái. Anh buộc lại chưa, anh Hiển?"

"Cô ấy nói lảm nhảm," ông Hiển quay sang u tôi, giọng dằn từng tiếng. "Chị thấy chưa. Lẫn rồi."

Rồi ông bỏ túi quà xuống bậc hiên, bước ra cổng. Ông đi nhanh, nhưng đến cổng thì vấp vào bậc gạch, phải vịn cột mới đứng vững. Tôi nhìn thấy bàn tay trái ông bám vào cột. Ngang lòng bàn tay ấy có một vết sẹo trắng, thẳng, dài cả đốt ngón, như bị cái gì sắc cứa qua.

Chiều hôm ấy u tôi mời thầy Lảng.

Thầy Lảng ở xóm Bến, làm thầy cúng mấy chục năm, người gầy như que củi, đeo cặp kính gọng nhựa vá bằng chỉ. Thầy đặt mâm lễ trên phản: một đĩa xôi, một con gà luộc, ba chén rượu, một nắm hương. Thầy khấn rất lâu, giọng đều đều như tụng. Bố tôi ngồi đối diện, hai tay úp lên đùi, nhìn thầy không chớp.

Khấn xong, thầy hỏi:

"Vong là ai, về đây cần gì?"

"Em là Thắm. Em về đóng nốt vai."

"Vai gì?"

"Thị Mầu. Năm ấy em tập chưa xong. Đoàn sắp tan, em đóng nốt một lần rồi em đi."

Thầy Lảng gõ ngón tay xuống mâm, nghĩ một lúc.

"Còn gì nữa không?"

Bố tôi im lặng. Rồi ông quay đầu nhìn ra cổng, nơi ông Hiển đã quay lại từ lúc nào, đứng lẫn trong đám người. Ông không nói gì thêm. Thầy Lảng nhìn theo hướng ấy, rồi rót rượu ra chén, tay hơi run, rượu sóng ra mâm.

Lúc về, thầy kéo u tôi ra góc vườn. Tôi đứng sau bụi chuối nghe được.

"Vong này nó oán, không phải oán chơi. Nó đòi đóng vai thì chị cứ để nó đóng. Chặn nó lúc này là nó ở lì trong người anh Chút, có khi cả đời."

"Thế đóng xong nó đi ạ?"

Thầy Lảng không trả lời ngay. Thầy tháo kính, lấy vạt áo lau.

"Đóng xong thì nó đi. Nếu nó chỉ cần có thế."

Tối hôm ấy ông Hiển họp đoàn ở nhà kho hợp tác cũ. Tôi không được vào, nhưng chị Lụa kể lại cho u tôi lúc ghé qua. Buổi diễn cuối của đợt chia tay sẽ là ở đình Đồng Cói, tối mồng một tháng Mười âm. Thị Mầu sẽ do anh Chút đóng.

"Ông Hiển bảo chiều cô ấy cho xong, cho yên làng," chị Lụa nói, mắt cứ liếc vào trong nhà. "Mà em thấy ông ấy nói như người bị ép."

"Ai ép ông ấy?"

Chị Lụa nhún vai. Chị không nói thêm, nhưng lúc về, chị đứng ở cổng ngoái lại nhìn bố tôi ngồi trên phản rất lâu. Chị là người đóng Thị Mầu suốt đợt diễn. Vai của chị, giờ có người đòi lại.

Khuya, tôi nằm trên phản cạnh bố, mắt mở trừng trừng. Ông ngủ, thở đều. Gần nửa đêm, tôi nghe một tiếng kẹt.

Tiếng kẹt rất khẽ, kéo dài, như một sợi dây thừng bị kéo căng qua một cái gì cứng. Ngừng. Rồi kẹt lần nữa. Tôi nhìn lên xà nhà. Trên xà chỉ có mấy bó cói khô u gác lên, và cái giỏ đựng giống lúa. Không có dây gì cả.

Bố tôi trở mình. Ông nói trong giấc ngủ, giọng đàn bà, khẽ như hơi thở:

"Anh Hiển, tay anh còn đau không?"