Chương 3: Quyển vở không tên

Tối hôm ấy tôi mang quyển vở không tên về nhà công vụ, khêu đèn to hơn mọi khi, ngồi xem.

Đó là loại vở ô li bốn mươi tám trang, bìa giấy xi măng màu xám, in chữ "Vở học sinh" và hình cái cặp sách. Giấy bên trong ngả vàng hơn vở của bọn trẻ, mép trang hơi quăn như đã từng bị ướt. Góc bìa sau có một con dấu mờ màu tím: "Hiệu sách nhân dân Hùng Sơn". Hùng Sơn là thị trấn huyện tôi. Hồi bé tôi vẫn theo mẹ ra đấy mua sách vở mỗi tháng Tám.

Tôi bảo mình vở dưới xuôi chở lên bán khắp tỉnh, chẳng có gì lạ.

Trang đầu ghi ngày mùng năm tháng Chín. Bên dưới là đầu bài Tiếng Việt hôm khai giảng, đúng câu tôi viết lên bảng. Trang sau là bài Toán ngày mùng sáu. Rồi mùng bảy. Không sót buổi nào.

Nét chữ tròn, hơi to, nghiêng về bên trái, thứ chữ của một đứa lớp 4 viết chưa đều. Có chỗ tẩy rách giấy. Có chỗ chữ "b" viết ngược thành "d" rồi sửa.

Tôi lật đến bài chính tả chiều nay. "Thư thăm bạn" chép đủ, sai hai lỗi dấu hỏi ngã, đúng kiểu người miền xuôi hay sai. Bên lề trang có một chiếc thuyền nhỏ vẽ bằng bút chì, hai mũi, đáy cong.

Ở cuối bài, dưới dòng cuối của chính tả, có thêm một câu tôi không đọc. Chữ run hơn, như viết vội:

"Cô đếm đúng đấy."

* * *

Tôi gập vở lại. Tôi ngồi yên rất lâu, nghe tiếng đèn dầu xèo xèo. Rồi tôi mở cái hòm tôn đựng quần áo, để quyển vở xuống đáy, đặt lên trên hai bộ quần áo và cái chăn bông mẹ cho, khoá lại bằng ổ khoá Việt Tiệp. Chìa khoá tôi buộc vào dây chun, đeo ở cổ tay khi đi ngủ.

Sáng hôm sau là thứ Bảy. Tôi vào lớp sớm, lúc bọn trẻ chưa đến. Phòng học còn mùi phấn và mùi đất ẩm. Trên nửa ghế trống cạnh chỗ Tuấn ngồi, quyển vở không tên nằm ngay ngắn, bìa xám, mép quăn.

Tôi đứng ở cửa không bước vào được. Rồi tôi chạy về nhà công vụ. Ổ khoá hòm vẫn khoá. Chìa vẫn ở cổ tay tôi. Mở ra, hai bộ quần áo và cái chăn gấp nguyên như tối qua. Chỗ đáy hòm, nơi tôi đặt quyển vở, mặt tôn lạnh và hơi ẩm.

* * *

Giờ ra chơi, tôi sang phòng hiệu trưởng.

Tôi không kể chuyện đếm. Tôi chỉ hỏi thầy Khải mấy năm gần đây lớp này có em nào mất không, đuối nước, ốm đau, tai nạn. Thầy nhìn tôi qua làn khói thuốc lào, hỏi sao cô hỏi thế. Tôi nói tôi nhặt được một quyển vở không tên, muốn trả cho gia đình.

Thầy Khải lật mấy trang. Thầy nói lớp này từ lớp 1 lên đủ cả, không em nào mất. Cả trường mười năm nay chỉ có một trường hợp, một em gái lớp 3 chết đuối ở suối Cỏ năm 1989, mà em ấy học chữ đẹp lắm, không viết thế này. Thầy đặt quyển vở xuống, ngón tay gõ vào con dấu ở bìa sau.

"Vở này không phải mua ở chợ mình. Trên này người ta mua ở hiệu sách Thanh Sơn, dấu khác."

Rồi thầy dặn tôi một câu rất thầy giáo: chuyện vở vương vãi thì cô thu lại, đừng làm to, phụ huynh trên này hay nghĩ ngợi.

Chiều, cô Mến nghe tôi hỏi về em gái chết đuối năm 1989. Cô kể con bé tên Lan, người xóm Mít, đi bắt cua ở vũng sâu dưới chân cầu tre, mùa lũ. Cô kể từ hôm ấy người lớn cấm trẻ con xuống vũng ấy, mà năm nào cũng có đứa lén xuống. Tôi hỏi có ai từng thấy con bé Lan quay về không. Cô Mến lắc đầu.

"Con Lan nó về nhà nó. Không về trường."

Tôi không biết vì sao câu ấy làm tôi lạnh hơn cả nếu cô bảo có.

* * *

Thứ Hai, tôi quyết định xem tận mắt.

Giờ nghỉ trưa, bọn trẻ nhà xa ở lại lớp ăn cơm nắm, ngủ trên bàn. Tôi bảo cả lớp cô về nhà công vụ, chiều mới lên. Tôi ra khỏi cửa, đi vòng ra sau dãy nhà, men theo bờ rào dâm bụt, đến cửa sổ cuối lớp. Cánh cửa sổ gỗ có một khe nứt dọc, to bằng ngón tay. Tôi áp mắt vào.

Trong lớp, hầu hết bọn trẻ gục đầu ngủ. Ở bàn cuối, ngay sát chỗ tôi đứng, Tuấn không ngủ. Thằng bé ngồi nghiêng người về phía nửa ghế trống, khuỷu tay chống lên bàn, nói chuyện rất khẽ. Thỉnh thoảng nó dừng lại, gật gật, như đang nghe ai đáp. Có lúc nó cười, lấy tay che miệng sợ đánh thức các bạn.

Tôi chỉ nghe được tiếng Tuấn. Bên kia chỉ là khoảng ghế gỗ xoan đã lên nước bóng, và chiếc thuyền giấy đặt ở mép.

Gió từ suối thổi lên, mang theo hơi lạnh và mùi bùn. Tôi nghe Tuấn hỏi, giọng tò mò của trẻ con:

"Thế chị mày có biết mày đi học không?"

Rồi thằng bé im, nghiêng tai, chờ.

Và nó quay mặt về phía cửa sổ, nhìn thẳng vào cái khe nứt nơi mắt tôi đang áp, như vừa được ai chỉ cho chỗ ấy.