Chương 2: Đếm theo bàn

Tuần đầu, sáng nào tôi cũng đếm, và sáng nào con số cũng không chịu dừng ở chỗ sổ ghi.

Tôi không nói với ai. Một cô giáo mới ra trường, lên đến nơi đã kêu lớp thừa một học sinh, người ta sẽ nghĩ cô ấy học hành thế nào mà đếm không nổi ba chục đứa trẻ. Tôi tự tìm cách.

Tôi đếm theo bàn. Mười sáu bàn, mỗi bàn hai, trừ bàn của Tuấn chỉ có một. Ba mươi mốt. Tôi gật đầu, thở ra. Rồi mắt tôi tự lướt lại cả lớp, đến cuối dãy phải thì hụt một nhịp như bước hụt bậc thang, và con số trong đầu đã khác.

Tôi đếm từ cuối lớp đếm lên. Tôi đếm con gái riêng, con trai riêng. Tôi bảo cả lớp giơ tay, đếm tay. Tay thì ba mươi mốt. Nhưng trên mặt bàn cạnh Tuấn, chỗ không ai giơ tay, có một vệt nước tròn bằng cái cùi chỏ trẻ con, như vừa có ai chống tay lên rồi rút về.

Cái đầu thừa không bao giờ ở một chỗ cố định. Lúc nó nằm đâu đó giữa dãy phải, lúc nó lẫn trong đám con trai bàn ba. Có sáng tôi tưởng đã bắt được nó, nhìn kỹ lại chỉ là cái đầu húi cua của thằng Lực.

* * *

Sáng thứ Bảy, tôi gọi Nhàn lên bục.

Nhàn là đứa con gái cao nhất lớp, tóc tết hai bím, làm lớp trưởng từ lớp 1. Tôi bảo em đếm sĩ số giúp cô, cô xem em đếm có nhanh không. Nhàn đứng thẳng, chỉ ngón tay, đếm to bằng giọng Mường lơ lớ, rành rọt từng tiếng.

"Ba mươi mốt bạn ạ."

Tôi bảo em đếm lại. Nhàn đếm lại, vẫn ba mươi mốt, rồi nhìn tôi như sợ mình làm sai.

Tôi cho Nhàn về chỗ. Rồi tôi đứng đúng chỗ Nhàn vừa đứng, chỉ ngón tay y như em, đếm thầm. Đến bàn cuối dãy phải, đầu ngón tay tôi bỗng lạnh buốt, như vừa chạm vào mặt nước. Tôi rụt tay về. Con số trong đầu tôi đã nhích thêm một.

Từ hôm ấy tôi hiểu một chuyện mà tôi không muốn hiểu. Không phải lớp thừa một đứa. Là chỉ có tôi đếm ra thừa.

* * *

Điện chưa về xã, mỗi gian nhà công vụ có một cái đèn dầu Hoa Kỳ, bóng thuỷ tinh ám khói. Tối thứ Bảy, cô Mến sang ngồi hái rau ngót với tôi. Tôi kể, giọng như đùa, rằng tôi đếm lớp mình không bao giờ đúng. Tôi tưởng cô sẽ cười.

Cô không cười. Cô bứt cọng rau, hỏi tôi đếm mấy lần một ngày. Tôi nói sáng một lần, chiều một lần, có hôm nhiều hơn. Cô đặt rổ rau xuống.

"Thôi. Đừng đếm nhiều, Huyền à. Các cụ trên này bảo đếm trẻ con mãi... là có đứa nó vào ngồi cho đủ. Sáng đếm một lần. Ghi sổ. Thế thôi."

Tôi hỏi đứa nào vào ngồi. Cô Mến nhìn ra cửa, nơi bóng tối đặc như mực, rồi nói câu khác. Cô kể năm cô mới về đây, có lần gọi tên lớp 1, một đứa thưa bằng giọng trẻ con rất bé, mà cả lớp không đứa nào mở miệng. Cô không đếm lại. Cô gạch sổ, giảng bài, sang tuần thì hết.

"Mình không hỏi. Thì nó không ở," cô nói.

Đêm ấy tôi nằm nghĩ mãi câu đó. Gần sáng, mưa rào qua đồi, nước trên mái tranh nhỏ giọt xuống cái chum sành. Tôi nghe tiếng giọt nước rơi đều đặn, và tôi ngủ quên lúc nào đang đếm theo nó.

* * *

Tôi nghe cô Mến. Tuần thứ hai tôi chỉ đếm một lần lúc vào lớp, ghi vào sổ "Có mặt 31", rồi cố không nhìn lại.

Nhưng có những thứ tôi không cần đếm cũng thấy.

Sáng thứ Ba, nửa ghế trống bên cạnh Tuấn có một chiếc thuyền giấy. Cùng kiểu thuyền trong túi áo tôi. Tôi hỏi của ai. Không ai nhận. Tuấn cúi gằm mặt, hai tay kẹp giữa đùi.

Tôi cầm thuyền lên bục, để trên bàn giáo viên. Giờ ra chơi quay vào, thuyền không còn trên bàn. Nó nằm lại trên nửa ghế trống cạnh Tuấn, mũi hướng ra cửa sổ, về phía suối.

Tôi để nó ở đấy. Tôi bảo mình là trẻ con nghịch. Trong túi áo tôi vẫn còn chiếc thuyền nhặt được hôm đầu, giấy ố vàng y hệt.

Sáng thứ Năm, tôi phát hiện Tuấn ăn sáng ở lớp. Thằng bé mang theo củ sắn luộc gói lá chuối, bẻ làm hai, đặt nửa củ lên nửa ghế bên cạnh. Đến giờ ra chơi, nửa củ sắn ấy vẫn ở đó, nguội ngắt. Hết buổi, tôi đi qua, chỗ đó chỉ còn mẩu lá chuối gấp vuông vức.

Tôi gọi Tuấn lại, hỏi sắn của em đâu. Thằng bé lí nhí là em ăn hết rồi ạ. Mắt nó nhìn sang cạnh mình một thoáng, rất nhanh, như nhìn một đứa bạn để hỏi ý.

* * *

Chiều thứ Sáu tuần thứ hai, tôi cho lớp viết chính tả bài "Thư thăm bạn". Tôi đọc chậm, đi lại giữa hai dãy bàn. Ngoài cửa sổ trời âm u, suối Cỏ réo to vì mưa đầu nguồn.

Tôi đọc câu cuối. Cả lớp viết xong, buông bút. Phòng học im hẳn.

Trong cái im ấy, ở cuối dãy phải, còn một tiếng ngòi bút sột soạt. Chậm, khó nhọc, ngắt quãng, như tiếng một đứa trẻ mới tập viết, mỗi nét phải dừng lại nghĩ. Tuấn ngồi khoanh tay, bút đặt ngay ngắn trên bàn.

Tiếng sột soạt dừng hẳn.

Tôi bảo bàn đầu thu vở. Nhàn ôm chồng vở đặt lên bàn giáo viên. Chồng vở cao hơn mọi hôm một chút. Tôi không đếm. Tôi chỉ đặt bàn tay lên trên cùng, và bìa quyển trên cùng ẩm như vừa nhấc lên từ chỗ nước.

Quyển trên cùng không dán nhãn, không ghi tên.