Chương 3: Mủ trắng mùa khô

Sáng hôm sau tôi dậy trước cả tổ. Tôi muốn nhìn lại gốc cây đầu xóm khi chưa có ai.

Đường cạo hôm qua đã khô, mủ đông lại thành một sợi dây trắng ngà dính vào vỏ cây, kéo ra dai như dây thun. Nhưng bên dưới nó lại có một đường mới. Rồi gốc bên phải cũng có. Tôi đi dọc hàng cây theo đường mòn ra phía lạch, đếm được thêm bảy gốc nữa có đường cạo tươi, mủ còn rỉ ướt. Cây nào cũng nằm sát đường mòn, cây nào cũng bị cạo đúng một đường.

Tôi về kêu ông Tư. Ông đang cho con chó vàng ăn cơm nguội. Nghe tôi nói, ông đứng dậy, chùi tay vào quần, đi theo tôi không hỏi gì thêm.

Ông đứng trước gốc cao su đầu xóm, nghiêng đầu nhìn đường cạo, rồi đưa ngón tay cái miết theo nó. Ông làm chậm, cẩn thận, như người ta sờ vết thương trên tay con.

"Tay này nghề à nghen. Cạo mỏng, đều, sâu vừa chớm, không phạm vô tượng cây. Thợ học ba năm chưa chắc được vậy."

Tôi hỏi tượng là gì. Ông nói là lớp da non dưới vỏ, cạo phạm vô thì cây u, cây chết. Rồi ông chỉ cho tôi coi chiều của đường cạo. Nó chạy từ trên cao bên phải, xiên xuống thấp bên trái.

"Ở sở này hồi đó tụi tao cạo ngược lại. Trái xuống phải. Cai bắt vậy, ai cạo sai là bị trừ công. Đây là cạo kiểu..."

Ông nói tới đó thì ngưng. Ông bặm môi, quay qua nhìn hàng cây dài tít tắp. Tôi chờ. Ông không nói tiếp.

Tôi hỏi ông, mùa này cây ra mủ nhiều vậy sao. Ông lắc đầu. Mùa khô cây thay lá, mủ cạn, sở nào cũng nghỉ cạo từ cuối năm. Có cạo cũng rỉ được vài giọt rồi thôi. Ông chỉ vào vệt mủ chảy dài tới gốc, chảy tràn ra lá khô thành một vũng nhỏ trắng đục.

"Còn cây này nó chảy như máu."

Ông nói xong thì đi về. Con chó vàng chạy theo, tới gần gốc cây thì nó vòng ra xa, cụp cái đuôi cụt xuống, không chịu đi ngang chỗ đó.

Lúc tôi về tới căn của tổ thì nghe con Lụa la. Nó đứng trước vách, chỉ cây đinh. Cái khăn rằn chị Nguyệt treo tối hôm qua không còn trên đó.

Cả tổ lục tung chỗ ở. Lật đệm cói, lục ba lô, soi dưới nền gạch. Không có. Cửa thì cài then trong, chấn song cửa sổ thì sát nhau không lọt nổi bàn tay. Chị Nguyệt mặt trắng bệch, mà vẫn cố nói chắc chuột tha. Không ai tin. Chuột không tha nổi một cái khăn dài gần hai thước.

Anh Sáu hối đi gánh hàng. Hôm đó tụi tôi đi muộn hơn thường lệ, mặt trời đã lên khỏi ngọn cây, nắng xiên qua những cành trơ trụi thành từng vạch dài trên đất đỏ. Đi được một quãng thì tôi để ý dưới chân mình có những giọt trắng.

Giọt mủ cao su. Rớt trên lá khô, cách nhau chừng một bước chân, đều đặn, như có người vừa đi vừa xách cái chén mủ đầy sóng sánh. Hàng giọt chạy ngay giữa đường mòn, từ phía đầu xóm ra.

Tôi kéo áo Tấn chỉ. Tấn nhìn rồi nói chắc mủ từ mấy cây bị cạo rớt xuống. Nhưng đường mòn cách hàng cây cả sải tay.

Gần tới khúc quẹo trước con lạch thì hàng giọt mủ dừng. Anh Sáu cũng dừng.

Trên đường mòn, cái khăn rằn nằm đó. Gấp vuông vức, bốn góc khít, ướt sương. Đúng cái khăn đã treo trên vách nhà tụi tôi tối qua. Tôi nhận ra cái ô đỏ bạc, nhận ra một chỗ sợi bị sút ở góc.

Lần này anh Sáu không cần cây que. Anh nhìn quanh khăn một chút, rồi chỉ cho cả hàng thấy. Ngang qua đường mòn, cách mặt đất một gang tay, có một sợi dây thép mảnh căng giữa hai gốc cây, đã sơn đen cho khỏi loáng. Một đầu dây cột vào một trái lựu đạn giấu dưới đám lá.

Cái khăn đặt ngay trước sợi dây, cách nó đúng một bước.

Tổ công binh lại vô gỡ. Anh Sáu đứng hút thuốc, tay cụt ngón run run, nói với chị Nguyệt mà như nói với chính ảnh:

"Hai lần. Hai lần rồi đó."

Chiều đó con Lụa đốt ba cây nhang cắm xuống đất ngay chỗ cái khăn, lạy ba lạy, khấn anh bộ đội linh thiêng. Chị Nguyệt cầm cái khăn về, lần này không treo, mà xếp vô cái hộp đạn rỗng, đậy nắp, chặn lên trên một cục gạch.

Tôi đứng nhìn cục gạch, rồi nhìn ra đầu xóm.

Từ chỗ đó tôi thấy rõ hai gốc cao su già. Gió chiều không có. Mà giữa hai gốc, đám lá khô trên mặt đất cứ bị thổi dạt qua lại, dạt qua lại, theo đúng một nhịp. Nhịp của một cái võng đang đưa, mà mép võng quệt xuống sát đất.