Chương 7: Người khách họ Hà

Chủ nhật anh Quân về. Lần này anh đi xe con, tự lái, không mặc sơ mi trắng mà mặc áo len cũ, mắt thâm như mấy đêm không ngủ. Anh vào xưởng, nhìn đống ván gụ phủ bạt ở góc, rồi nhìn tôi. Tôi không chào. Tôi cúi xuống xắn ống quần lên, cho anh xem cổ chân.

Vết bầm năm ngón tay đã thâm lại thành màu gan gà, rõ từng đốt.

Anh nhìn rất lâu. Rồi anh ngồi xuống cái ghế đẩu, hai tay đan vào nhau đặt trên đầu gối. Bố tôi đứng ở cửa xưởng, khoanh tay, không vào.

"Anh xin lỗi em. Anh nói dối em một nửa."

Anh kể. Bố anh là Hà Văn Thạc, năm nay sáu mươi bảy tuổi, anh ruột cậu Khoa, hơn em hai tuổi. Sau cải cách, ông bà nội anh mất, mấy anh em mỗi người tản một nơi. Bố anh lên Hà Nội làm công nhân cơ khí, lấy vợ, sinh anh. Cả đời bố anh không nhắc đến nhà cũ, không về Ninh Bình, ai hỏi quê thì bảo quê Hà Nội.

"Năm ngoái bố anh bị ung thư gan. Bác sĩ bảo còn một năm, may thì hai năm. Từ hôm biết bệnh, bố anh bắt đầu mơ. Đêm nào cũng mơ thấy chú Khoa đứng ở cuối giường. Ướt sũng. Không nói gì, chỉ đứng."

Bố anh kể cho anh nghe những chuyện năm mươi năm không kể. Chuyện cái sập. Chuyện ông thợ bị đánh. Chuyện đêm tháng Giêng năm ấy.

Đêm ấy bố anh ngủ trên cái phản kê cạnh sập. Gần sáng, chú Khoa bò sang lay bố anh dậy. Người chú lạnh như vừa ngâm nước. Chú thì thào bảo anh ơi, nước lên đến chân em rồi, có người ở dưới chân sập phía tay phải kéo em. Bố anh mười một tuổi, buồn ngủ, gắt em, bảo về chỗ mà ngủ. Chú Khoa bò về sập.

"Đấy là câu cuối cùng bố anh nói với em. Về chỗ mà ngủ."

Anh Quân nói đến đấy thì nghẹn, phải dừng lại. Ngoài sân, mấy con gà mái nhà hàng xóm bới đất lách cách.

Cả nhà anh ngày ấy đều tin ông thợ đã yểm. Bà nội anh, tức mẹ chú Khoa, đi hỏi thầy, thầy bảo có bùa trong đồ gỗ mới đóng, phải tìm người thợ mà gỡ. Ông Phán không cho. Ông bảo nhà ông không sợ thứ thợ nhà quê. Rồi cải cách đến, nhà bị chia, cái sập về tay người khác, chẳng ai còn sức mà nghĩ chuyện gỡ.

"Bố anh bảo, nếu được nằm lại cái sập ấy một đêm thì bố anh sẽ gặp được chú, xin lỗi chú. Anh nghĩ bố anh lẫn rồi. Nhưng anh vẫn đi mua. Bố anh còn được mấy tháng nữa đâu."

Tôi hỏi sao anh mang sập về đúng làng này. Anh bảo trước khi mua, anh mang ảnh cái dấu lưỡi liềm ở vai mộng đi hỏi mấy ông thợ già ở Ninh Bình. Có ông nhận ra ngay, bảo dấu lò Hạ Trạch bên kia sông. Anh nghĩ, sửa sập ở đâu cũng là sửa. Mà sửa ở làng của người đã đóng nó, biết đâu có người còn nhớ, còn biết cách gỡ.

"Anh hỏi gần hết các xưởng ở đây. Anh hỏi nhà nào có cụ ngày xưa đi làm bên Ninh Bình. Ai cũng bảo cụ nhà tôi đi Thanh Hoá, đi Hà Nam. Đến xưởng nhà em là xưởng cuối cùng. Anh nhìn ảnh cụ nhà em lâu, vì cụ là người duy nhất anh thấy có ảnh thờ trong xưởng."

"Còn cái chân sập cuối bên phải?"

"Bố anh nhớ chú Khoa nói thế. Anh chỉ đoán."

Tôi kể cho anh chuyện cụ Lãng. Bùa thuỷ, mạt sắt, cái vong bị trói giờ đi theo người lấy bùa ra. Kể chuyện phải là máu mủ của người yểm, dùng đồ nghề của người ấy, khấn đúng tên cái vong mới gỡ được. Anh Quân nghe, hai tay đan chặt đến trắng cả đốt.

"Tên thì anh biết. Hà Văn Khoa. Sinh năm Bính Tuất. Còn người yểm thì..."

Anh dừng lại. Anh không nhìn tôi. Anh nhìn lên cái trang thờ trên vách.

Bố tôi đứng ở cửa, từ nãy chưa nói câu nào, bỗng hỏi:

"Bố anh có nhớ gì về ông thợ ấy không? Tên, tuổi, mặt mũi?"

Anh Quân nghĩ một lúc. Anh bảo bố anh khi ấy còn bé, chỉ nhớ lờ mờ. Nhớ ông thợ hay hát chèo. Nhớ ông có cái đục bé tí mài mỏng như lá lúa. Nhớ ông đẽo cho chú Khoa con quay gụ, chú quý như vàng.

"À, còn một chuyện bố anh hay kể. Ông thợ đẽo hai con quay giống hệt nhau. Một cho chú Khoa. Một con ông ấy giữ lại. Chú Khoa hỏi xin nốt, ông ấy không cho. Ông ấy bảo con này để dành cho con trai bác, vợ bác mới cưới, sang năm có con thì bác cho nó."

Không ai nói gì. Tôi nghe tiếng bố tôi thở ở cửa xưởng, nặng và chậm.

Rồi bố tôi quay người, đi thẳng ra ngõ. Không nói đi đâu. Dáng bố đi nhanh, hơi lệch sang một bên, như dáng ông tôi ngày xưa những hôm trời trở gió, cái chân phải đau.

Anh Quân nhìn theo bố tôi. Rồi anh nhìn tôi. Tôi hiểu anh đang nghĩ cái điều mà tôi đã cố không nghĩ từ hôm ở nhà bà Lựu về.

"Em ơi. Cụ nhà em tên là gì?"