Chương 7: Đêm ngồi canh cổng

Mẹ ra cổng từ lúc trời vừa tối. Mẹ mang theo con dao quắm, một bó đuốc nứa, một mủng tro bếp và một chai rượu ngâm lá ngải. Mẹ ngồi xổm trên hòn đá kê chân cổng, quay mặt xuống ngõ, lưng quay về nhà. Trước khi đi, mẹ dặn tôi cài then, dặn tôi đừng nhìn ra.

Tôi cài then. Nhưng tôi không làm được điều thứ hai.

Vách nhà sàn phía đầu hồi có một kẽ nứa hở, hồi bé tôi hay ghé mắt vào đó nhìn trộm khách đến nhà. Kẽ ấy vẫn còn, rộng bằng hai ngón tay. Tôi kéo chiếu đến sát vách, nằm nghiêng, ghé mắt vào. Từ đó tôi nhìn thấy cái cổng, ngọn đuốc, cái lưng gầy của mẹ, và một đoạn ngõ đất chạy xuống bóng tối.

Đêm ấy không có trăng. Ngọn đuốc chỉ soi được một vòng tròn quanh mẹ. Ngoài vòng ấy là đen kịt. Tôi nhìn mãi cái lưng mẹ, thấy nó nhỏ hơn tôi vẫn nhớ. Ba năm tôi đi, mẹ già đi như mười năm.

* * *

Không có gà nhà tôi. Nhưng gần nửa đêm tôi nghe một tiếng gà rất xa, ở tận bản dưới bên kia sông Gâm, mỏng như sợi chỉ. Rồi im. Bản Nà Pồng không con gà nào đáp lại. Như cả bản đã bóp cổ gà nhà mình từ chiều để khỏi phải nghe.

Ngọn đuốc của mẹ bỗng lụi xuống. Không có gió. Ngọn lửa cứ thế ngắn lại, xanh đi, như bị ai úp một cái bát lên.

Lốc cốc. Lốc cốc.

Tiếng mõ từ khe lên. Tôi nhìn thấy mẹ đứng dậy, tay cầm dao giơ ngang ngực. Tiếng mõ đến gần. Đến mép vòng sáng của ngọn đuốc. Rồi nó bước vào.

Nó nhỏ lắm. Nó chỉ cao đến đầu gối mẹ. Một đứa bé mặc áo chàm ngắn cũn, chân trần, tóc bết vào trán. Nó đi chập chững, hai tay giơ ra hai bên giữ thăng bằng, như đứa trẻ mới tập đi trên sàn nhà. Người nó ướt từ đầu đến chân. Nước nhỏ xuống đất theo mỗi bước.

Ở cổ chân trái nó buộc một sợi dây gai. Đầu dây kia là một cái mõ tre nhỏ bằng nắm tay, kéo lê trên đất. Mỗi bước chân nó đi, cái mõ lại lật một vòng, va vào đá. Lốc cốc. Lốc cốc.

Nó dừng lại trước mặt mẹ. Ngẩng mặt lên.

Tôi không nhìn rõ mặt nó. Ánh đuốc xanh quá, mờ quá. Tôi chỉ thấy cái dáng đầu nghiêng nghiêng, cái miệng bé xíu hé ra. Và tôi thấy mẹ tôi hạ dao xuống.

* * *

Đứa bé giơ hai tay về phía mẹ. Cái kiểu giơ tay của trẻ con đòi bế, hai bàn tay nắm lại mở ra, nắm lại mở ra. Mẹ tôi quỳ xuống. Vai mẹ rung lên. Tôi nghe tiếng mẹ khóc, lần đầu tiên trong đời tôi nghe mẹ khóc thành tiếng. Tay mẹ đưa ra, gần chạm vào đứa bé.

Rồi mẹ giật tay lại.

Đứa bé không khóc. Nó quay đầu, chậm rãi, nhìn qua vai mẹ, nhìn lên nhà sàn. Nhìn đúng vào kẽ vách nơi tôi đang ghé mắt. Cách nhau ba chục bước chân, trong bóng tối, tôi biết nó đang nhìn thấy tôi.

Cái miệng bé xíu ấy mở ra. Và từ đó phát ra giọng mẹ tôi.

"Thoan ơi. Về thôi con."

Mẹ tôi đang quỳ ngay trước mặt nó, miệng mím chặt. Giọng ấy không ra từ miệng mẹ. Nó ra từ miệng đứa bé, giọng một người đàn bà ngoài năm mươi, khàn khàn, chữ cuối kéo dài quá mức rồi gãy ngang như người hụt hơi dưới nước.

"Thoan ơi."

Có cái gì đó trong ngực tôi bật lên như cái lò xo. Cổ họng tôi mở ra. Cái tiếng ấy đã đến tận đầu lưỡi, tôi cảm thấy nó, tròn và ngoan như hôm trước. Tôi đưa tay lên miệng, cắn vào mu bàn tay. Cắn mạnh đến khi răng chạm vào xương, vị máu mặn tràn vào miệng.

Tôi không thưa.

"Thoan ơi. Mẹ đây mà."

Tôi cắn chặt hơn. Nước mắt tôi chảy ra không phải vì đau. Tôi khóc vì muốn thưa. Tôi muốn thưa đến mức cả thân thể tôi nghiêng về phía cái giọng ấy, như cây non nghiêng về phía nắng.

* * *

Mẹ tôi vụt đứng dậy. Mẹ hất cả mủng tro vào đứa bé. Tro trắng bay mù trong ánh đuốc. Mẹ hét lên một câu tiếng Tày cổ mà tôi không hiểu, giọng vỡ ra như nứa bị đập.

Khi đám tro lắng xuống, đứa bé không còn đó. Chỉ có một vũng nước trên mặt đất, chỗ nó vừa đứng. Từ vũng nước ấy, tiếng mõ lốc cốc đi xuống ngõ, về khe, nhanh dần, rồi tắt.

Ngọn đuốc bùng lên đỏ trở lại.

Mẹ đứng đó rất lâu. Rồi mẹ đi vào, lên cầu thang từng bậc một như người say. Tôi mở then. Mặt mẹ trắng như vôi, tóc dính tro. Mẹ nhìn bàn tay tôi đang chảy máu. Mẹ không hỏi. Mẹ chỉ nói, giọng như hết hơi.

"Mai con đi. Bò cũng phải bò ra khỏi bản."

Mẹ ngồi sụp xuống cạnh bếp. Tôi đi lấy giẻ buộc tay. Lúc quay lại chỗ chiếu, chân tôi giẫm phải nước.

Trên sàn nứa, từ chỗ kẽ vách tôi vừa nằm, có một hàng dấu chân nhỏ, ướt. Bàn chân trẻ con chập chững. Hàng dấu chân không đi từ cửa vào. Nó bắt đầu ngay cạnh chỗ tôi nằm, đi vòng quanh chiếu một vòng, rồi dừng lại sát gót chân tôi. Hai bàn chân nhỏ đặt song song, ngay trong dấu chân của tôi, như đứa bé vừa bước vào đó rồi đứng yên.

Cổ chân trái tôi rát buốt. Tôi cúi xuống. Vòng sẹo cũ đang rỉ nước, trong và lạnh như nước khe.