Chương 3: Cô y tá về hưu

Tôi không kể chuyện cái tủ với ai. Tôi phơi cái áo blu ở góc hầm, đến trưa vẫn chưa khô, đành mặc áo phông đi làm. Bà Tư nhìn cái áo blu treo đó, rồi nhìn tôi, không hỏi. Chiều hôm ấy, lần đầu tiên bà bảo tôi về sớm.

Tôi không về. Tôi đạp xe sang chợ Rồng tìm dì Hằng, hỏi dì có quen ai làm ở viện từ hồi xưa không. Dì đang tráng bánh, tay không dừng, mắt dán vào nồi hơi.

"Hỏi làm gì?"

Tôi bảo con muốn biết chỗ mẹ nằm. Dì im một lúc lâu, đến khi tấm bánh trên vải chín quá, rách đôi lúc dì cuộn. Dì vứt tấm bánh vào rổ hỏng.

"Hỏi cô Nhàn. Ngày xưa ở khoa Truyền nhiễm. Nhà ở ngõ sau đình Vị Hoàng. Mà mày hỏi thì hỏi, về đừng kể với dì."

* * *

Cô Nhàn đã ngoài sáu mươi, về hưu được mấy năm. Cô ở một mình trong căn nhà ống hẹp, tầng dưới để chiếc xe đạp Phượng Hoàng với mấy chậu hoa ngâu. Cô gầy, tóc cắt ngắn, nói giọng chậm của người quen dặn dò bệnh nhân. Nghe tôi nói tên mẹ, cô đặt ấm chè xuống, nhìn tôi rất kỹ, nhìn cả hai tay tôi đặt trên đầu gối.

"Cháu là con Nguyệt à? Con bé Cún?"

Tôi giật mình. Cún là tên ở nhà của tôi. Từ năm tôi mười tuổi, không ai gọi tôi như thế nữa, kể cả dì Hằng.

Tôi hỏi cô về trận dịch năm 1986. Cô kể, giọng đều như đọc biên bản. Mùa thu năm ấy nước sông Đào lên to, phố ven sông ngập cả tuần. Nước rút thì tả bùng ra. Viện không đủ giường, không đủ dịch truyền, khoa Truyền nhiễm kê thêm giường ra cả hành lang. Ca nặng nhất, ca nào ở phố sát bờ, thì đưa xuống tầng hầm.

"Tầng hầm có một phòng cũ, hồi chiến tranh làm hầm tránh bom cho mổ cấp cứu. Sát cống thoát của viện, tiện đổ nước thải. Người ta kê vào, gọi là phòng không. Không số. Vì không ai muốn đánh số cho nó."

"Bây giờ nó đâu hả cô?"

"Năm sau người ta xây bít lại. Cuối hành lang, cạnh kho vải ấy."

Tôi nghĩ đến bức tường quét vôi, đến vệt ẩm hình cánh cửa. Tôi cầm chén chè, thấy chè đã nguội từ lúc nào.

* * *

Tôi hỏi cô, mẹ cháu nằm phòng ấy đúng không. Cô không trả lời ngay. Cô đứng dậy, đi ra cửa, kéo tấm rèm che nắng xuống, dù nắng chiều đã nhạt.

"Phòng ấy có hai giường. Một giường sắt người lớn. Một giường nhỏ, anh thợ mộc của viện đóng thêm bằng ván thùng, kê sát vào. Cô chỉ xuống đấy được ba hôm. Sau đó cô cũng lên cơn sốt, người ta cho cô về nhà."

Tôi hỏi giường nhỏ ấy là của ai. Một đứa trẻ khác cũng bị tả chăng. Cô nhìn tôi, rồi nhìn xuống hai bàn tay tôi một lần nữa. Lần này cô với tay, lật bàn tay trái của tôi lên, ngón cái khô ráp miết qua mu bàn tay.

Ở đó tôi có một vết sẹo nhỏ, trắng, hơi lõm, to bằng hạt đỗ. Từ bé đã có. Dì Hằng bảo hồi ba tuổi tôi ngã vào cái đinh ở chân cầu thang.

Cô Nhàn miết lên vết sẹo ấy, rất lâu. Rồi cô buông tay tôi ra.

"Chuyện phòng ấy, cháu hỏi bà Tư. Bà ấy là người cuối cùng xuống đó. Cô không nói được. Cô hứa với một người rồi."

Tôi hỏi hứa với ai. Cô đứng dậy, rót chè mới, nói sang chuyện hoa ngâu năm nay nở muộn. Lúc tôi về, cô tiễn ra tận đầu ngõ, đứng nhìn theo, và tôi nghe cô nói một câu nhỏ như nói với chính mình.

"Nó lớn bằng ngần này rồi đấy, Nguyệt ạ."

* * *

Tôi đạp xe về theo đường kè sông Đào. Trời sẩm tối, nước sông đục màu phù sa, chảy chậm. Mấy chiếc thuyền cát neo dưới bến Đò Quan, đèn dầu leo lét. Gió lùa từ mặt sông lên.

Tôi dừng xe lại. Gió đưa mùi sông lên, và lần đầu tiên tôi thấy nó ngược. Không phải sông có mùi giống cái áo. Mà cái áo, cái tường, mấy đầu ngón tay tôi, đã mang sẵn thứ mùi này trước cả con sông.

Có một lúc, tôi tưởng như thấy một người đàn bà đứng dưới chân kè, chỗ bậc đá cuối cùng chạm nước, mặc đồ sáng màu, quay lưng ra sông. Tôi chớp mắt. Chỉ là một cái bao tải ai vứt mắc vào cọc tre, phập phồng theo sóng.

* * *

Về đến nhà, dì Hằng đang ngồi ở hiên, chưa thắp đèn. Dì hỏi tôi đi đâu về muộn. Tôi bảo con sang nhà cô Nhàn.

Dì không nói gì. Tôi dắt xe vào, rồi đứng ở cửa, hỏi một câu mà cả đường về tôi định không hỏi.

"Dì ơi, phòng không ở viện là phòng mẹ nằm phải không?"

Dì quay lại nhìn tôi. Trong cái nhá nhem ấy tôi không thấy rõ mặt dì. Nhưng tôi nghe tiếng cái quạt nan trong tay dì rơi xuống nền gạch, và dì không cúi nhặt.

"Ai bảo mày cái tên ấy?"

Tôi bảo cái tên thêu trên áo. Dì ngồi im. Rồi dì đứng dậy, đi vào buồng trong, và tôi nghe tiếng then cài. Đêm ấy, lần đầu tiên từ khi tôi lớn, dì khoá cửa buồng mình lại.