Chương 6: Đêm thức canh

Ngày mười một tháng Hai âm lịch, ngày trước hôm tháo trống, tôi ngâm mép tấm da mới ở xưởng từ sáng. Tấm da đã khô, cứng như tấm tôn, gõ vào kêu cành cạch. Ngâm mép cho mềm thì sáng mai mới bịt được. Chiều, anh Quý bảo tôi căng nó lại lên khung, mang về gian nhà ngang để qua đêm cho da khỏi co, sáng sớm xe công nông chở thẳng ra đình.

Tôi biết anh muốn thử tôi. Anh muốn xem tôi có dám ngủ cạnh tấm da ấy không.

Tôi dựng khung trong gian, dựa vào vách đối diện giường. Tấm da trắng đục chiếm gần hết bức vách, căng bằng dây đay quanh khung tre, mép còn ướt sẫm. Dưới chân khung tôi đặt chậu nước ngâm, sáng còn nhúng dây. Tôi thắp ngọn đèn dầu để trên nền đất, vặn bấc nhỏ.

Rồi tôi gỡ cái dùi khỏi gối, ngồi xếp bằng giữa giường, đặt dùi ngang đùi, hai tay đè lên. Đêm nay tôi không ngủ. Không có dùi thì không ai đánh được.

Bà Nhẫn sang lúc tối, đứng ở cửa nhìn tấm da, nhìn tôi ngồi. Bà không nói gì, đặt lên bậc cửa một bát chè xanh còn nóng, rồi về. Tôi nghe tiếng then cửa nhà trên cài lại.

Đêm ấy dài. Tôi đếm được ba lượt gà gáy ở xóm dưới, mỗi lượt cách nhau rất xa. Ngọn đèn cháy đều. Chè trong bát nguội, đóng váng. Hai bàn tay tôi mỏi rồi tê, nhưng không buông dùi.

Rồi tôi nhận ra con dế dưới gốc nhãn im.

Không phải im dần. Đang kêu thì tắt, như có ai đặt tay lên nó. Cả sân im theo. Gió cũng ngừng. Ngọn đèn dầu đang thẳng thì bẹt xuống, xanh lè, rồi đứng yên như hoạ trên giấy. Mùi vôi bốc lên từ chậu nước dưới chân khung, đặc đến mức tôi phải thở bằng miệng.

Rồi cánh cửa gian nhà ngang mở, tự nó, không một tiếng kẹt.

Cụ đứng ở bậc cửa.

Lần này không phải trong mơ. Tôi biết mình không ngủ, vì tôi nghe tim mình đập, vì vết chai ở bàn tay tôi đang ấn vào gỗ dùi đau rát. Cụ đúng như trong mơ: áo cánh nâu, quần xắn, chân trần bám đất. Nhưng gần thì khác. Da cụ xám như tro nguội. Áo cụ ướt từ vai xuống, nước nhỏ thành giọt ở gấu áo mà không rơi xuống đất.

Cụ bước vào. Cụ không nhìn tấm da. Cụ nhìn tôi.

Không, cụ nhìn cái giường. Mắt cụ đặt lên mặt tôi mà như nhìn qua một lớp khói, nhìn một cái gì ở phía sau tôi, ở trong tôi. Cụ đến sát mép giường. Cụ cúi xuống. Hơi lạnh từ người cụ phả vào mặt tôi như hơi bể ngâm da.

Cụ đưa tay lấy cái dùi trên đùi tôi. Tôi đè chặt. Tay tôi không còn là tay tôi. Mười ngón tay cứ thế mở ra, mềm như sợi bún, và cái dùi trượt khỏi lòng tôi.

Cụ quay đi, cúi xuống nhúng đầu dùi vào chậu nước. Nhấc lên. Nước chảy ròng ròng dọc cán. Cụ đứng trước tấm da, nghiêng đầu áp tai vào khung tre, như ông Cò kể. Rồi cụ đánh.

Tâm.

Tấm da mới kêu một tiếng bùng, rung cả khung, rung cả vách. Ngọn đèn giật.

Lưng.

Tiếng thứ hai tôi nghe như có cái gì toạc ra ở bên trong. Tôi lao xuống khỏi giường. Tôi không nghĩ gì. Tôi chỉ nghĩ đến anh Quý, đến ông Hiển, đến cái hội tháng Ba. Tôi chen người vào giữa cụ và tấm da.

Tiếng thứ ba rơi xuống vai tôi.

Cái dùi ướt đập vào bả vai trái tôi. Không đau như bị đánh. Đau như bị ai dí một cục nước đá vào tận xương, rồi cái buốt ấy lan dọc cánh tay xuống tới đầu ngón út. Đầu gối tôi khuỵu. Tôi quỳ xuống nền đất, mặt ngang ngực cụ.

Cụ đứng yên rất lâu. Rồi cụ đặt bàn tay lên đầu tôi. Bàn tay khô, nặng, chai sạn, có mùi đất sét và mùi da.

"Về rồi thì ngủ đi. Mai hai bố con lên đình."

Giọng cụ dịu như tôi chưa từng nghe, dịu như người ta dỗ một đứa con đi xa về muộn. Rồi đèn tắt.

Tôi tỉnh dậy nằm sấp trên nền đất, mặt áp vào vũng nước lạnh. Trời đã sáng. Gà nhà bên đang gáy. Tôi bò dậy, quay lại nhìn.

Tấm da trên khung nứt toác. Vết nứt chạy từ tâm ra, qua chỗ lưng, đến sát mép khung thì xé luôn cả dây đay. Hai mép da quăn lại, để lộ khe sáng nhìn xuyên ra vách đất phía sau. Cái dùi nằm dưới chân khung, khô cong. Chậu nước cạn còn một lớp mỏng dưới đáy.

Tôi cởi áo. Trên bả vai trái có một vết bầm tròn, to bằng đầu dùi, tím ngả xanh. Tôi chạm vào, chỗ ấy vẫn lạnh. Lạnh và ẩm, như da người vừa tắm xong chưa lau.

Tôi ngồi trên bậc cửa đến khi bà Nhẫn sang. Trong đầu tôi chỉ quay đi quay lại hai chữ: hai bố con.

Cụ nói với ai? Tôi nghĩ đến chữ T khắc dưới chiếu, đến cậu con trai mà cả làng không nhắc tới. Tôi nghĩ có lẽ đêm qua trong gian nhà ngang không chỉ có tôi và cụ. Có lẽ người cụ cúi xuống nhìn, người cụ đặt tay lên đầu dỗ dành, là một người khác, đang nằm đúng chỗ tôi nằm.

Sáng ấy tôi không sang xưởng. Tôi ra đình tìm ông Cò.