Chương 5: Mượn ít hôm

Còn mười ngày đến buổi diễn cuối. Đoàn tập mỗi tối trong đình, và u giao cho tôi một việc: đi theo bố, không rời nửa bước.

Đình Đồng Cói ban đêm khác hẳn ban ngày. Ban ngày người ta ra vào thắp hương, trẻ con đánh khăng ngoài sân. Ban đêm chỉ còn ánh măng-sông treo trên giàn, trắng và lạnh, chiếu vào mấy hàng cột lim đen bóng. Những chỗ ánh đèn không tới thì tối đặc như mực. Gió biển lùa qua cửa võng, đẩy tấm phông vải vẽ cảnh chùa phập phồng như có người đứng sau thở.

Cái gác chuông đã dựng xong. Một tấm ván dày, rộng chừng một sải tay, bắc ngang hai thanh tre ở góc giàn phía cột trái, cao hơn đầu người lớn một đoạn. Bốn góc ván buộc bốn sợi dây chão vào giàn. Ông Hiển tự tay buộc từng nút. Buộc xong, ông còn đu cả người lên thử, rồi mới cho bố tôi trèo lên.

Bố tôi trèo thang tre lên gác chuông, nhẹ như không. Ông đứng trên tấm ván, nhìn xuống sân, rồi bắt đầu hát.

Đoạn Thị Mầu lên chùa là đoạn Thị Mầu trông thấy chú tiểu Kính Tâm, mê mẩn, trêu ghẹo, đòi chú cho mình buộc cái yếm vào cổ chú. Chị Lụa diễn đoạn ấy lẳng lơ, mắt đưa tình, cười nắc nẻ. Cô Thắm trong bố tôi diễn khác. Cô hát lẳng, nhưng mắt không cười. Cô nhìn chú tiểu dưới chiếu mà như nhìn qua chú, nhìn về phía tối sau cột đình.

Phía tối ấy là chỗ ông Hiển đứng.

Ông Tửu ngồi kéo nhị ngay dưới chân giàn. Đến một câu luyến dài, ông bỗng dừng tay. Cả đình im. Bố tôi trên gác chuông cũng dừng.

"Con Thắm ngân câu ấy dài hơn," ông Tửu nói, giọng run. "Dài thêm hai nhịp. Nó ngân thế, tôi phải kéo theo, cả đoàn quen."

Bố tôi nhìn xuống ông Tửu. Rồi ông hát lại câu ấy, ngân dài hơn đúng hai nhịp. Ông Tửu kéo theo. Kéo được nửa câu, ông buông cần nhị, cúi mặt xuống, vai rung lên.

Hôm sau tôi tìm ông Tửu ở nhà. Ông ở một mình cạnh đình, làm thủ từ, mỗi ngày quét sân, thắp hương. Tôi hỏi ông về năm 1979. Ông vấn điếu thuốc lá, châm, rít một hơi, rồi mới trả lời.

"Hôm ấy tao ngồi chỗ ấy, đúng chỗ ấy, dưới chân giàn. Đoàn tập từ sáng. Đến khi tao đến thì đã có hai người ở đình rồi."

"Ai hả ông?"

"Ông Hiển. Với bố mày."

Tôi chờ ông nói tiếp. Ông không nói tiếp. Ông chỉ nhìn tôi qua làn khói, rồi bảo tôi về, đừng hỏi chuyện người lớn.

Đêm thứ sáu của đợt tập, lúc về đến nửa đường tôi mới nhớ ra đã bỏ quên cái nón ở hậu trường. U dặn nón mới, mất thì ăn đòn. Tôi chạy ngược lại.

Đình đã tắt đèn. Măng-sông đã được ông Tửu tháo xuống, cất vào gian kho. Vậy mà vừa bước qua cổng tôi đã ngửi thấy mùi dầu hoả, nồng, ấm, như có một ngọn đèn đang cháy ngay cạnh mũi. Tôi đứng lại ở bậc tam cấp.

Trong đình có tiếng người nói. Tôi nhận ra ngay. Đó là giọng bố tôi. Giọng thật của ông, khàn, trầm, không phải giọng cô Thắm.

"Thắm ơi. Anh xin em. Cho anh mượn ít hôm."

Tôi nép vào cột hiên, nhìn qua khe cửa. Trong đình tối, chỉ có ánh trăng xiên qua cửa võng. Bố tôi quỳ trên chiếu, ngay dưới chân giàn, mặt ngửa lên tấm ván gác chuông. Ông chắp hai tay trước ngực.

"Xong việc anh trả. Anh nợ em mười bốn năm rồi. Em cho anh mượn ít hôm thôi."

Trên giàn tre, không có ai. Nhưng tấm ván gác chuông khẽ đung đưa. Bốn sợi dây chão kêu kẹt một tiếng, rất dài, như có ai vừa đặt chân lên.

Tôi không lấy nón nữa. Tôi chạy một mạch về nhà, ngã hai lần trên đường đê, đầu gối chảy máu mà không thấy đau.

Tôi không kể với u. Tôi không biết kể thế nào. Tôi mười hai tuổi, và tôi nghĩ mình hiểu: bố tôi đang van xin con ma buông tha cho ông. Ông bị nhập, ông khổ, ông chỉ dám van xin lúc không ai nghe. Tôi thương bố đến nghẹn. Về sau tôi mới biết mình đã nghe ngược câu ấy.

Sáng hôm sau ông Hiển chặn tôi ở đầu ngõ. Ông dúi vào túi áo tôi một tờ năm nghìn, gập làm tư.

"Bố mày ốm nặng. Bảo u mày đưa bố mày lên Hà Nội chữa. Tiền chú lo. Đừng để bố mày đóng buổi ấy."

Tôi nhìn ông. Ông cúi xuống sát mặt tôi. Hơi thở ông có mùi rượu, dù trời mới sáng.

"Bố mày là thằng hề. Nó nói gì, người ta cũng cười thôi. Nhưng con ma thì người ta tin. Mày hiểu không?"

Tôi không hiểu. Tôi đưa trả tờ tiền. Ông không cầm, để nó rơi xuống rãnh nước, rồi đạp xe đi.

Tối ấy về nhà, tôi lại nghe tiếng kẹt trên xà. Lần này bố tôi cũng nghe. Ông ngồi dậy trên phản, nhìn lên. Dưới ánh đèn dầu vặn nhỏ, mặt ông không phải mặt cô Thắm, cũng không phải mặt bố tôi lúc diễn. Đó là mặt một người đàn ông đang sợ.

Ông nói rất nhỏ, bằng giọng của chính ông:

"Chưa đến lúc mà. Em đợi anh đã."